1
Kwalitatieve onderzoeksmethoden
Inhoudsopgave
Onderzoeksontwerp 1:..........................................................................................................................................3
Wat is een onderzoeksontwerp?.................................................................................................................... 3
Wat is een probleemstelling?......................................................................................................................... 4
Wat is een goede onderzoeksvraag?.............................................................................................................. 4
Wat is een theorie?........................................................................................................................................ 5
Hoe gebruiken we theorieën in sociaalwetenschappelijk onderzoek?.............................................................5
Theorieën en kennis...................................................................................................................................... 5
Onderzoeksontwerp 2: operationalisering en analytisch kader...........................................................................6
Conceptueel en methodologisch kader........................................................................................................... 6
Wat is een case? Wat is een steekproef?........................................................................................................ 6
Welke soorten analyse kan je doen binnen kwalitatief onderzoek?................................................................7
Wat soort data is geschikt voor kwalitatief onderzoek?..................................................................................7
Dataverzameling 1: interviews en focusgroepen.................................................................................................7
Wat is een interview?.................................................................................................................................... 7
Stappenplan voor interviews......................................................................................................................... 8
Wat is een focusgroep?.................................................................................................................................. 8
Dataverzameling 2: participatie, andere bronnen en mixed-method onderzoek................................................9
Wat is participatieve observatie?................................................................................................................... 9
Welke andere databronnen zijn er?............................................................................................................... 9
Data overload? Thick description!.................................................................................................................. 9
Hoe en waarom combineer je verschillende soorten data?...........................................................................10
data-analyse 1: inhouds- en discoursanalyse.....................................................................................................10
waarom analyseren?.................................................................................................................................... 10
Wat is een analyse?..................................................................................................................................... 10
Wat is een inhoudsanalyse?......................................................................................................................... 11
,2
Kwalitatieve onderzoeksmethoden
Coderen: wat en hoe?.................................................................................................................................. 11
Wat is een discoursanalyse?......................................................................................................................... 12
Wat is een narratieve analyse?..................................................................................................................... 12
Data- analyse 2: case studies, process tracing en QCA......................................................................................12
Waarom kunnen onderzoekers een causale claim hard maken?...................................................................12
Noodzakelijke en voldoende voorwaarden................................................................................................... 13
Wat is process tracing?................................................................................................................................ 13
Wat is een case en een case-studie?............................................................................................................. 14
Hoe kunnen we cases vergelijken?............................................................................................................... 14
Ethiek en kwaliteit..............................................................................................................................................15
Wat is goed kwalitatief onderzoek?............................................................................................................. 15
In welke mate is kwalitatief onderzoek repliceerbaar en generaliseerbaar?..................................................15
Ethische bedenkingen bij kwalitatief onderzoek........................................................................................... 16
, 3
Kwalitatieve onderzoeksmethoden
Onderzoeksontwerp 1:
Wat is een onderzoeksontwerp?
Onderzoeksontwerp = een plan van aanpak hoe je kennisvergaring wil
- Iteratief proces (= niet lineair, terug stappen zetten, heen en terug), plan van aanpak zal dus ook
telkens aangepast/verbeterd worden
o Gebeurt op basis van ‘ruwe’ onderzoeksvraag, maar wordt op haar beurt gebruikt om die
onderzoeksvraag te verscherpen
- Plan van aanpak dwingt je om keuzes te maken (waar ga je op focussen, wat past bij ov) een
focus vinden om het haalbaar en onderzoekbaar te maken
- Idealiter voor je begint aan dataverzameling en -analyse
Wat wil je weten? (Breed beginnen en steeds verder afbakenen tot we op een afgebakend ov komt)
Kwalitatief of kwantitatief? Welke concepten, theoriën, hypothesen en modellen? Welke cases,
respondenten, etc.? Hoe wordt de data verzameld? Hoe wordt de data geanalyseerd?
Zandlopermodel
- Literatuurstudie en theoretisch kader
o In kaart brengen van wat wel en niet geweten is
o In kaart brengen van grote perspectieven en benaderingen, en hoe die zich tot elkaar
verhouden
o Formulering van probleem en onderzoeksvraag
- Conceptueel en methodologisch kader
o Definiëren en operationaliseren van de verschillende concepten in je onderzoeksvraag
o Formulering van hypothesen
o Identificatie van methoden
Ruwe vraag, literatuur (Wat weten we en wat weten we niet)
Vernauwen; theoretisch kader (verschillende perspectieven op meer afgebakend probleem)
Verder afbakenen tot concrete en duidelijk probleemstelling en onderzoeksvraag
Terug verbreden (conceptueel kader; definiëren en operationaliseren (omzetten in concreet en meetbare
indicatoren)
Hypothesen formuleren (terugkoppelen naar theoretisch kader) en Methodologisch kader
Kwalitatieve onderzoeksmethoden
Inhoudsopgave
Onderzoeksontwerp 1:..........................................................................................................................................3
Wat is een onderzoeksontwerp?.................................................................................................................... 3
Wat is een probleemstelling?......................................................................................................................... 4
Wat is een goede onderzoeksvraag?.............................................................................................................. 4
Wat is een theorie?........................................................................................................................................ 5
Hoe gebruiken we theorieën in sociaalwetenschappelijk onderzoek?.............................................................5
Theorieën en kennis...................................................................................................................................... 5
Onderzoeksontwerp 2: operationalisering en analytisch kader...........................................................................6
Conceptueel en methodologisch kader........................................................................................................... 6
Wat is een case? Wat is een steekproef?........................................................................................................ 6
Welke soorten analyse kan je doen binnen kwalitatief onderzoek?................................................................7
Wat soort data is geschikt voor kwalitatief onderzoek?..................................................................................7
Dataverzameling 1: interviews en focusgroepen.................................................................................................7
Wat is een interview?.................................................................................................................................... 7
Stappenplan voor interviews......................................................................................................................... 8
Wat is een focusgroep?.................................................................................................................................. 8
Dataverzameling 2: participatie, andere bronnen en mixed-method onderzoek................................................9
Wat is participatieve observatie?................................................................................................................... 9
Welke andere databronnen zijn er?............................................................................................................... 9
Data overload? Thick description!.................................................................................................................. 9
Hoe en waarom combineer je verschillende soorten data?...........................................................................10
data-analyse 1: inhouds- en discoursanalyse.....................................................................................................10
waarom analyseren?.................................................................................................................................... 10
Wat is een analyse?..................................................................................................................................... 10
Wat is een inhoudsanalyse?......................................................................................................................... 11
,2
Kwalitatieve onderzoeksmethoden
Coderen: wat en hoe?.................................................................................................................................. 11
Wat is een discoursanalyse?......................................................................................................................... 12
Wat is een narratieve analyse?..................................................................................................................... 12
Data- analyse 2: case studies, process tracing en QCA......................................................................................12
Waarom kunnen onderzoekers een causale claim hard maken?...................................................................12
Noodzakelijke en voldoende voorwaarden................................................................................................... 13
Wat is process tracing?................................................................................................................................ 13
Wat is een case en een case-studie?............................................................................................................. 14
Hoe kunnen we cases vergelijken?............................................................................................................... 14
Ethiek en kwaliteit..............................................................................................................................................15
Wat is goed kwalitatief onderzoek?............................................................................................................. 15
In welke mate is kwalitatief onderzoek repliceerbaar en generaliseerbaar?..................................................15
Ethische bedenkingen bij kwalitatief onderzoek........................................................................................... 16
, 3
Kwalitatieve onderzoeksmethoden
Onderzoeksontwerp 1:
Wat is een onderzoeksontwerp?
Onderzoeksontwerp = een plan van aanpak hoe je kennisvergaring wil
- Iteratief proces (= niet lineair, terug stappen zetten, heen en terug), plan van aanpak zal dus ook
telkens aangepast/verbeterd worden
o Gebeurt op basis van ‘ruwe’ onderzoeksvraag, maar wordt op haar beurt gebruikt om die
onderzoeksvraag te verscherpen
- Plan van aanpak dwingt je om keuzes te maken (waar ga je op focussen, wat past bij ov) een
focus vinden om het haalbaar en onderzoekbaar te maken
- Idealiter voor je begint aan dataverzameling en -analyse
Wat wil je weten? (Breed beginnen en steeds verder afbakenen tot we op een afgebakend ov komt)
Kwalitatief of kwantitatief? Welke concepten, theoriën, hypothesen en modellen? Welke cases,
respondenten, etc.? Hoe wordt de data verzameld? Hoe wordt de data geanalyseerd?
Zandlopermodel
- Literatuurstudie en theoretisch kader
o In kaart brengen van wat wel en niet geweten is
o In kaart brengen van grote perspectieven en benaderingen, en hoe die zich tot elkaar
verhouden
o Formulering van probleem en onderzoeksvraag
- Conceptueel en methodologisch kader
o Definiëren en operationaliseren van de verschillende concepten in je onderzoeksvraag
o Formulering van hypothesen
o Identificatie van methoden
Ruwe vraag, literatuur (Wat weten we en wat weten we niet)
Vernauwen; theoretisch kader (verschillende perspectieven op meer afgebakend probleem)
Verder afbakenen tot concrete en duidelijk probleemstelling en onderzoeksvraag
Terug verbreden (conceptueel kader; definiëren en operationaliseren (omzetten in concreet en meetbare
indicatoren)
Hypothesen formuleren (terugkoppelen naar theoretisch kader) en Methodologisch kader
