Endocriene fysiologie
1. Groeihormoon GH > eiw hormoon
Wateropl, vrij in de bloedbaan + 50% gebonden op plasma-eiw (t1/2 = 5-20’)
- JAK-STAT pathway
- Fosfatidinositol Ca cascade
Hypothalamus: GHRP -> ant hypofyse: GH direct of via somatomedines indirect
IGF-I > lever en kraakbeencellen
IGF-II > groei in utero
Negatieve terugkoppeling via somatostatines op hypothalamus
Effecten GH IGF-I
Groei: lengtegroei > bot elongatie vanuit epifysiaire groei “
Longitudinaal + radiale botexpansie “
Eiw metabolisme: anabool effect + positieve stikstof balans
KH metabolisme: hepatische glucose output <-> insuline-like
(glucogenolyse en gluconeogenese + anti-insuline (glucoseopname )
effect thv spieren) <-> Anti-lipolystisch
Vet metabolisme: lipolyse (vetweefsel , spierweefsel )
Ionenhuishouding: renale K en Na retentie, intestinale Ca (voor controle en
absorptie -> bot finetuning processen)
Bij kinderen stijgt BMI door toename spiermassa (anabole effecten GH), nog geen
indicator voor obesitas
- zonder GH (GHRKO) geen seksueel skeletaal dismorfisme
- oestrogenen en androgenen voor amplitude en frequentie GH release spikes
- groeispurt later bij jongens dan meisjes
- catch-up growth: inhaalbeweging na ziekte
- lymfoid weefsel (immuunsysteem) > brein en hoofd > lichaam en viscerale
organen > geslachtsorganen
LSV (lichaamssegmentverhouding tss boven en onder) = 1,7 (kinderen), 1 (volw)
1 (kinderen met dwerggroei)
GH overmaat in kinderen: gigantisme
GH overmaat in volw (tumor hypofyse): acromegalie ( LH, FSH, ACTH)
-> typische manifestaties: hyperglycemie, hypertriglyceridemie (vettige huid), OS
overstimulatie > ‘bulky wet handshake’ & hypertensie, hirsutisme (veel haargroei),
donkere huid, vooruitstekend voorhoofd en kin (prognathisme), grote tong,
opgezette schildklier, carpaal tunnel syndroom, osteoarthritis, bitemporale
hemianopsie, grote handen en voeten, lager libido
Loslating GH pulsaties + circadiaans (dag < snachts oiv oestrogenen en androgenen)
, 2. Parathormoon en vit D
Ca 50% vrij (diffundeerbaar, effect), 50% gebonden op eiw, x HCO3- complex
Hypercalciemie (zeldzaam)
1. Calcitonine: parafolliculaire cellen
> inh osteoclasten, botvorming daalt
> inbouw Ca en Pi in bot, plasma Ca daalt
Hypocalciemie
1. PTH: hoofdcellen parathyroiden (via Ca sensing receptor)
2. 1,25-(OH)2 Vitamine D
Bot Ca resorptie: osteoblasten -> osteoclasten
Niertubulus (DT) Ca reabsorptie door omzetting vitD
Intestinale Ca absorptie door calbindin expressie
Botresorptie, intramembraneuze botvorming door osteoblasten in de
trabeculae, botremodelering (evenwicht aanmaak – afbraak)
Vit D metabolisme: huid/UV licht + dieet: vitD3 cholecalciferol of D2 ergocalciferol
-> lever: calcifediol
-> nier: calcitriol = actief vitD
- PTH en VitD -> osteoblast -> cytokines (IL6, RANK ligand) -> osteoclast
- androgenen remmen botvorming
- Ca zouten in botten: Ca fosfaten = hydroxy-apatiet + Ca carbonaten
- Bot mineralisatiegraad = hoeveelheid geminiraliseerd bot / hoeveelheid botmatrix
- Osteoporose > postmenopausale oestrogeendeficiëntie -> osteoclastactivatie
- Vit D deficientie in afrika (1/4) door meer melanine en verstedelijking
- Associatie tss laag vit D en kanker
Gevolgen hypocalciemie > hypovitaminose D of hypoparathyroidie:
- verhoogde prikkelbaarheid spieren en zenuwen (spasmen en tetanie)
- Chvostek teken (faciaal) + Trousseau teken (pols)
1. Groeihormoon GH > eiw hormoon
Wateropl, vrij in de bloedbaan + 50% gebonden op plasma-eiw (t1/2 = 5-20’)
- JAK-STAT pathway
- Fosfatidinositol Ca cascade
Hypothalamus: GHRP -> ant hypofyse: GH direct of via somatomedines indirect
IGF-I > lever en kraakbeencellen
IGF-II > groei in utero
Negatieve terugkoppeling via somatostatines op hypothalamus
Effecten GH IGF-I
Groei: lengtegroei > bot elongatie vanuit epifysiaire groei “
Longitudinaal + radiale botexpansie “
Eiw metabolisme: anabool effect + positieve stikstof balans
KH metabolisme: hepatische glucose output <-> insuline-like
(glucogenolyse en gluconeogenese + anti-insuline (glucoseopname )
effect thv spieren) <-> Anti-lipolystisch
Vet metabolisme: lipolyse (vetweefsel , spierweefsel )
Ionenhuishouding: renale K en Na retentie, intestinale Ca (voor controle en
absorptie -> bot finetuning processen)
Bij kinderen stijgt BMI door toename spiermassa (anabole effecten GH), nog geen
indicator voor obesitas
- zonder GH (GHRKO) geen seksueel skeletaal dismorfisme
- oestrogenen en androgenen voor amplitude en frequentie GH release spikes
- groeispurt later bij jongens dan meisjes
- catch-up growth: inhaalbeweging na ziekte
- lymfoid weefsel (immuunsysteem) > brein en hoofd > lichaam en viscerale
organen > geslachtsorganen
LSV (lichaamssegmentverhouding tss boven en onder) = 1,7 (kinderen), 1 (volw)
1 (kinderen met dwerggroei)
GH overmaat in kinderen: gigantisme
GH overmaat in volw (tumor hypofyse): acromegalie ( LH, FSH, ACTH)
-> typische manifestaties: hyperglycemie, hypertriglyceridemie (vettige huid), OS
overstimulatie > ‘bulky wet handshake’ & hypertensie, hirsutisme (veel haargroei),
donkere huid, vooruitstekend voorhoofd en kin (prognathisme), grote tong,
opgezette schildklier, carpaal tunnel syndroom, osteoarthritis, bitemporale
hemianopsie, grote handen en voeten, lager libido
Loslating GH pulsaties + circadiaans (dag < snachts oiv oestrogenen en androgenen)
, 2. Parathormoon en vit D
Ca 50% vrij (diffundeerbaar, effect), 50% gebonden op eiw, x HCO3- complex
Hypercalciemie (zeldzaam)
1. Calcitonine: parafolliculaire cellen
> inh osteoclasten, botvorming daalt
> inbouw Ca en Pi in bot, plasma Ca daalt
Hypocalciemie
1. PTH: hoofdcellen parathyroiden (via Ca sensing receptor)
2. 1,25-(OH)2 Vitamine D
Bot Ca resorptie: osteoblasten -> osteoclasten
Niertubulus (DT) Ca reabsorptie door omzetting vitD
Intestinale Ca absorptie door calbindin expressie
Botresorptie, intramembraneuze botvorming door osteoblasten in de
trabeculae, botremodelering (evenwicht aanmaak – afbraak)
Vit D metabolisme: huid/UV licht + dieet: vitD3 cholecalciferol of D2 ergocalciferol
-> lever: calcifediol
-> nier: calcitriol = actief vitD
- PTH en VitD -> osteoblast -> cytokines (IL6, RANK ligand) -> osteoclast
- androgenen remmen botvorming
- Ca zouten in botten: Ca fosfaten = hydroxy-apatiet + Ca carbonaten
- Bot mineralisatiegraad = hoeveelheid geminiraliseerd bot / hoeveelheid botmatrix
- Osteoporose > postmenopausale oestrogeendeficiëntie -> osteoclastactivatie
- Vit D deficientie in afrika (1/4) door meer melanine en verstedelijking
- Associatie tss laag vit D en kanker
Gevolgen hypocalciemie > hypovitaminose D of hypoparathyroidie:
- verhoogde prikkelbaarheid spieren en zenuwen (spasmen en tetanie)
- Chvostek teken (faciaal) + Trousseau teken (pols)
