Familierecht
FAMILIES – ALGEMEEN
Horizontaal familierecht
- Partners
o Huwelijk
o We8elijke samenwoning
o Feitelijke samenwoning
- Hebben de we8elijke plicht om elkaar te beschermen
- Zijn gelijkwaardig
- Vormt de eerste pijler van de familie, en dus van het familierecht
- Partnerrecht
o Gaat in hoofdzaak over de bescherming die personen elkaar (moeten) bieden omdat
tussen hen een levensgemeenschap zal bestaan, bestaat of heeE bestaan
§ Het (zullen of hebben) bestaan ven een levensgemeenschap op grond van een
partnerrelaFe is het relevante aanknopingspunt
Huwelijk en we8elijke samenwoning zijn verhoudingen van staat
- Beschermd door art 12 EVRM
VerFcaal familierecht
- Ascendenten – descendenten
o Ascendenten -> ouders en grootouders
o Descendenten -> kinderen, kleinkinderen, …
§ Zowel door afstamming als door adopFe
§ Kind
• Mens in onvolwassen staat
Verwanten
- Ruim begrip
- Iedereen die door bloedverwantschap met u een band heeE, dan wel aanverwantschap
- Bloedverwantschap
o Degene die uit eenzelfde bloedband komen
- Aanverwantschap
o Aangetrouwde familie
Kruispunten
- Plaatsen waar de reglementering er gaat komen
- Plaatsen waar horizontaal en verFcaal familierecht elkaar gaan kruisen
o Bv: je wilt huwen maar je hebt een bloedband
o Bv: echtscheiding en je moet een overeenkomst maken over je kinderen
PARTNERS
1. ECHTGENOTEN – HUWELIJK
1.1 AANGAAN VAN HET HUWELIJK
De verloving is nergens terug te vinden in de wet
- Ofwel ben je gehuwd ofwel ben je dat niet
- Hier bestaat geen we8elijke bescherming voor
- Louter sociale en geen juridische verbintenis
1
,Familierecht
- Verloofde kan wel op basis van het verbintenissenrecht een schadevergoeding vragen bij de
rechtbank indien je de verloving zou verbreken
Inhoud van het huwelijk
- Algehele levensgemeenschap
- Van twee natuurlijke personen
- Bij een plechFge overeenkomst
- Georganiseerd als een insFtuut
o De invulling van de levensgemeenschap is in principe aan de contractvrijheid van de
gehuwden on8rokken
Is in de regel een levenslange gemeenschap – art 227, 1° oud BW
- Ontbinding door echtscheiding is slechts mogelijk binnen de voorwaarden die de wet bepaalt
Grondvoorwaarden
- Leven
o Niet prenataal of post mortem
o In Frankrijk kan men bv huwen met een persoon die overleden is
o Men kan wel huwen op het sterZed
§ Ook al weet men dat een persoon niet lang meer te leven heeE kan men alsnog
een huwelijk aangaan
- Geslacht
o Vastgesteld
§ Is sinds 2003 enige vereiste
§ Voor 2003 moest het gaan over een man en een vrouw
§ EU Hof en hvJ aanvaarden het homohuwelijk
• Is niet strijdig met de wetgeving van het EVRM en het EU-handvest
o Art 143 oud BW
o Geslachtsleven
§ Echtgenoten moeten niet in staat zijn om een (vruchtbaar) geslachtsleven te
onderhouden
§ VoortplanFng is evenmin een huwelijksplicht
- Toestemming
o Geen wilsgebreken
o Vrije en bewuste toestemming – art 146 oud BW
o Enkel jij en verloofde moeten akkoord zijn om met elkaar te huwen
§ Vroeger ook de ouders
o Ambtenaar van de burgerlijke stand moet daarvan akte nemen – art 165/1 oud BW
o Wilsgebreken
§ Dwaling – art 180 oud BW
• Is een reden tot nieFgverklaring van het huwelijk
• Enkel indien het gaat over dwaling in de persoon
o Je trouwt met iemand anders dan dat je verloofd was
• Dwaling over een eigenschap wordt niet aanvaard
• RelaFeve nieFgheid
o Vordering tot nieFgverklaring is niet meer ontvankelijk
wanneer de samenwoning is voortgezet gedurende 6 maanden
nadat de echtgenoot zijn dwaling heeE ontdekt – art 181 oud
BW
§ Geweld
• Absolute nieFgheidsgrond – art 146ter en 184 oud BW
2
,Familierecht
• Moet niet noodzakelijk een geweldpoging zijn door de
medecontractant of een derde
o Kan bv ook gaan om een oorlog
§ Bedrog
• Geen nieFgheidsgrond, tenzij het een dwaling tot gevolg heeE
• Men kan wel alFjd de echtscheiding vragen op grond van bedrog
o Niet hetzelfde als nieFgverklaring
§ NieFgverklaring heeE er nooit een huwelijk
plaatsgevonden
§ Echtscheiding heeE er wel ooit een huwelijk
plaatsgevonden
§ Benadeling, misbruik van omstandigheden
• Ook geen nieFgheidsgrond
- Bekwaamheid
o Niet-beschermde meerderjarigen
§ Moet 18 jaar zijn – art 144 en 145 oud BW
• Vroeger mochten meisjes huwen vanaf hun 15de
§ Trouwen als minderjarige
• Absolute nieFgheid
o Bij rechterlijke bescherming moet men vragen aan de vrederechter of men kan huwen
§ Vrederechter moet een machFging geven
• Kan enkel om gewichFge redenen bij minderjarigheid
o Doorgaans zwangerschap
• Beschermde meerderjarigen – art 492/1, §1, 3de lid, 2° oud BW en art
145/1 oud BW
o Oordeelt op grond van een omstandige geneeskundige
verklaring
§ Trouwen zonder machFging
• RelaFeve nieFgheid bij beschermde meerderjarige – art 493, §1 oud
BW
• Absolute nieFgheid bij minderjarige – art 184 oud BW
§ Een bewindvoerder zal hier nooit in kunnen tussenkomen – art 497/2, 1° oud
BW
§ Toestemming nodig van beide ouders indien minderjarig – art 148 oud BW
• Bij weigering kan de familierechtbank enkel plaatsvervangende
instemming verlenen als zij de ouderlijke weigering een misbruik acht
te zijn
• Weigering van één ouder
o De instemming van e andere kan volstaan als de
familierechtbank de weigering van de ene niet gegrond acht
- Twee personen – art 143 oud BW
o Met één, andere, natuurlijke persoon
- Niet gehuwd – art 147 oud BW
o Absolute nieFgheid – art 184 en 188 oud BW
o Art 391 Sw
- Geen nauw verwantschap
o Art 161-184, 341, 353-13 en 356-1 oud BW
o Incestverbod
o Absolute en relaFeve huwelijksverboden
§ Absoluut huwelijks verbod
• Ontheffing is niet mogelijk
3
, Familierecht
• Het mag gewoon niet
• Alle verwanten in rechte lijn en in zijlijn tot 2de graad
o Oorspronkelijke of vol adopFeve verwanten in de rechte lijn,
ongeacht de graad – art 161 en 356-1 oud BW
o Oorspronkelijke of vol adopFeve verwanten in de zijlijn van de
tweede graad – art 162 en 356-1 oud BW
§ Broers/zussen, met inbegrip van halZroers en -zussen
o De gewoon adoptant en de geadopteerde of zijn
afstammelingen – art 353-13 oud BW
§ RelaFeve huwelijksverboden
• Tussen
o Oorspronkelijke of vol adopFeve verwanten in de rechte lijn,
ongeacht de graad – art 161 en 356-1 oud BW
o De gewone adoptant resp. de gewoon geadopteerde enerzijds
en de vorige echtgenoot van de gewoon geadopteerde resp.
de gewoon adoptant anderzijds – art 353-13, 2° en 3° oud BW
§ Slechts een relaFef huwelijksbeletsel tussen deze
personen is wellicht in strijd met art 12 EVRM
o Oorspronkelijke of vol adopFeve verwanten in de zijlijn in de
3de graad – art 163 en 356-1 oud BW
§ Oom-tante, neef-nicht
o Gewoon adopFeve kinderen van eenzelfde adopFeouder – art
353-13, 4° oud BW
o De gewoon geadopteerde en e kinderen in oorspronkelijke
afstamming van de adopFeouder -art 353-13, 5° oud BW
• Ontheffing is mogelijk
o Men kan toestemming vragen om het toch te mogen doen
o Verzoek wordt neergelegd bij de familierechtbank die advies
zal vragen aan de PdK
§ Gewone volle neven en nichten vallen niet onder de huwelijksverboden
• Het is we8elijk toegelaten om hier mee te trouwen
o Art 417/18 en 417/19 Sw
Wilsgebreken was vorig jaar een examenvraag
Vormvoorwaarden
- AangiEe – art 164/1-164/7 oud BW
o Akte van aangiEe huwelijk
o Documenten – echtheid – beslissing binnen 3 maanden
§ Documenten waaruit de naleving van de grondvoorwaarden kan worden
afgeleid
§ Binnen maand na de afgiEe van het bericht van ontvangst ondertekent de
ambtenaar de aangiEe van het huwelijk
• Art 164/1, §2, 2de lid oud BW
§ Ambtenaar van de burgerlijke stand zal nagaan of de documenten echt zijn
• Als documenten ontbreken of twijfelt aan echtheid of geldigheid
weigert hij de afgiEe te ondertekenen – art 164/1, §3 oud BW
§ HeeE 3 maanden om te beslissen of deze echt zijn
• Indien hij denkt van niet zal hij zeggen dat men niet kan huwen
• Men kan hier tegenin gaan bij de familierechtbank
o Kan binnen de maand
4
FAMILIES – ALGEMEEN
Horizontaal familierecht
- Partners
o Huwelijk
o We8elijke samenwoning
o Feitelijke samenwoning
- Hebben de we8elijke plicht om elkaar te beschermen
- Zijn gelijkwaardig
- Vormt de eerste pijler van de familie, en dus van het familierecht
- Partnerrecht
o Gaat in hoofdzaak over de bescherming die personen elkaar (moeten) bieden omdat
tussen hen een levensgemeenschap zal bestaan, bestaat of heeE bestaan
§ Het (zullen of hebben) bestaan ven een levensgemeenschap op grond van een
partnerrelaFe is het relevante aanknopingspunt
Huwelijk en we8elijke samenwoning zijn verhoudingen van staat
- Beschermd door art 12 EVRM
VerFcaal familierecht
- Ascendenten – descendenten
o Ascendenten -> ouders en grootouders
o Descendenten -> kinderen, kleinkinderen, …
§ Zowel door afstamming als door adopFe
§ Kind
• Mens in onvolwassen staat
Verwanten
- Ruim begrip
- Iedereen die door bloedverwantschap met u een band heeE, dan wel aanverwantschap
- Bloedverwantschap
o Degene die uit eenzelfde bloedband komen
- Aanverwantschap
o Aangetrouwde familie
Kruispunten
- Plaatsen waar de reglementering er gaat komen
- Plaatsen waar horizontaal en verFcaal familierecht elkaar gaan kruisen
o Bv: je wilt huwen maar je hebt een bloedband
o Bv: echtscheiding en je moet een overeenkomst maken over je kinderen
PARTNERS
1. ECHTGENOTEN – HUWELIJK
1.1 AANGAAN VAN HET HUWELIJK
De verloving is nergens terug te vinden in de wet
- Ofwel ben je gehuwd ofwel ben je dat niet
- Hier bestaat geen we8elijke bescherming voor
- Louter sociale en geen juridische verbintenis
1
,Familierecht
- Verloofde kan wel op basis van het verbintenissenrecht een schadevergoeding vragen bij de
rechtbank indien je de verloving zou verbreken
Inhoud van het huwelijk
- Algehele levensgemeenschap
- Van twee natuurlijke personen
- Bij een plechFge overeenkomst
- Georganiseerd als een insFtuut
o De invulling van de levensgemeenschap is in principe aan de contractvrijheid van de
gehuwden on8rokken
Is in de regel een levenslange gemeenschap – art 227, 1° oud BW
- Ontbinding door echtscheiding is slechts mogelijk binnen de voorwaarden die de wet bepaalt
Grondvoorwaarden
- Leven
o Niet prenataal of post mortem
o In Frankrijk kan men bv huwen met een persoon die overleden is
o Men kan wel huwen op het sterZed
§ Ook al weet men dat een persoon niet lang meer te leven heeE kan men alsnog
een huwelijk aangaan
- Geslacht
o Vastgesteld
§ Is sinds 2003 enige vereiste
§ Voor 2003 moest het gaan over een man en een vrouw
§ EU Hof en hvJ aanvaarden het homohuwelijk
• Is niet strijdig met de wetgeving van het EVRM en het EU-handvest
o Art 143 oud BW
o Geslachtsleven
§ Echtgenoten moeten niet in staat zijn om een (vruchtbaar) geslachtsleven te
onderhouden
§ VoortplanFng is evenmin een huwelijksplicht
- Toestemming
o Geen wilsgebreken
o Vrije en bewuste toestemming – art 146 oud BW
o Enkel jij en verloofde moeten akkoord zijn om met elkaar te huwen
§ Vroeger ook de ouders
o Ambtenaar van de burgerlijke stand moet daarvan akte nemen – art 165/1 oud BW
o Wilsgebreken
§ Dwaling – art 180 oud BW
• Is een reden tot nieFgverklaring van het huwelijk
• Enkel indien het gaat over dwaling in de persoon
o Je trouwt met iemand anders dan dat je verloofd was
• Dwaling over een eigenschap wordt niet aanvaard
• RelaFeve nieFgheid
o Vordering tot nieFgverklaring is niet meer ontvankelijk
wanneer de samenwoning is voortgezet gedurende 6 maanden
nadat de echtgenoot zijn dwaling heeE ontdekt – art 181 oud
BW
§ Geweld
• Absolute nieFgheidsgrond – art 146ter en 184 oud BW
2
,Familierecht
• Moet niet noodzakelijk een geweldpoging zijn door de
medecontractant of een derde
o Kan bv ook gaan om een oorlog
§ Bedrog
• Geen nieFgheidsgrond, tenzij het een dwaling tot gevolg heeE
• Men kan wel alFjd de echtscheiding vragen op grond van bedrog
o Niet hetzelfde als nieFgverklaring
§ NieFgverklaring heeE er nooit een huwelijk
plaatsgevonden
§ Echtscheiding heeE er wel ooit een huwelijk
plaatsgevonden
§ Benadeling, misbruik van omstandigheden
• Ook geen nieFgheidsgrond
- Bekwaamheid
o Niet-beschermde meerderjarigen
§ Moet 18 jaar zijn – art 144 en 145 oud BW
• Vroeger mochten meisjes huwen vanaf hun 15de
§ Trouwen als minderjarige
• Absolute nieFgheid
o Bij rechterlijke bescherming moet men vragen aan de vrederechter of men kan huwen
§ Vrederechter moet een machFging geven
• Kan enkel om gewichFge redenen bij minderjarigheid
o Doorgaans zwangerschap
• Beschermde meerderjarigen – art 492/1, §1, 3de lid, 2° oud BW en art
145/1 oud BW
o Oordeelt op grond van een omstandige geneeskundige
verklaring
§ Trouwen zonder machFging
• RelaFeve nieFgheid bij beschermde meerderjarige – art 493, §1 oud
BW
• Absolute nieFgheid bij minderjarige – art 184 oud BW
§ Een bewindvoerder zal hier nooit in kunnen tussenkomen – art 497/2, 1° oud
BW
§ Toestemming nodig van beide ouders indien minderjarig – art 148 oud BW
• Bij weigering kan de familierechtbank enkel plaatsvervangende
instemming verlenen als zij de ouderlijke weigering een misbruik acht
te zijn
• Weigering van één ouder
o De instemming van e andere kan volstaan als de
familierechtbank de weigering van de ene niet gegrond acht
- Twee personen – art 143 oud BW
o Met één, andere, natuurlijke persoon
- Niet gehuwd – art 147 oud BW
o Absolute nieFgheid – art 184 en 188 oud BW
o Art 391 Sw
- Geen nauw verwantschap
o Art 161-184, 341, 353-13 en 356-1 oud BW
o Incestverbod
o Absolute en relaFeve huwelijksverboden
§ Absoluut huwelijks verbod
• Ontheffing is niet mogelijk
3
, Familierecht
• Het mag gewoon niet
• Alle verwanten in rechte lijn en in zijlijn tot 2de graad
o Oorspronkelijke of vol adopFeve verwanten in de rechte lijn,
ongeacht de graad – art 161 en 356-1 oud BW
o Oorspronkelijke of vol adopFeve verwanten in de zijlijn van de
tweede graad – art 162 en 356-1 oud BW
§ Broers/zussen, met inbegrip van halZroers en -zussen
o De gewoon adoptant en de geadopteerde of zijn
afstammelingen – art 353-13 oud BW
§ RelaFeve huwelijksverboden
• Tussen
o Oorspronkelijke of vol adopFeve verwanten in de rechte lijn,
ongeacht de graad – art 161 en 356-1 oud BW
o De gewone adoptant resp. de gewoon geadopteerde enerzijds
en de vorige echtgenoot van de gewoon geadopteerde resp.
de gewoon adoptant anderzijds – art 353-13, 2° en 3° oud BW
§ Slechts een relaFef huwelijksbeletsel tussen deze
personen is wellicht in strijd met art 12 EVRM
o Oorspronkelijke of vol adopFeve verwanten in de zijlijn in de
3de graad – art 163 en 356-1 oud BW
§ Oom-tante, neef-nicht
o Gewoon adopFeve kinderen van eenzelfde adopFeouder – art
353-13, 4° oud BW
o De gewoon geadopteerde en e kinderen in oorspronkelijke
afstamming van de adopFeouder -art 353-13, 5° oud BW
• Ontheffing is mogelijk
o Men kan toestemming vragen om het toch te mogen doen
o Verzoek wordt neergelegd bij de familierechtbank die advies
zal vragen aan de PdK
§ Gewone volle neven en nichten vallen niet onder de huwelijksverboden
• Het is we8elijk toegelaten om hier mee te trouwen
o Art 417/18 en 417/19 Sw
Wilsgebreken was vorig jaar een examenvraag
Vormvoorwaarden
- AangiEe – art 164/1-164/7 oud BW
o Akte van aangiEe huwelijk
o Documenten – echtheid – beslissing binnen 3 maanden
§ Documenten waaruit de naleving van de grondvoorwaarden kan worden
afgeleid
§ Binnen maand na de afgiEe van het bericht van ontvangst ondertekent de
ambtenaar de aangiEe van het huwelijk
• Art 164/1, §2, 2de lid oud BW
§ Ambtenaar van de burgerlijke stand zal nagaan of de documenten echt zijn
• Als documenten ontbreken of twijfelt aan echtheid of geldigheid
weigert hij de afgiEe te ondertekenen – art 164/1, §3 oud BW
§ HeeE 3 maanden om te beslissen of deze echt zijn
• Indien hij denkt van niet zal hij zeggen dat men niet kan huwen
• Men kan hier tegenin gaan bij de familierechtbank
o Kan binnen de maand
4
