ANATOMIE
HOOFDSTUK 3: INLEIDING TOT MYOLOGIE & ARTOLOGIE
Myologie = studie vd skeletspieren osteologie = studie vh skelet
Artrologie = studie vd bouw vd gewrichten en beenverbindingen
1) Dwarsgestreepte spieren
Willekeurige spieren brede banden met dwarsstreepjes
Geordende rangschikking v myosine en actine in sarcomeren
Snel en krachtig samentrekken, maar snel uitgeput en recuperatietijd nodig
(fatigue)
Proprioceptie = info over houding v ons lichaam en de veranderingen v houding
die we krijgen op basis waarvan spiercontracties gebeuren
Uitzonderingen: kleine dwarsgestreepte spiertjes in middenoor ->
onbewuste contractie
2) Gladde spieren
Onwillekeurige spieren -> autonome/ sympathische/ vegetatieve
zenuwstelsel
Langzame contractie, maar onuitputbaar
3) Hartspier
Niet afh v onze wil, maar microscopische structuur v dwarsgestreept spierweefsel
Contractie afh v hartspiercellen zelf: automatisme in het hart
Macroscopische bouw
Spiercellen/spiervezels -> spierbuik -> fasciculus
Omgeven bindweefsellaag: - spiecel/vezel: endomysium
-spiervezels (=1 fasciculus): perimysium
-fasciculi: epimysium
Spierbuik loopt over in pees pees in periost (beenvlies) periost in
bot
- Tendon = pezig (rond) - aponeurose = peesblad
Meeste spieren vastgehecht aan skelet
Uitzonderingen
1) Op huid: mimische spieren, m. palmaris brevis (handpalm)
2) Op fascia (vlies): m. tensor fascia lata
3) Op gewrichtskapsel : mm. lumbricalis
4) Op andere pezen : m. quadratus plantae (in voet)
Spier omgeven door bindweefselvliesje, de fascia
maakt ze verschuifbaar tov andere spieren + verhindert
vormveranderingen bij contractie
, - fascia propria: rond 1 spier
- fascia communis: rond groepje spieren
- fascia generalis: rond volledig onderdeel, kan stevig zijn
vagina synovialis (peesschede): dubbelwandige buis met synovia
(slijm/smeer)
vergemakkelijkt glijden vd pezen langs skeletdelen
bursa synovialis (slijmbeurs): zakvormige structuur met visceuze vloeistof
vergemakkelijkt glijden v pezen waar veel wrijving voorkomt
bursa olecrani = studentenelleboog bursa prepatellaris = patersknie
retinaculum : verdikt deel vd fascia thv pols en enkel
vastgehecht op botuitsteeksels, houdt pezen op hun plaats
meerkoppige spier: meer dan 1 spierbuik met zelfstandige oorsprong, meestal op
versch botstuk
in naam: biceps, triceps, quadriceps
meerbuikige spier: meer dan 1 spierbuik achter elkaar tussen O en I, verbonden
door tussenpees
spieren die vaak ontbreken: m. palmaris longus, m. peroneus tertius en m. psoas
minor
sliding filament theory: relatie sarcomeerlengte en krachtproductie
- optimale spierlengte waarbij maximale kracht
actieve krachtproductie neemt af bij inkorten/ verlengen
aangepaste mechanismen
deltoidspier: simultane rotatie v schouderblad voor minder lengteverlies bij
elevatie
iliopsoasspier: bijz verloop over bekken voor gunstigere lengte bij flexie vd
heup
I. richting spiervezel zelfde als uitgeoefende kracht
- convergerende spieren: van brede oorsprong naar smalle pees
- parallelle spieren (
- fusiforme spieren: van smal naar breed naar smal
II. gevederde/ pennate spieren: richting spiervezels in hoek met
uitgeoefende kracht
- unipennate: alle vezels maken zelfde hoek
- dipennate: 2 soorten vezelrichtingen
- multipennate: verschillende vezelrichtingen
III. circulair
- kringspieren/ sfincters: buisvormig kanaal afgesloten
gevederde hebben grotere krachtproductie, maar verliezen sneller gunstige
lengte dan parallele
,antagonisten: spieren die beweging in tegengestelde zin veroorzaken
synergisten: spieren die samenwerken voor bepaalde beweging
isometrische contractie: O en I blijven op dezelfde relatie, kracht verandert
isotonische contractie: O en I komen naar elkaar toe, kracht blijft gelijk
innervatie
motorisch
hoofd en hals via craniale zenuw (ontstaan uit hersenen en hersenstam)
rest via spinale zenuw (ruggenmergzenuw)
perifeer zenuwstelsel: voor verbinding hersenen, ruggenmerg en rest vh
lichaam
prikkels uit centrale zenuwstelsel via axonen vd neuronen (in ventrale hoorn vh
ruggenmerg) naar spieren
effecten:
- bewuste contractie - rusttonus
- hypertrofie: toenemen spiervolume, contractiekracht en
uithoudingsvermogen
- atrofie/ hypotrofie: (deels) wegsmelten v spieren door weinig gebruik
sensibel: proprioceptoren sturen info bewegingsapparaat en positie vh
lichaam in ruimte door
- rekreflex: passieve uitrekking door bv tik op kniepees -> antagonisten
geremd
bewust ervaren in grote hersenen
ook naar cerebellum (kleine hersenen) voor onbewuste coördinatie
- pijn
bevloeiing: hoog O2 verbruik -> veel bloed
bij spierscheur: hematoom of bloeduitstorting -> bell clapper sign op echo
artrologie = studie vd onderlinge beenverbindingen (articulatio of junctura)
types gewrichten
1) junctura fibrosa: verbonden door fibreus bindweefsel
- sutuur: zeer weinig bindweefsel -> weinig beweging (bv schedelbenen)
- syndesmose: meer bindweefsel -> meer beweging (bv tussen fibula
en ulna
synostose/synarthrose: verbening van fibreuze structuren (verbonden door
bot): geen beweging
2) junctura cartilaginea: verbonden door kraakbeen
- synchondrose: verbinding door hyalien kraakbeen (bv ribben-
sternum/manubrium-corpus sterni)
, - symfyse: verbinding door fibrocartilago met soms holte in (bv
symphysis pubica)
epifysaire plaat (groeiplaatembryologie) = vorm v synchondrose
soms ook verbening (synostose) bv processus xyphoideus en corpus sterni
3) junctura synovialis: geen verbinding, maar gewrichtsruimte
gewrichtsvlakken: met kraakbeen bedekte articulatievlakken
gewrichtskop: convex gewrichtspan: concaaf
soms fibrocartilagineuze weefsel: labrum articulare: rand
meniscus articulare: tussenschot
discus articulare: volledige afscheiding
laatste 2: vlezig kraakbeen/bindweefsel -> schokdemping + lastverdeling
gewrichtskapsel: zak rond het gewricht
- membrana synovialis: binnenste
- membrana fibrose: buitenste, uit dikke collageenvezels
lokale versteviging door ligamenten
gewrichtsholte gevuld met gewrichtssmeer (synovia)
plicae/ villi synoviales: vetweefsel tussen beide membranen -> membrana
synovialis wordt vooruit geduwd
bursa synovialis: uitstulping v membrana synovialis doorheen membrana
fibrosa
plooivorming in kapsel weggetrokken door spieren: kapselspanners
bloedvoorziening: goed in kapsel, afwezig in kraakbeen, synoviale membraan
goed doorbloed
innervatie: door zelfde zenuw als spieren die gewricht overbruggen, geen
zenuwen in kraakbeen
soorten synoviale gewrichten
a) bewegingen rond 1 as:
- scharnier- of cilindergewrichten: ginglymus, art trochlearis, art
cochlearis (schroefgewricht/asym scharnier)
beweging = flexie/extensie
- articulatio trochoidea (draai- of pivotgewricht): as evenwijdig met
lengteas beenderen (radius-ulna)
- art plana (platte gewrichtsoppervlakken) translaties en rotaties mgl
2 translatie assen en 1 rotatie-as
b) bewegingen rond 2 assen:
- art ellipsoidea (ei- of condylair gewricht): beweging rond kleine en grote
as
beweging = flexie/extensie en adductie/abductie
- art sellaris (zadelgewricht): ene uiteinde vorm v zadel, ander past erin
beweging iets breder dan eigewricht
, c) beweging rond 3 assen:
- art spheroidea (kogelgewricht): concaaf en convex sfeeropp
combinatie beweging volgens 3 assen = circumductie
ligamenten: fibreus bindweefsel, verbindt ene bot met ander
intrinsieke ligamenten: binnen eenzelfde osteologische structuur
intra-articulaire ligamenten: versterking + passieve energieopslag en vrijgave
70% nodige energie hieruit, 30% uit spieractivatie
transfer v gravitationele-potentiele naar kin energie
Visco-elastische eigenschappen ligamenten: geleidelijke uitrekking
Na bepaald punt geen terugkeer naar oorspr vorm
Hypermobiliteit: abnormaal elastische ligamenten
HOOFDSTUK 4: ARTROLOGIE EN INNERVATIE VAN RUG EN NEK
Wervelkolom: opeengestapelde wervelbogen vormen vertebrale kanaal
Hierin durazak met cerebrospinaal vocht en medulla spinalis
(ruggenmerg)
Spinale zenuwen: zenuwbundels die door foramen intervertebrale uittreden
- Bevatten efferente (centrifugale) en afferente (centripetale) vezels
- Komen uit medulla spinalis (gelegen in canalis vertebralis)
Anterolateraal en posterolateraal vh ruggenmerg ontstaan fijne vezels (fila
radicularia)
Deze versmelten tot 1 dorsale (radix posterior/sensoria) en 1 ventrale
(radix anterior/motoria) wortel
Radix anterior: motorische, uittredende, efferente/centrifugale vezels voor
gestreepte spieren
Radix posterior: sensibele, intredende, afferente/ centripetale vezels die
gewaarwordingen uit periferie v lichaam naar ruggenmerg brengen
Beide wortels komen samen in truncus nervi spinalis
Motorneuronen liggen in ruggenmerg Sensibele neuronen liggen in spinale
ganglion
Ganglion: - bevat cellichamen vd afferente vezels - omgeven door taai
bindweefsel
-is uitloper ve vlies rond ruggenmerg
> ligt op dorsale wortel, juist voor versmelting met ventrale wortel
Na samenvloeien beide wortels loopt spinale zenuw door verder door canalis
vertebralis, omhuld door tuitvormige uitloper vd durazak
Verder scheidt sp zen is rami (takken)
Sp zen verlaat canalis vertebralis langs foramen intervertebrale (incisura
intervert v 2 opeenvolgende wervels)
31 paar spinale zenuwen (30 wervels)
,8 cervicale 12 thoracale 5 lumbale 5 sacrale 1 coccygeale
- Genummerd naar bovenliggende wervel, behalve cervicale (naar
onderliggende)
Zenuw C1 tussen schedel en atlas cervicale zenuw 8 tussen C7 en T1
Thoracale zenuw 1 onder T1 spinale zenuw 1 langs 1e foramen
sacrale anterius
Ruggenmerg (tot discus tussen L1&2) is korter dan durale zak (tot S2)
Wortels spinale zenuwen worden v boven naar beneden steeds schuiner
Cauda equina (paardenstaart): onderste gedeeltev canalis vertebralis waar geen
ruggenmerg meer is, wortels lopen hier verticaal
Uiteinde medulla spinalis (conus medullaris/terminalis) hangt met
bindweefselstreng (filum terminale) aan uiteinde wervelzuil (coccyx)
Verschil uittrede wervelkolom en ruggenmerg
Cervicaal: 1 thoracaal: 2 à 3 lumbaal: 4
sacraal: wortels lopen verticaal, treden door sacrale foramina uit
sacrale spinale ganglia en stukje bijbehorende spinale zenuwen liggen bloot in
sacrale kanaal
Rechtstreeks geinfiltreerd met lokaal anestheticum (sacrale epidurale
anesthesie)
Distaal vh spinale ganglion splitst n. spinalis in ramus communicans, dorsale en
ventrale
- Ramus communicans : verbindt n spinalis met truncus sympathicus
(streng vh autonomaal zenuwstelsel)
Loopt lateraal vd wervellichamen en v. azygos, in thorax tegen collum vd ribben
en in hals tegen prevertebrale spieren
Hierlangs worden autonome zenuwvezels aangevoerd
- Ramus ventrale (anterior) : voorziet ventrale deel vd romp motorisch en
sensibel
Rami musculari & cutanei
Eindigt onderhuids in cutane takken (ramus cutaneus lateralis & anterior
Geven rami musculares af
- Ramus dorsale (posterior): voorziet dorsale dee vd romp motorisch en
sensibel
Rami musculari & cutanei
Eindigt onderhuids in cutane takken (ramus cutaneus medialis en lateralis)
Dorsale takken/ rami posterior: innervatie rug-en nekspieren, huid v achterhoofd
tot mediale zijde bil
Ventrale takken/ rami anteriores: innervatie anterolaterale lichaamswand en
ledematen
, Delen med spin voor spieren ledematen, hebben meer neuronen -> dikker
= intumescentia
Thv ledematen vormt ventrale rami een plexus (vlechtwerk)
1) Plexus cervicalis uit C1 tem C4: inn hoofd en hals
2) Plexus brachilais uit C5 tem T1: inn arm
3) Plexus lumbalis uit L1 tem L4: inn buikwand, lies en onderbeen
4) Plexus sacralis uit (L4) L5 tem S4: inn gluteaal, perineaal, kleine bekken en
onderbeen
Plexus lumbosacralis = 3 + 4
perifere zenuwen ontstaan uit mengsel versch spinale zenuwen
-> spier door ventrale wortels versch spinale zenuwen
-> begrenzing dermatomen vd huid!
Dermatoom = zone huid hoofdzakelijk bezenuwd door een wortel
Myotoom = spieren hoofdzakelijk bezenuwd door een wortel
Radix => truncus => spinale zenuw => plexus =>
perifere zenuw
Thoracale spinale zenuwen vormen geen plexus, loopt over in n. intercostalis
Verzorgt huid in bandvormige zone en ademhalingsspieren
Krommingen vd wervelkolom
Cervicale lordose > thoracale hyphose > lumbale lordose >
sacrale kyphose
Primaire curven : thoracale en sacrococcygeale -> doorlopende kyphose
voor geboorte
Secundaire/fysiologische: cervicale en lumbale -> gevolg v spierwerking
(compensatoire curven)
- Cervicale lordose na 6-8 weken: kind heft hoofd
- Lumbale lordose na 9m-1j: rechtop zitten
bij vrouwen: sterkere lumbale curve (nog meer bij zwangerschap)
minder sterk gekromd sacrum -> bredere bekkenuitgang
Door lordose vernauwt foramen intervertebrale -> risico compressie spin
zen
Lichte laterale curve: convexiteit naar rechts thoracaal -> lumbaal
gecompenseerd naar links
Correlatie met dominante hand (thoracaal naar rechts bij rechtshandigen)
- Pseudoscoliose: schuine stand bekken (verschil in benen), verholpen
door schoenen
, - Echte scoliose: rotatie vd wervels -> bult of gibbus bij voorover buigen
Gewrichten vd wervelkolom
Tussen processus articularis inferior/superior 2 wervels: discus intervertebralis,
facetgewrichten
In nekgebied: rechtstreeks contact tss zijranden 2 wervels =
uncovertebrale gewrichten
Thoracaal: gewrichten ribben met wervel en tussenschijf
Discus intervertebralis: secundair kraakbeengewricht/ symfyse
- 2 dekplaten: bedekken wervel boven en onder, bestaan uit dunne laag
hyalien kraakbeen verbenen met de leeftijd
- Anulus fibrosus: concentrische platen fibrocartilago onderling
verbonden door kruisende collageenvezels -> naar midden toe minder
dicht -> nucleus pulposus
-Nucleus pulposus: gel, waterrijk, niet-comprimeerbaar, zeer
vervormbaar
Wateraantrekkend + constante turgor
=> verouderen: dunner door hydratatie en degeneratie -> lengteverlies
Discussen houden wervels samen (anulus) en uiteen (nucleus) +
bewegingsmogelijkheid
Dunst in bovenste thoracale deel, nemen in dikte toe tot L5
Innervatie vd discus
Via zijtakken ventrale ramus, recurrente ramus sinovertebralis en ramus
communicans
Nucleus onder druk bij spiercontractie -> druk gelijkmatig verdeeld:
Discus heeft schokbrekend effect
Verticale kracht omgezet in druk in alle richtingen
Radiaire krachten opgevangen door anulus
Anulus vooraan dikker -> middelpunt nucleus excentrisch naar achteren
Tijdens flexie: nucleus naar posterior geduwd
Uitpuilende nucleus drukt op spinale zenuw -> pijn
In lumbale gebied -> pijn in lage rug of onderste lidmaat
Verzwakte anulus -> nucleus scheurt er doorheen -> discushernia
Lig longitudinale posterius zorgt voor prolaps vd nucleus langs
posterolateraal
Er liggen sensibele zenuwen in lig. Longitudinale posterior en anulus ->pijn
Intervertebrale ligamenten
1) Lig longitudinale anterior: voorzijde corpora
HOOFDSTUK 3: INLEIDING TOT MYOLOGIE & ARTOLOGIE
Myologie = studie vd skeletspieren osteologie = studie vh skelet
Artrologie = studie vd bouw vd gewrichten en beenverbindingen
1) Dwarsgestreepte spieren
Willekeurige spieren brede banden met dwarsstreepjes
Geordende rangschikking v myosine en actine in sarcomeren
Snel en krachtig samentrekken, maar snel uitgeput en recuperatietijd nodig
(fatigue)
Proprioceptie = info over houding v ons lichaam en de veranderingen v houding
die we krijgen op basis waarvan spiercontracties gebeuren
Uitzonderingen: kleine dwarsgestreepte spiertjes in middenoor ->
onbewuste contractie
2) Gladde spieren
Onwillekeurige spieren -> autonome/ sympathische/ vegetatieve
zenuwstelsel
Langzame contractie, maar onuitputbaar
3) Hartspier
Niet afh v onze wil, maar microscopische structuur v dwarsgestreept spierweefsel
Contractie afh v hartspiercellen zelf: automatisme in het hart
Macroscopische bouw
Spiercellen/spiervezels -> spierbuik -> fasciculus
Omgeven bindweefsellaag: - spiecel/vezel: endomysium
-spiervezels (=1 fasciculus): perimysium
-fasciculi: epimysium
Spierbuik loopt over in pees pees in periost (beenvlies) periost in
bot
- Tendon = pezig (rond) - aponeurose = peesblad
Meeste spieren vastgehecht aan skelet
Uitzonderingen
1) Op huid: mimische spieren, m. palmaris brevis (handpalm)
2) Op fascia (vlies): m. tensor fascia lata
3) Op gewrichtskapsel : mm. lumbricalis
4) Op andere pezen : m. quadratus plantae (in voet)
Spier omgeven door bindweefselvliesje, de fascia
maakt ze verschuifbaar tov andere spieren + verhindert
vormveranderingen bij contractie
, - fascia propria: rond 1 spier
- fascia communis: rond groepje spieren
- fascia generalis: rond volledig onderdeel, kan stevig zijn
vagina synovialis (peesschede): dubbelwandige buis met synovia
(slijm/smeer)
vergemakkelijkt glijden vd pezen langs skeletdelen
bursa synovialis (slijmbeurs): zakvormige structuur met visceuze vloeistof
vergemakkelijkt glijden v pezen waar veel wrijving voorkomt
bursa olecrani = studentenelleboog bursa prepatellaris = patersknie
retinaculum : verdikt deel vd fascia thv pols en enkel
vastgehecht op botuitsteeksels, houdt pezen op hun plaats
meerkoppige spier: meer dan 1 spierbuik met zelfstandige oorsprong, meestal op
versch botstuk
in naam: biceps, triceps, quadriceps
meerbuikige spier: meer dan 1 spierbuik achter elkaar tussen O en I, verbonden
door tussenpees
spieren die vaak ontbreken: m. palmaris longus, m. peroneus tertius en m. psoas
minor
sliding filament theory: relatie sarcomeerlengte en krachtproductie
- optimale spierlengte waarbij maximale kracht
actieve krachtproductie neemt af bij inkorten/ verlengen
aangepaste mechanismen
deltoidspier: simultane rotatie v schouderblad voor minder lengteverlies bij
elevatie
iliopsoasspier: bijz verloop over bekken voor gunstigere lengte bij flexie vd
heup
I. richting spiervezel zelfde als uitgeoefende kracht
- convergerende spieren: van brede oorsprong naar smalle pees
- parallelle spieren (
- fusiforme spieren: van smal naar breed naar smal
II. gevederde/ pennate spieren: richting spiervezels in hoek met
uitgeoefende kracht
- unipennate: alle vezels maken zelfde hoek
- dipennate: 2 soorten vezelrichtingen
- multipennate: verschillende vezelrichtingen
III. circulair
- kringspieren/ sfincters: buisvormig kanaal afgesloten
gevederde hebben grotere krachtproductie, maar verliezen sneller gunstige
lengte dan parallele
,antagonisten: spieren die beweging in tegengestelde zin veroorzaken
synergisten: spieren die samenwerken voor bepaalde beweging
isometrische contractie: O en I blijven op dezelfde relatie, kracht verandert
isotonische contractie: O en I komen naar elkaar toe, kracht blijft gelijk
innervatie
motorisch
hoofd en hals via craniale zenuw (ontstaan uit hersenen en hersenstam)
rest via spinale zenuw (ruggenmergzenuw)
perifeer zenuwstelsel: voor verbinding hersenen, ruggenmerg en rest vh
lichaam
prikkels uit centrale zenuwstelsel via axonen vd neuronen (in ventrale hoorn vh
ruggenmerg) naar spieren
effecten:
- bewuste contractie - rusttonus
- hypertrofie: toenemen spiervolume, contractiekracht en
uithoudingsvermogen
- atrofie/ hypotrofie: (deels) wegsmelten v spieren door weinig gebruik
sensibel: proprioceptoren sturen info bewegingsapparaat en positie vh
lichaam in ruimte door
- rekreflex: passieve uitrekking door bv tik op kniepees -> antagonisten
geremd
bewust ervaren in grote hersenen
ook naar cerebellum (kleine hersenen) voor onbewuste coördinatie
- pijn
bevloeiing: hoog O2 verbruik -> veel bloed
bij spierscheur: hematoom of bloeduitstorting -> bell clapper sign op echo
artrologie = studie vd onderlinge beenverbindingen (articulatio of junctura)
types gewrichten
1) junctura fibrosa: verbonden door fibreus bindweefsel
- sutuur: zeer weinig bindweefsel -> weinig beweging (bv schedelbenen)
- syndesmose: meer bindweefsel -> meer beweging (bv tussen fibula
en ulna
synostose/synarthrose: verbening van fibreuze structuren (verbonden door
bot): geen beweging
2) junctura cartilaginea: verbonden door kraakbeen
- synchondrose: verbinding door hyalien kraakbeen (bv ribben-
sternum/manubrium-corpus sterni)
, - symfyse: verbinding door fibrocartilago met soms holte in (bv
symphysis pubica)
epifysaire plaat (groeiplaatembryologie) = vorm v synchondrose
soms ook verbening (synostose) bv processus xyphoideus en corpus sterni
3) junctura synovialis: geen verbinding, maar gewrichtsruimte
gewrichtsvlakken: met kraakbeen bedekte articulatievlakken
gewrichtskop: convex gewrichtspan: concaaf
soms fibrocartilagineuze weefsel: labrum articulare: rand
meniscus articulare: tussenschot
discus articulare: volledige afscheiding
laatste 2: vlezig kraakbeen/bindweefsel -> schokdemping + lastverdeling
gewrichtskapsel: zak rond het gewricht
- membrana synovialis: binnenste
- membrana fibrose: buitenste, uit dikke collageenvezels
lokale versteviging door ligamenten
gewrichtsholte gevuld met gewrichtssmeer (synovia)
plicae/ villi synoviales: vetweefsel tussen beide membranen -> membrana
synovialis wordt vooruit geduwd
bursa synovialis: uitstulping v membrana synovialis doorheen membrana
fibrosa
plooivorming in kapsel weggetrokken door spieren: kapselspanners
bloedvoorziening: goed in kapsel, afwezig in kraakbeen, synoviale membraan
goed doorbloed
innervatie: door zelfde zenuw als spieren die gewricht overbruggen, geen
zenuwen in kraakbeen
soorten synoviale gewrichten
a) bewegingen rond 1 as:
- scharnier- of cilindergewrichten: ginglymus, art trochlearis, art
cochlearis (schroefgewricht/asym scharnier)
beweging = flexie/extensie
- articulatio trochoidea (draai- of pivotgewricht): as evenwijdig met
lengteas beenderen (radius-ulna)
- art plana (platte gewrichtsoppervlakken) translaties en rotaties mgl
2 translatie assen en 1 rotatie-as
b) bewegingen rond 2 assen:
- art ellipsoidea (ei- of condylair gewricht): beweging rond kleine en grote
as
beweging = flexie/extensie en adductie/abductie
- art sellaris (zadelgewricht): ene uiteinde vorm v zadel, ander past erin
beweging iets breder dan eigewricht
, c) beweging rond 3 assen:
- art spheroidea (kogelgewricht): concaaf en convex sfeeropp
combinatie beweging volgens 3 assen = circumductie
ligamenten: fibreus bindweefsel, verbindt ene bot met ander
intrinsieke ligamenten: binnen eenzelfde osteologische structuur
intra-articulaire ligamenten: versterking + passieve energieopslag en vrijgave
70% nodige energie hieruit, 30% uit spieractivatie
transfer v gravitationele-potentiele naar kin energie
Visco-elastische eigenschappen ligamenten: geleidelijke uitrekking
Na bepaald punt geen terugkeer naar oorspr vorm
Hypermobiliteit: abnormaal elastische ligamenten
HOOFDSTUK 4: ARTROLOGIE EN INNERVATIE VAN RUG EN NEK
Wervelkolom: opeengestapelde wervelbogen vormen vertebrale kanaal
Hierin durazak met cerebrospinaal vocht en medulla spinalis
(ruggenmerg)
Spinale zenuwen: zenuwbundels die door foramen intervertebrale uittreden
- Bevatten efferente (centrifugale) en afferente (centripetale) vezels
- Komen uit medulla spinalis (gelegen in canalis vertebralis)
Anterolateraal en posterolateraal vh ruggenmerg ontstaan fijne vezels (fila
radicularia)
Deze versmelten tot 1 dorsale (radix posterior/sensoria) en 1 ventrale
(radix anterior/motoria) wortel
Radix anterior: motorische, uittredende, efferente/centrifugale vezels voor
gestreepte spieren
Radix posterior: sensibele, intredende, afferente/ centripetale vezels die
gewaarwordingen uit periferie v lichaam naar ruggenmerg brengen
Beide wortels komen samen in truncus nervi spinalis
Motorneuronen liggen in ruggenmerg Sensibele neuronen liggen in spinale
ganglion
Ganglion: - bevat cellichamen vd afferente vezels - omgeven door taai
bindweefsel
-is uitloper ve vlies rond ruggenmerg
> ligt op dorsale wortel, juist voor versmelting met ventrale wortel
Na samenvloeien beide wortels loopt spinale zenuw door verder door canalis
vertebralis, omhuld door tuitvormige uitloper vd durazak
Verder scheidt sp zen is rami (takken)
Sp zen verlaat canalis vertebralis langs foramen intervertebrale (incisura
intervert v 2 opeenvolgende wervels)
31 paar spinale zenuwen (30 wervels)
,8 cervicale 12 thoracale 5 lumbale 5 sacrale 1 coccygeale
- Genummerd naar bovenliggende wervel, behalve cervicale (naar
onderliggende)
Zenuw C1 tussen schedel en atlas cervicale zenuw 8 tussen C7 en T1
Thoracale zenuw 1 onder T1 spinale zenuw 1 langs 1e foramen
sacrale anterius
Ruggenmerg (tot discus tussen L1&2) is korter dan durale zak (tot S2)
Wortels spinale zenuwen worden v boven naar beneden steeds schuiner
Cauda equina (paardenstaart): onderste gedeeltev canalis vertebralis waar geen
ruggenmerg meer is, wortels lopen hier verticaal
Uiteinde medulla spinalis (conus medullaris/terminalis) hangt met
bindweefselstreng (filum terminale) aan uiteinde wervelzuil (coccyx)
Verschil uittrede wervelkolom en ruggenmerg
Cervicaal: 1 thoracaal: 2 à 3 lumbaal: 4
sacraal: wortels lopen verticaal, treden door sacrale foramina uit
sacrale spinale ganglia en stukje bijbehorende spinale zenuwen liggen bloot in
sacrale kanaal
Rechtstreeks geinfiltreerd met lokaal anestheticum (sacrale epidurale
anesthesie)
Distaal vh spinale ganglion splitst n. spinalis in ramus communicans, dorsale en
ventrale
- Ramus communicans : verbindt n spinalis met truncus sympathicus
(streng vh autonomaal zenuwstelsel)
Loopt lateraal vd wervellichamen en v. azygos, in thorax tegen collum vd ribben
en in hals tegen prevertebrale spieren
Hierlangs worden autonome zenuwvezels aangevoerd
- Ramus ventrale (anterior) : voorziet ventrale deel vd romp motorisch en
sensibel
Rami musculari & cutanei
Eindigt onderhuids in cutane takken (ramus cutaneus lateralis & anterior
Geven rami musculares af
- Ramus dorsale (posterior): voorziet dorsale dee vd romp motorisch en
sensibel
Rami musculari & cutanei
Eindigt onderhuids in cutane takken (ramus cutaneus medialis en lateralis)
Dorsale takken/ rami posterior: innervatie rug-en nekspieren, huid v achterhoofd
tot mediale zijde bil
Ventrale takken/ rami anteriores: innervatie anterolaterale lichaamswand en
ledematen
, Delen med spin voor spieren ledematen, hebben meer neuronen -> dikker
= intumescentia
Thv ledematen vormt ventrale rami een plexus (vlechtwerk)
1) Plexus cervicalis uit C1 tem C4: inn hoofd en hals
2) Plexus brachilais uit C5 tem T1: inn arm
3) Plexus lumbalis uit L1 tem L4: inn buikwand, lies en onderbeen
4) Plexus sacralis uit (L4) L5 tem S4: inn gluteaal, perineaal, kleine bekken en
onderbeen
Plexus lumbosacralis = 3 + 4
perifere zenuwen ontstaan uit mengsel versch spinale zenuwen
-> spier door ventrale wortels versch spinale zenuwen
-> begrenzing dermatomen vd huid!
Dermatoom = zone huid hoofdzakelijk bezenuwd door een wortel
Myotoom = spieren hoofdzakelijk bezenuwd door een wortel
Radix => truncus => spinale zenuw => plexus =>
perifere zenuw
Thoracale spinale zenuwen vormen geen plexus, loopt over in n. intercostalis
Verzorgt huid in bandvormige zone en ademhalingsspieren
Krommingen vd wervelkolom
Cervicale lordose > thoracale hyphose > lumbale lordose >
sacrale kyphose
Primaire curven : thoracale en sacrococcygeale -> doorlopende kyphose
voor geboorte
Secundaire/fysiologische: cervicale en lumbale -> gevolg v spierwerking
(compensatoire curven)
- Cervicale lordose na 6-8 weken: kind heft hoofd
- Lumbale lordose na 9m-1j: rechtop zitten
bij vrouwen: sterkere lumbale curve (nog meer bij zwangerschap)
minder sterk gekromd sacrum -> bredere bekkenuitgang
Door lordose vernauwt foramen intervertebrale -> risico compressie spin
zen
Lichte laterale curve: convexiteit naar rechts thoracaal -> lumbaal
gecompenseerd naar links
Correlatie met dominante hand (thoracaal naar rechts bij rechtshandigen)
- Pseudoscoliose: schuine stand bekken (verschil in benen), verholpen
door schoenen
, - Echte scoliose: rotatie vd wervels -> bult of gibbus bij voorover buigen
Gewrichten vd wervelkolom
Tussen processus articularis inferior/superior 2 wervels: discus intervertebralis,
facetgewrichten
In nekgebied: rechtstreeks contact tss zijranden 2 wervels =
uncovertebrale gewrichten
Thoracaal: gewrichten ribben met wervel en tussenschijf
Discus intervertebralis: secundair kraakbeengewricht/ symfyse
- 2 dekplaten: bedekken wervel boven en onder, bestaan uit dunne laag
hyalien kraakbeen verbenen met de leeftijd
- Anulus fibrosus: concentrische platen fibrocartilago onderling
verbonden door kruisende collageenvezels -> naar midden toe minder
dicht -> nucleus pulposus
-Nucleus pulposus: gel, waterrijk, niet-comprimeerbaar, zeer
vervormbaar
Wateraantrekkend + constante turgor
=> verouderen: dunner door hydratatie en degeneratie -> lengteverlies
Discussen houden wervels samen (anulus) en uiteen (nucleus) +
bewegingsmogelijkheid
Dunst in bovenste thoracale deel, nemen in dikte toe tot L5
Innervatie vd discus
Via zijtakken ventrale ramus, recurrente ramus sinovertebralis en ramus
communicans
Nucleus onder druk bij spiercontractie -> druk gelijkmatig verdeeld:
Discus heeft schokbrekend effect
Verticale kracht omgezet in druk in alle richtingen
Radiaire krachten opgevangen door anulus
Anulus vooraan dikker -> middelpunt nucleus excentrisch naar achteren
Tijdens flexie: nucleus naar posterior geduwd
Uitpuilende nucleus drukt op spinale zenuw -> pijn
In lumbale gebied -> pijn in lage rug of onderste lidmaat
Verzwakte anulus -> nucleus scheurt er doorheen -> discushernia
Lig longitudinale posterius zorgt voor prolaps vd nucleus langs
posterolateraal
Er liggen sensibele zenuwen in lig. Longitudinale posterior en anulus ->pijn
Intervertebrale ligamenten
1) Lig longitudinale anterior: voorzijde corpora
