Samenvatting Werken met Netwerken

Werken met netwerken
Hoofdstuk 1: Inleiding
- Dieper ingaan op invloed en betekenis van mensen op elkaar
 te allen tijde aanwezig

1. Actuele context
Van gezinsvervangend …  tot ca. 1900: zorg voor zorgbehoevenden > binnen de
maatschappij
 Vanaf begin 20e eeuw: medisch of defect-model zorgt voor
institutionalisering van de zorg
o Kijk op familie & vrienden is eerder negatief
o Onduidelijke rol voor familie
o Cliënten leefden in vreemde context > samen met andere
hulpbehoevenden, weg van familie, vrienden, buren …
 eenzaamheid & heimwee

… over contextbegeleiding …  1970: van ‘defect’ naar ‘ontwikkelingsmodel’
o Uitgangspunt: mogelijkheden van de persoon
o Bieden van max. ontwikkelingskansen
 2000: burgerschapsmodel
o Iedereen is deel van de samenleving  stimuleren om ieders
mogelijkheden en verantwoordelijkheden te benutten
o Overgang van residentiële voorzieningen naar kleinere
wooneenheden
o Context wordt betrokken  hulpverleners van de toekomst
o Ambulante werkvormen (bgl. komt aan huis)  goedkoper

… naar netwerkbegeleiding  2020: vermaatschappelijking van de zorg
o Familie, buren, mantelzorgers, … = hulpverlening van de
toekomst
o Van ‘zorgen voor…’ naar ‘zorgen dat …’
o Invloed op netwerk en hulpverlening
 responsabiliseren  niet langer expert
 netwerk engageren mee betrokken 
andere positionering
 3 pijlers
1. Participatie & inclusie
= iedereen is betrokken bij zorgzame buurten
2. Verbinden van formele & informele zorg
 Vroegdetectie van kwetsbare mensen
 Preventie van gezondheidsongelijkheid
 Ondersteuning van informele zorgverleners
3. Intersectorale samenwerking
= buurt + lokaal bestuur + welzijns- & zorgpartners

,2. Het begrip netwerk
- Context van een cliënt = omgeving van een systeem vor zover dit van invloed is op het systeem
 mensen, situaties, gebeurtenissen
 Exosysteem heeft
sowieso invloed (heb je het
gehoord van de dochter van de
buurvrouw?)




- Netwerkgericht werken  loskomen van kerngezin, ruimerkijken naar wie een bepaalde rol kan
opnemen in het leven van een cliënt
- Netwerk volgens Hendrickx (1997)  sociaal netwerk
= groep mensen met wie 1 persoon min of meer duurzame
banden onderhoudt voor vervulling van noodzakelijke
levensbehoeftes, zoals praktische hulp, emotionele steun en
ontspannende activiteiten (QoL)
- Netwerk volgens Van Gennep (1999)  netwerk hebben en behouden 1 van de belangrijke pijlers
voor personen met een beperking of in een moeilijke situatie
o Netwerk in kaart brengen
ecogram, sociogram, genogram,
o Uitzoeken welke sociale functies mensen
netwerkcirkels, netwerkkaart
vervullen in de omgeving van een cliënt
o Daarna netwerk versterken via RADIO-U methode
 Reanimeren van netwerk:
 Vervaagd contact nieuw leven inblazen
 Bestaand, voorspelbaar contact nieuwe impuls geven
 Activeren van netwerk:
 Beter gebruik maken van kwaliteiten van een netwerklid en een cliënt
 Betrokkenheid tussen beide vergroten
 Deblokkeren van netwerk:
 Verstoring in netwerk bespreken & bemiddelen
 Praktische blokkades opheffen
 Intensiveren:
 Contacten verdiepen
 Voorrang geven aan diepgaande contacten
 Ook intieme relatie met iemand willen aangaan
 Onderhouden:
 Voldoende energie besteden aan de relatie binnen een netwerk  blijft
op een fijne manier functioneren
 Uitbreiden van het netwerk:

,  Meestal noodzakelijke stap

- Systeemtheoretische benadering  gedrag begrijpen vanuit ≠ brillen:
NIET  de beste – betere theorie
 de oudere – nieuwere theorie
 elke theorie is de oplossing voor een ander probleem
WEL  ≠ achtergronden
 ≠ focus
 ≠ betekenisgeving
o 3 grote pijlers
 Aandacht hebben voor verbreden/verdiepen
 samenwerken met de ‘context’ en handelen in partnerschap (vb. eetstoonis)
 Aandacht hebben voor invloed/effect
 door oorzaak-gevolg verband om te buigen naar ‘circulair verband’
 Aandacht hebben voor inzet
 bij bepaalde situaties werkt men zeer hard om een bepaald doel te bereiken
(vb. Ponette)




3.

, Hoofdstuk 2: Basishouding bij het werken
met netwerken
1. Empowerment
- = proces waarin individuen en groepen meer invloed krijgen over gebeurtenissen en situaties 
krachtgericht werken: talenten versterken  invloedsbesef groeit
- Geen eenduidige definitie
o Empowerment van cliënten  ontwikkelen van vaardigheden die leiden tot toename van
zelfbewustzijn en zelfbepaling bij cliënt zelf
o Toegepast naar netwerken  gezinnen of families versterken in hun kunnen en het besef
van hun kunnen
o Proces van versterking waarbij individuen, organisaties en gemeenschappen greep krijgen
op eigen situatie en omgeving en dit via het verwerven van controle, aanscherpen van
een kritisch bewustzijn en het stimuleren van participatie
- Cliënt & cliëntsysteem  volwaardige partners in hulpverlening  !gebeurt zelden!
- Hulpverlener doet zich alwetend voor  deuk in al zwakke waardegevoel van de cliënt
 zelfwaardegevoel, geloof in eigen hulpbronnen & krachten  broodnodig!
- Power in empowerment
1. Power from within: zelfvertrouwen, zelfzekerheid, kritische bewustwording in het netwerk
2. Power with: door sociale steun van de omgeving, context van de context
3. Power to: om invloed uit te oefenen op samenlevingsniveau
- Empowerment bij netwerken is niet evident  kwetsbare groepen zoals personen met een
beperking, mensen in armoede, psychiatrische patiënten, zorgbehoevende ouderen,
risicojongeren, …  druist in tegen wat ze ervaren en te horen krijgen.
- Empowerment:

 Versterking  Kracht en macht
 Positieve krachtgerichte focus  Interafhankelijkheid
 Persoons- en contextgebonden  Autonomie in verbondenheid
 Verantwoordelijkheid opnemen  Gezamenlijke of gedeelde
 Participatie verantwoordelijkheid
 Gelijkwaardig proces  Erkenning van het lijden
 Veerkracht  Participatie van het netwerk
 Zelfredzaamheid  Probleemoplossend vermogen
 Zelfregie  Versterken eigen mogelijkheden




2. Klant is koning?
- Rekening houden met wat cliënt vraag ≠ alles klakkeloos nastreven  te maken met
‘onduidelijke’ of ‘onrealistische’ doelstellingen binnen hulpverleningsrelatie
- !WEL!
o Respectvolle benadering
o ‘vraag achter de vraag’ beluisteren  duidelijk omlijnd en realistisch doel vormen
o Meer mandaat geven