SOCIALE PSYCHOLOGIE
- wat is sociale psychologie
- antwoord bieden op de vraag hoe individuen regeren in sociale situaties
- welke invloed heeft de aanwezigheid van anderen op het gedrag van een
individu
- beïnvloed door het gedrag van iemand anders
- kan dwingend zijn, vaak onbewust
- bv: op dezelfde manier gaan zitten, gedrag onbewust overnemen
- je kan niet niet communiceren
- je kan niet niet beïnvloed worden door iemand anders
-
- definitie
- een studie die tracht te begrijpen, verklaren en voorspellen hoe de
gedachten, gevoelens en gedragingen van individuen beïnvloed worden
door de waargenomen, ingebeelde of impliciete gedachten, gevoelens en
gedragingen van anderen.
SOCIALE COGNITIES
- processen waarbij we informatie
- verwerven / selectie / opslaan
- integreren / organiseren / structureren
- integreren → waar je de info kan onderbrengen, vasthaken aan iets
anders
- Interpreteren
- over mensen
- anderen (sociale perceptie)
- hoe ik denk dat anderen over mensen denken
- kijken/zien
- zichzelf (zelfperceptie)
- zelfbeeld is sterk vervlochten met beeld dat we hebben van anderen
- je bent wie je bent maar je bent ook wie je bent met je vriendin
- anderen bepalen mee je zelfbeeld
- denken over jezelf en anderen
- denken beïnvloed beeld over jezelf en gaat je gedrag bepalen
- cognitie → vermogen om te leren, je hersenen gebruiken
- verwerken van informatie → hangt af van de sociale context
- bv: zelf rumoerig zijn in de klas waar anderen ook niet opletten
1
,SCHEMA’S
- Jean Piaget → cognitieve ontwikkelingstheorie
- schema’s → mentale structuren die aan de basis liggen van ons handelen
- gestructureerde functioneringspatronen
- vroegste schema’s → reflexen, bv zuigen en grijpen
- assimilatie en accomodatie → schema’s worden complexer
- na verloop betrekking op mentale processen
OMSCHRIJVING
- cognitieve structuur
- eerder verworven kennis
- over een stimulus of concept
- over personen, opvattingen, fysieke daden, feiten,...
- bv: stoel, eik, buschauffeur, single,...
- bestaan uit geheel van eigenschappen en gedragingen die men
karakteristiek acht
-
- kenmerken
- relaties tussen die kenmerken
- is gerepresenteerd
- belangrijk schema → zelfschema
- dimensies waarmee je jezelf beschrijft
- bv: zorgzaam, nieuwsgierig, faalangstig,..
- zelfkennis uit
- zelfobservatie → kijken naar jezelf, nadenken over jezelf
- introspectie, zelfreflectie, spiegelbeeld
- looking-glass self → sociale spiegel
- info over jezelf te weten komen via andere
- bv: feedback
- sociale vergelijking → leren door jezelf te vergelijken met andere
- bv: je punten vergelijken met andere,
- wat we denken over onszelf
- wat we denken dat anderen over ons denken
- sociale cognitie heeft invloed op ons zelfbeeld
- sociale context heeft invloed op ons handelen
- soorten schema’s
- prototype
- uit reeks personen de meest relevante kenmerken distilleren
- soort gemiddelde van specifieke groep mensen
- meest typische van groep mensen
- abstracte representatie van de centrale tendens van een bepaalde
categorie
- =/= stereotypes → bepaald door sociale, contextuele realiteit
- script
- verloop van gebeurtenissen in bepaalde situaties
- voorspelt een opeenvolging van acties
- sturen onze persoonsbeoordeling
- gedrag niet conform aan een script → grotere diagnostische
waarde
2
,KENMERKEN
- gestalt
- organisatie is belangrijk
- losse elementen samenvoegen zodat je en geheel vormt
- top-down of theory driven processing
- kennis die we vooraf hebben gebruiken om nieuwe info op te slaan
- interpretatie mee bepalen
- handig voor patronen te zoeken in omgevingen
- bv: in buitenland zie je persoon in blauw uniform met petje, je gaat
ervan uit dat dit een politieman is
- bottom-down of dat driven processing
- vertrekken vanuit ruwe feiten → gekleurd door schema's
- roepen verwachtingen op
- associatief
- hoe meer ervaring, hoe beter je schema’s
- sturen persoonsperceptie
- beïnvloed welke persoonstrekken we voorkeur/ aandacht geven
- aandacht aan trekken in een geactiveerd schema
- beïnvloeden herinnering
- moeilijk bij ooggetuigen, andere dingen herinneren die in hun schema past
- prescriptief, ze schrijven voor, ze zijn voorspellend
- bieden een beeld van hoe iets moet/kan zijn en stuurt ons gedrag
- attributies → voortvloeien uit schema’s
- verklaringen die we zoeken voor iemand gedrag
- need for cognition <-> need for certainty
- cognition → verwerken en reflecteren over inconsistente informatie
- certainty → vinden cognition vervelend
- toegankelijkheid
- bepaald door 2 factoren
- schema vaker opgeroepen → hoe toegankelijker
- recent toegepaste schema’s → toegankelijker
- vlugger verwerking van info
- label
- niet altijd werkelijkheid
- mensen construeren op basis van wat ze waarnemen en ervaren
- vullen sociale werkelijkheid in met behulp van kennis uit geheugen
- schema’s activeren uit onszelf zonder externe aanleiding
- door emoties, verwachtingen, verlangens, reflecties en redeneringen
- mensen verschillen naarmate wat voor hen relevant is
- bv: voor de ene enthousiasme voor de andere verdriet
- schema’s kunnen opgeroepen worden door een stimulus uit de omgeving
- bewust of onbewust ( subliminaal)
- Stereotypen worden automatisch geactiveerd bij het zien van foto’s van
een gestereotypeerde groep.
- laag-of hoog bevooroordeelde mensen
- activeren dezelfde stereotypen maar gebruiken ze verschillend
- laagbevooroordeeld
- activatie van negatieve stereotypen
- proberen die daarna te onderdrukken of bedwingen vanuit
plichtsbesef of schuld
- hoogbevooroordeeld
3
, - activatie van negatieve stereotypen
- betrekken de geactiveerde stereotypen bij hun beoordeling van
personen
- vooroordelen
CONFIGUREREN
- schema’s → door bepaalde stimuli geactiveerd, vertonen coherente samenhang
- welke schema’s wanneer, hoe komt het dat we op bepaalde manieren denken?
- afhangen van cognitieve mechanisme
OPVALLENDE KENMERKEN
- hoe meer een kenmerk opvalt → gemakkelijker activeren van schema’s
- bv: makkelijk opvallen met naam Milou dan Nathalie
- kenmerken
- naam
- geslacht
- huidskleur
- beïnvloed door context
- bv: tussen reeds kandidaten voor gratis ijsje één vrouw met een kindje,
grotere kans dat het moederschema wordt geactiveerd
PRIMACY-EFFECT
- volgorde van prikkels → rol bij belang dat we eraan geven
- bv: voorbeeld van hierboven, als kind vooraan staat dan krijgt die meer
aandacht en beïnvloedt dit de perceptie van de hele rij kandidaten
- eerste informatie die wij over iemand krijgen
- beïnvloedt het het globale oordeel van de info die erna nog komt
- maar één keer een eerste indruk maken
- vooral door lichaamstaal
- acteurs → meer gezien in de rol dat ze voor het eerste keer spelen
- vastzitten aan etiket
- verklaringen
- later verkregen informatie → minder aandacht besteden
- latere informatie → interpreteren in het licht van de vroegere informatie
- latere informatie → kleiner gewicht en gekleurde betekenis
- behoefte aan afsluiting
- aandacht verzwakt naarmate je meer informatie krijgt
- accuraat beeld → beschouwen als afgerond geheel
- wapenen tegen primacy-effect
- voldoende gemotiveerd en alert blijven
- niet bezwijken onder eerste impressies
- recency-effect → wat laatst komt, beïnvloed meer het globale oordeel
- experiment van Ash
- helft van de proefpersonen deze beschrijving
- hij is intelligent, ijverig, impulsief, kritisch, koppig en jaloers
- andere helft deze beschrijving
- hij is jaloers, koppig, kritisch, impulsief, ijverig en intelligent
4
- wat is sociale psychologie
- antwoord bieden op de vraag hoe individuen regeren in sociale situaties
- welke invloed heeft de aanwezigheid van anderen op het gedrag van een
individu
- beïnvloed door het gedrag van iemand anders
- kan dwingend zijn, vaak onbewust
- bv: op dezelfde manier gaan zitten, gedrag onbewust overnemen
- je kan niet niet communiceren
- je kan niet niet beïnvloed worden door iemand anders
-
- definitie
- een studie die tracht te begrijpen, verklaren en voorspellen hoe de
gedachten, gevoelens en gedragingen van individuen beïnvloed worden
door de waargenomen, ingebeelde of impliciete gedachten, gevoelens en
gedragingen van anderen.
SOCIALE COGNITIES
- processen waarbij we informatie
- verwerven / selectie / opslaan
- integreren / organiseren / structureren
- integreren → waar je de info kan onderbrengen, vasthaken aan iets
anders
- Interpreteren
- over mensen
- anderen (sociale perceptie)
- hoe ik denk dat anderen over mensen denken
- kijken/zien
- zichzelf (zelfperceptie)
- zelfbeeld is sterk vervlochten met beeld dat we hebben van anderen
- je bent wie je bent maar je bent ook wie je bent met je vriendin
- anderen bepalen mee je zelfbeeld
- denken over jezelf en anderen
- denken beïnvloed beeld over jezelf en gaat je gedrag bepalen
- cognitie → vermogen om te leren, je hersenen gebruiken
- verwerken van informatie → hangt af van de sociale context
- bv: zelf rumoerig zijn in de klas waar anderen ook niet opletten
1
,SCHEMA’S
- Jean Piaget → cognitieve ontwikkelingstheorie
- schema’s → mentale structuren die aan de basis liggen van ons handelen
- gestructureerde functioneringspatronen
- vroegste schema’s → reflexen, bv zuigen en grijpen
- assimilatie en accomodatie → schema’s worden complexer
- na verloop betrekking op mentale processen
OMSCHRIJVING
- cognitieve structuur
- eerder verworven kennis
- over een stimulus of concept
- over personen, opvattingen, fysieke daden, feiten,...
- bv: stoel, eik, buschauffeur, single,...
- bestaan uit geheel van eigenschappen en gedragingen die men
karakteristiek acht
-
- kenmerken
- relaties tussen die kenmerken
- is gerepresenteerd
- belangrijk schema → zelfschema
- dimensies waarmee je jezelf beschrijft
- bv: zorgzaam, nieuwsgierig, faalangstig,..
- zelfkennis uit
- zelfobservatie → kijken naar jezelf, nadenken over jezelf
- introspectie, zelfreflectie, spiegelbeeld
- looking-glass self → sociale spiegel
- info over jezelf te weten komen via andere
- bv: feedback
- sociale vergelijking → leren door jezelf te vergelijken met andere
- bv: je punten vergelijken met andere,
- wat we denken over onszelf
- wat we denken dat anderen over ons denken
- sociale cognitie heeft invloed op ons zelfbeeld
- sociale context heeft invloed op ons handelen
- soorten schema’s
- prototype
- uit reeks personen de meest relevante kenmerken distilleren
- soort gemiddelde van specifieke groep mensen
- meest typische van groep mensen
- abstracte representatie van de centrale tendens van een bepaalde
categorie
- =/= stereotypes → bepaald door sociale, contextuele realiteit
- script
- verloop van gebeurtenissen in bepaalde situaties
- voorspelt een opeenvolging van acties
- sturen onze persoonsbeoordeling
- gedrag niet conform aan een script → grotere diagnostische
waarde
2
,KENMERKEN
- gestalt
- organisatie is belangrijk
- losse elementen samenvoegen zodat je en geheel vormt
- top-down of theory driven processing
- kennis die we vooraf hebben gebruiken om nieuwe info op te slaan
- interpretatie mee bepalen
- handig voor patronen te zoeken in omgevingen
- bv: in buitenland zie je persoon in blauw uniform met petje, je gaat
ervan uit dat dit een politieman is
- bottom-down of dat driven processing
- vertrekken vanuit ruwe feiten → gekleurd door schema's
- roepen verwachtingen op
- associatief
- hoe meer ervaring, hoe beter je schema’s
- sturen persoonsperceptie
- beïnvloed welke persoonstrekken we voorkeur/ aandacht geven
- aandacht aan trekken in een geactiveerd schema
- beïnvloeden herinnering
- moeilijk bij ooggetuigen, andere dingen herinneren die in hun schema past
- prescriptief, ze schrijven voor, ze zijn voorspellend
- bieden een beeld van hoe iets moet/kan zijn en stuurt ons gedrag
- attributies → voortvloeien uit schema’s
- verklaringen die we zoeken voor iemand gedrag
- need for cognition <-> need for certainty
- cognition → verwerken en reflecteren over inconsistente informatie
- certainty → vinden cognition vervelend
- toegankelijkheid
- bepaald door 2 factoren
- schema vaker opgeroepen → hoe toegankelijker
- recent toegepaste schema’s → toegankelijker
- vlugger verwerking van info
- label
- niet altijd werkelijkheid
- mensen construeren op basis van wat ze waarnemen en ervaren
- vullen sociale werkelijkheid in met behulp van kennis uit geheugen
- schema’s activeren uit onszelf zonder externe aanleiding
- door emoties, verwachtingen, verlangens, reflecties en redeneringen
- mensen verschillen naarmate wat voor hen relevant is
- bv: voor de ene enthousiasme voor de andere verdriet
- schema’s kunnen opgeroepen worden door een stimulus uit de omgeving
- bewust of onbewust ( subliminaal)
- Stereotypen worden automatisch geactiveerd bij het zien van foto’s van
een gestereotypeerde groep.
- laag-of hoog bevooroordeelde mensen
- activeren dezelfde stereotypen maar gebruiken ze verschillend
- laagbevooroordeeld
- activatie van negatieve stereotypen
- proberen die daarna te onderdrukken of bedwingen vanuit
plichtsbesef of schuld
- hoogbevooroordeeld
3
, - activatie van negatieve stereotypen
- betrekken de geactiveerde stereotypen bij hun beoordeling van
personen
- vooroordelen
CONFIGUREREN
- schema’s → door bepaalde stimuli geactiveerd, vertonen coherente samenhang
- welke schema’s wanneer, hoe komt het dat we op bepaalde manieren denken?
- afhangen van cognitieve mechanisme
OPVALLENDE KENMERKEN
- hoe meer een kenmerk opvalt → gemakkelijker activeren van schema’s
- bv: makkelijk opvallen met naam Milou dan Nathalie
- kenmerken
- naam
- geslacht
- huidskleur
- beïnvloed door context
- bv: tussen reeds kandidaten voor gratis ijsje één vrouw met een kindje,
grotere kans dat het moederschema wordt geactiveerd
PRIMACY-EFFECT
- volgorde van prikkels → rol bij belang dat we eraan geven
- bv: voorbeeld van hierboven, als kind vooraan staat dan krijgt die meer
aandacht en beïnvloedt dit de perceptie van de hele rij kandidaten
- eerste informatie die wij over iemand krijgen
- beïnvloedt het het globale oordeel van de info die erna nog komt
- maar één keer een eerste indruk maken
- vooral door lichaamstaal
- acteurs → meer gezien in de rol dat ze voor het eerste keer spelen
- vastzitten aan etiket
- verklaringen
- later verkregen informatie → minder aandacht besteden
- latere informatie → interpreteren in het licht van de vroegere informatie
- latere informatie → kleiner gewicht en gekleurde betekenis
- behoefte aan afsluiting
- aandacht verzwakt naarmate je meer informatie krijgt
- accuraat beeld → beschouwen als afgerond geheel
- wapenen tegen primacy-effect
- voldoende gemotiveerd en alert blijven
- niet bezwijken onder eerste impressies
- recency-effect → wat laatst komt, beïnvloed meer het globale oordeel
- experiment van Ash
- helft van de proefpersonen deze beschrijving
- hij is intelligent, ijverig, impulsief, kritisch, koppig en jaloers
- andere helft deze beschrijving
- hij is jaloers, koppig, kritisch, impulsief, ijverig en intelligent
4
