Inhoud
College 1: Disclosure.............................................................................................. 4
Introductie........................................................................................................... 4
Childhood non-disclosure.................................................................................... 4
London et al. (2005): Disclosure of Child Sexual Abuse...................................5
Recente onderzoeken....................................................................................... 6
Drempels om te vertellen.................................................................................... 6
Ecologisch model disclosure (Bronfenbrenner)................................................7
Voorbeeld (uit ‘Dicht bij huis’)..........................................................................7
Hershkowitz et al. (2007): Victimization of Children With Disabilities..............8
Overige factoren.............................................................................................. 8
Non-disclosure in pleeggezinnen....................................................................10
Non-disclosure bij mishandeling........................................................................11
Disclosure bij fysieke mishandeling................................................................11
Disclosure bij verwaarlozing...........................................................................11
Disclosure verhogen.......................................................................................... 12
College 2: Geheugen en betrouwbaarheid van verklaringen................................14
Introductie......................................................................................................... 14
Deel A: hervonden herinneringen......................................................................14
Autobiografisch geheugen............................................................................. 14
Infantiele amnesie.......................................................................................... 15
Memory wars (1990’s).................................................................................... 17
Soorten hervonden herinneringen..................................................................17
Deel B: (on)betrouwbaarheid van het geheugen...............................................20
Gevoeligheid voor suggestie..........................................................................20
Valse herinneringen....................................................................................... 22
Implicaties...................................................................................................... 23
College 3: Het kindverhoor door de politie...........................................................24
Introductie......................................................................................................... 24
Verklaringen van kinderen................................................................................. 24
Wat weten kinderen nog van een stressvolle gebeurtenis?............................24
Relevantie...................................................................................................... 26
Het kindverhoor................................................................................................. 26
Verzamelen van informatie............................................................................ 26
Waar moet je rekening mee houden?.............................................................29
Hoe kun je het verhoor dus het beste aanpakken?........................................30
, Gebruik van protocollen bij de politie in NL....................................................30
Gastcollege recherchepsycholoog Dekens...........................................................32
College 4: Bewijs en medisch-forensische aspecten.............................................33
Introductie......................................................................................................... 33
Casus............................................................................................................. 33
Blauwe plekken.............................................................................................. 33
Verklaringen...................................................................................................... 34
Verklaringen van Ouder.................................................................................. 34
Verklaringen van Kind.................................................................................... 34
Duiden van letsel.............................................................................................. 34
Alternatieve hypothesen................................................................................... 35
Artikel van Moreno............................................................................................ 35
Casus (vervolg).............................................................................................. 35
College 5: Plegers en filicide................................................................................. 36
Pleger kenmerken............................................................................................. 36
Risicofactoren bij ouders................................................................................ 36
Pleger profielen.............................................................................................. 36
Fysieke mishandeling..................................................................................... 37
Verwaarlozing................................................................................................. 37
Gezinsprofielen.............................................................................................. 38
Seksueel misbruik.......................................................................................... 40
Filicide en fataal geweld naar kinderen.............................................................42
Motieven........................................................................................................ 42
Typologieën.................................................................................................... 43
Mishandeling met de dood tot gevolg............................................................44
Fatale mishandeling (artikel Miyamoto et al).................................................45
Filicide versus niet-fatale kindermishandeling (Van Berkel et al.)..................46
College 6: Behandeling van daders en recidive....................................................48
Recidive............................................................................................................. 48
Recidive bij seksueel misbruik........................................................................48
Recidive bij kindermishandeling.....................................................................48
Behandeling...................................................................................................... 49
Veiligheid........................................................................................................ 49
Stabiele veiligheid.......................................................................................... 50
Herstel van de schadelijke gevolgen..............................................................53
Artikel Stith.................................................................................................... 55
Artikel Barth................................................................................................... 56
, Artikel Doelman.............................................................................................. 56
College 7: Cycle of Violence – van slachtoffer tot zelf dader worden....................58
Cycle of violence............................................................................................... 58
Delinquentie................................................................................................... 58
Pleger kindermishandeling – intergenerationele overdracht..........................61
Verklaringsmodellen en mechanismen..............................................................62
Verklarende theorieën.................................................................................... 62
Artikel Scheuplein et al (2021): verklarende mechanismen...........................63
Sociale informatieverwerking.........................................................................64
Protectieve factoren.......................................................................................... 65
Artikel Wright et al (2019).............................................................................. 65
Verder................................................................................................................ 67
College 8: Beslissingsondersteunend onderzoek..................................................68
Wat is een beslissingsondersteunend onderzoek (BOO)?..................................68
Noodzaak....................................................................................................... 68
Positionering in jeugdzorgketen........................................................................69
Blokkeringsrecht............................................................................................. 69
Onderzoeksvragen......................................................................................... 70
Vormgeving van een BOO-onderzoek................................................................70
Kindonderzoek............................................................................................... 70
Ouderonderzoek............................................................................................. 71
Onderzoek naar relatie tussen ouder en kind................................................71
Advies over de te nemen beslissing...............................................................71
Aanvaardbare termijn..................................................................................... 72
Casus tweeling Mara en Nina............................................................................ 72
Dossieronderzoek........................................................................................... 73
Het kindonderzoek bij deze specifieke kinderen............................................73
Het ouderonderzoek....................................................................................... 73
Vraagstukken................................................................................................. 74
Weging bij moeder......................................................................................... 74
Advisering...................................................................................................... 75
, College 1: Disclosure
Introductie
Disclosure betekent niet dat een kind iets heeft verteld aan de politie, maar aan
iemand in het algemeen.
Voorbeelden:
Pleegmeisje Vlaardingen werd mishandeld: zij heeft wel verteld wat er
gaande was
Thijs Römer: bleef een paar jaar verborgen
Docu ‘Niks aan de hand’: heel lang verborgen gehouden
In dit college gaat het over hoe vaak zwijgen voorkomt, hoe dit onderzocht wordt
en wat de drempels zijn om te vertellen.
Childhood non-disclosure
Hoe vaak komt dit voor?
- Non-disclosure: niet vertellen wat er is gebeurd
- Delayed disclosure: vertraagde disclosure
Onderzoek is begonnen uit observaties in de klinische praktijk, bijvoorbeeld door
Summit.
Summit (1983): alle slachtoffers zwijgen aanvankelijk
Hij zag een patroon a.h.v. behandeling bij slachtoffers van intrafamiliair
misbruik (binnen de familie): ze hielden het verborgen
Child Sexual Abuse Accomodation Syndrome (CSAAS)
o Dit is een theoretische basis over non-disclosure
Zie ook London et al. (2005)
Slachtoffers ervaren schuldgevoelens, schaamte, angst, etc. Hierdoor zwijgen zij,
want ze zijn bang voor de consequenties (reacties, gevolgen voor gezin, etc.). Als
een soort coping wordt het verborgen gehouden (accommodatie).
Het model komt erop neer dat er op een gegeven moment wel een disclosure
komt, maar dit is meer een proces i.p.v. gebeurtenis. Er is misschien voorzichtige
disclosure (om te kijken hoe er wordt gereageerd). Als er dan naar gevraagd
wordt, wordt het vaak weer teruggetrokken of ontkend.
College 1: Disclosure.............................................................................................. 4
Introductie........................................................................................................... 4
Childhood non-disclosure.................................................................................... 4
London et al. (2005): Disclosure of Child Sexual Abuse...................................5
Recente onderzoeken....................................................................................... 6
Drempels om te vertellen.................................................................................... 6
Ecologisch model disclosure (Bronfenbrenner)................................................7
Voorbeeld (uit ‘Dicht bij huis’)..........................................................................7
Hershkowitz et al. (2007): Victimization of Children With Disabilities..............8
Overige factoren.............................................................................................. 8
Non-disclosure in pleeggezinnen....................................................................10
Non-disclosure bij mishandeling........................................................................11
Disclosure bij fysieke mishandeling................................................................11
Disclosure bij verwaarlozing...........................................................................11
Disclosure verhogen.......................................................................................... 12
College 2: Geheugen en betrouwbaarheid van verklaringen................................14
Introductie......................................................................................................... 14
Deel A: hervonden herinneringen......................................................................14
Autobiografisch geheugen............................................................................. 14
Infantiele amnesie.......................................................................................... 15
Memory wars (1990’s).................................................................................... 17
Soorten hervonden herinneringen..................................................................17
Deel B: (on)betrouwbaarheid van het geheugen...............................................20
Gevoeligheid voor suggestie..........................................................................20
Valse herinneringen....................................................................................... 22
Implicaties...................................................................................................... 23
College 3: Het kindverhoor door de politie...........................................................24
Introductie......................................................................................................... 24
Verklaringen van kinderen................................................................................. 24
Wat weten kinderen nog van een stressvolle gebeurtenis?............................24
Relevantie...................................................................................................... 26
Het kindverhoor................................................................................................. 26
Verzamelen van informatie............................................................................ 26
Waar moet je rekening mee houden?.............................................................29
Hoe kun je het verhoor dus het beste aanpakken?........................................30
, Gebruik van protocollen bij de politie in NL....................................................30
Gastcollege recherchepsycholoog Dekens...........................................................32
College 4: Bewijs en medisch-forensische aspecten.............................................33
Introductie......................................................................................................... 33
Casus............................................................................................................. 33
Blauwe plekken.............................................................................................. 33
Verklaringen...................................................................................................... 34
Verklaringen van Ouder.................................................................................. 34
Verklaringen van Kind.................................................................................... 34
Duiden van letsel.............................................................................................. 34
Alternatieve hypothesen................................................................................... 35
Artikel van Moreno............................................................................................ 35
Casus (vervolg).............................................................................................. 35
College 5: Plegers en filicide................................................................................. 36
Pleger kenmerken............................................................................................. 36
Risicofactoren bij ouders................................................................................ 36
Pleger profielen.............................................................................................. 36
Fysieke mishandeling..................................................................................... 37
Verwaarlozing................................................................................................. 37
Gezinsprofielen.............................................................................................. 38
Seksueel misbruik.......................................................................................... 40
Filicide en fataal geweld naar kinderen.............................................................42
Motieven........................................................................................................ 42
Typologieën.................................................................................................... 43
Mishandeling met de dood tot gevolg............................................................44
Fatale mishandeling (artikel Miyamoto et al).................................................45
Filicide versus niet-fatale kindermishandeling (Van Berkel et al.)..................46
College 6: Behandeling van daders en recidive....................................................48
Recidive............................................................................................................. 48
Recidive bij seksueel misbruik........................................................................48
Recidive bij kindermishandeling.....................................................................48
Behandeling...................................................................................................... 49
Veiligheid........................................................................................................ 49
Stabiele veiligheid.......................................................................................... 50
Herstel van de schadelijke gevolgen..............................................................53
Artikel Stith.................................................................................................... 55
Artikel Barth................................................................................................... 56
, Artikel Doelman.............................................................................................. 56
College 7: Cycle of Violence – van slachtoffer tot zelf dader worden....................58
Cycle of violence............................................................................................... 58
Delinquentie................................................................................................... 58
Pleger kindermishandeling – intergenerationele overdracht..........................61
Verklaringsmodellen en mechanismen..............................................................62
Verklarende theorieën.................................................................................... 62
Artikel Scheuplein et al (2021): verklarende mechanismen...........................63
Sociale informatieverwerking.........................................................................64
Protectieve factoren.......................................................................................... 65
Artikel Wright et al (2019).............................................................................. 65
Verder................................................................................................................ 67
College 8: Beslissingsondersteunend onderzoek..................................................68
Wat is een beslissingsondersteunend onderzoek (BOO)?..................................68
Noodzaak....................................................................................................... 68
Positionering in jeugdzorgketen........................................................................69
Blokkeringsrecht............................................................................................. 69
Onderzoeksvragen......................................................................................... 70
Vormgeving van een BOO-onderzoek................................................................70
Kindonderzoek............................................................................................... 70
Ouderonderzoek............................................................................................. 71
Onderzoek naar relatie tussen ouder en kind................................................71
Advies over de te nemen beslissing...............................................................71
Aanvaardbare termijn..................................................................................... 72
Casus tweeling Mara en Nina............................................................................ 72
Dossieronderzoek........................................................................................... 73
Het kindonderzoek bij deze specifieke kinderen............................................73
Het ouderonderzoek....................................................................................... 73
Vraagstukken................................................................................................. 74
Weging bij moeder......................................................................................... 74
Advisering...................................................................................................... 75
, College 1: Disclosure
Introductie
Disclosure betekent niet dat een kind iets heeft verteld aan de politie, maar aan
iemand in het algemeen.
Voorbeelden:
Pleegmeisje Vlaardingen werd mishandeld: zij heeft wel verteld wat er
gaande was
Thijs Römer: bleef een paar jaar verborgen
Docu ‘Niks aan de hand’: heel lang verborgen gehouden
In dit college gaat het over hoe vaak zwijgen voorkomt, hoe dit onderzocht wordt
en wat de drempels zijn om te vertellen.
Childhood non-disclosure
Hoe vaak komt dit voor?
- Non-disclosure: niet vertellen wat er is gebeurd
- Delayed disclosure: vertraagde disclosure
Onderzoek is begonnen uit observaties in de klinische praktijk, bijvoorbeeld door
Summit.
Summit (1983): alle slachtoffers zwijgen aanvankelijk
Hij zag een patroon a.h.v. behandeling bij slachtoffers van intrafamiliair
misbruik (binnen de familie): ze hielden het verborgen
Child Sexual Abuse Accomodation Syndrome (CSAAS)
o Dit is een theoretische basis over non-disclosure
Zie ook London et al. (2005)
Slachtoffers ervaren schuldgevoelens, schaamte, angst, etc. Hierdoor zwijgen zij,
want ze zijn bang voor de consequenties (reacties, gevolgen voor gezin, etc.). Als
een soort coping wordt het verborgen gehouden (accommodatie).
Het model komt erop neer dat er op een gegeven moment wel een disclosure
komt, maar dit is meer een proces i.p.v. gebeurtenis. Er is misschien voorzichtige
disclosure (om te kijken hoe er wordt gereageerd). Als er dan naar gevraagd
wordt, wordt het vaak weer teruggetrokken of ontkend.
