Vervoersrecht
H8.1.1 Wie is de wederpartij van de internationaal vervoerder?
Het antwoord op deze vraag is afhankelijk van wat de verkoper en de koper daarover in de
overeenkomst hebben afgesproken. Meestal gebeurt dit door een Incoterm in het
koopcontract op te nemen. Het fenomeen dat een vervoerder een andere vervoerder
inschakelt om het feitelijke vervoer te verrichten, wordt ook wel ondervervoer genoemd. De
werkelijke vervoerder is dan dus een andere dan de vervoerder die de verkoper heeft
ingeschakeld.
Expediteur
Een expediteur is een logistieke dienstverlener die heel wat werkzaamheden uit handen van
zijn opdrachtgever kan nemen, zoals het inklaren van de goederen bij de douane, de
tussentijdse opslag van de goederen, het zorgen dat het product gekeurd wordt en het
verzorgen van het vervolgvervoer.
H8.1.2 Dwingend recht en soorten verdragen
Elke transportmodaliteit heeft een eigen dwingendrechtelijk verdrag
Het bijzondere aan de vervoersverdragen is dat elk vervoer zijn eigen verdrag kent dat
eenvormig recht bevat. Dit betekent dat deze verdragen net zoals het Weens Koopverdrag
inhoudelijke oplossingen en regels kennen. Het recht uit de vervoersverdragen hebben de
verdragsluitende landen met elkaar gemeen. Bovendien bestaan de verdragen voor het
grootste gedeelte uit dwingend recht.
Over zee
Voor het goederenvervoer over zee zijn er wereldwijd drie verdragen die in werking zijn
getreden: de Hague Rules, de Hague Visby Rules en de Hamburg Rules. Het laatste tot stand
gekomen verdrag, de Rotterdam Rules, is nog niet in werking getreden.
Over binnenwateren
Bij het goederenvervoer over de binnenwateren bestaat het CMNI-verdrag, Convention de
Budapest relative au contract de transport de Marchandises en Navigation Interieure. Ook
het CMNI-verdrag bevat voor het grootste deel dwingend recht. Zowel zeeverdragen als de
CMR hebben als basis gediend voor de opstelling van de tekst.
Over de weg
Voor het vervoer van goederen over de weg geldt in dit gedeelte van de wereld de in 1956
tot stand gekomen CMR, de afkorting voor Convention relative au contrat de transport
international des Marchandises par Route. Ook dit verdrag bevat bijna uitsluitend
dwingendrechtelijke bepalingen vanwege de wens om de verhoudingen tussen de partijen
bij de internationale vervoersovereenkomst te standaardiseren.
Voor het goederenvervoer door de lucht kwam het Verdrag van Warschau tot stand.
Vanwege vele wijzigingen en onduidelijkheden werd er een nieuw verdrag opgesteld,
namelijk het Verdrag van Montreal.
HAN – Logistiek/bedrijfskunde - Vervoersrecht cluster D logistiek – 2024/2025
1
, Over het spoor
Voor het goederenvervoer per spoor kwam het COTIF-verdrag tot stand.
Gecombineerd vervoer betekent dat verschillende vervoersmodaliteiten in één
overeenkomst wordt vastgesteld. Voor het internationale gecombineerde vervoer is er een
verdrag tot stand gekomen. Het UN Convention on Unternational Multimodal Transport of
Goods is niet door Nederland goedgekeurd. Ook andere landen hebben weinig interesse in
het ratificeren van het verdrag waardoor het nog niet in werking is getreden.
In Nederland is in art. 8:41 BW het kameleonsysteem voorgeschreven. Dit betekent dat het
recht mee verandert met de verschillende trajecten. Het VN-verdrag staat een geheel
andere benaming voor, namelijk eenvormig recht voor het gehele traject.
H8.1.3 Internationale overeenkomsten en regels
De laad- en losplaats in verschillende landen maken de vervoersovereenkomst internationaal.
Voor de toepassing van de verdragen voor het internationaal vervoer van goederen doen de
nationaliteiten van de betrokken partijen er niet zo heel veel toe. Het zijn juist de laad- en
losplaatsen die in verschillende landen moeten liggen om de verdragen van toepassing te
laten zijn. Elk verdrag kent zijn eigen regels die aangeven wanneer het verdrag van
toepassing is. Op één of andere manier zullen die plaatsen aansluiten bij de laad- en
losplaatsen van de goederen. De nationaliteit van partijen speelt wel een rol als de gapfilling
law gezocht moet worden. De meeste vervoersverdragen bestaan uit slechts enkele
artikelen die de meest voorkomende problemen in de vervoersovereenkomst oplossen.
Daarom blijft het van belang om te weten welk nationaal stelsel in een bepaald geval als
gapfilling law zal fungeren.
H8.1.4 Vrachtbrieven versus cognossement
Het opstellen van een transportdocument is bij alle vervoersmodaliteiten van praktisch
belang. Zo wordt de vrachtbrief bij het internationale wegvervoer steevast als de CMR
aangeduid. Sommige van deze vrachtbrieven hebben nog een andere functie dan alleen de
bevestiging van de overeenkomst waarbij de opdracht staat beschreven. Het
cognossement, namelijk de bill of lading, en de bill of lading voor het gecombineerd
vervoer hebben ook nog de functie van waardepapier waardoor de lading door het papier
vertegenwoordigd wordt.
Er kunnen vier functies van de bill of lading onderscheiden worden:
- Het fungeert als ontvangstbewijs.
- Het document behelst de vervoerovereenkomst en bevat de bepalingen
waaronder vervoerd wordt.
- De bill of lading of het cognossement is een eigendomspapier, ook wel
waardepapier genoemd.
- Als gevolg van de hiervoor genoemde functies speelt het document een belangrijke
rol bij de uitlevering van de goederen. Om zeker te weten dat aan de juiste persoon
wordt uitgeleverd, zal bij haven van aankomst een originele bill of lading getoond
moeten worden. Het bezit van de bill of lading is ook noodzakelijk om een
schadevergoedingsactie tegen de vervoerder in te kunnen stellen.
De vrachtbrieven uit e andere vervoersmodaliteiten, met uitzondering van het Combined
Transport (CT-document) kennen met name de functies 3 en 4 niet.
HAN – Logistiek/bedrijfskunde - Vervoersrecht cluster D logistiek – 2024/2025
2
H8.1.1 Wie is de wederpartij van de internationaal vervoerder?
Het antwoord op deze vraag is afhankelijk van wat de verkoper en de koper daarover in de
overeenkomst hebben afgesproken. Meestal gebeurt dit door een Incoterm in het
koopcontract op te nemen. Het fenomeen dat een vervoerder een andere vervoerder
inschakelt om het feitelijke vervoer te verrichten, wordt ook wel ondervervoer genoemd. De
werkelijke vervoerder is dan dus een andere dan de vervoerder die de verkoper heeft
ingeschakeld.
Expediteur
Een expediteur is een logistieke dienstverlener die heel wat werkzaamheden uit handen van
zijn opdrachtgever kan nemen, zoals het inklaren van de goederen bij de douane, de
tussentijdse opslag van de goederen, het zorgen dat het product gekeurd wordt en het
verzorgen van het vervolgvervoer.
H8.1.2 Dwingend recht en soorten verdragen
Elke transportmodaliteit heeft een eigen dwingendrechtelijk verdrag
Het bijzondere aan de vervoersverdragen is dat elk vervoer zijn eigen verdrag kent dat
eenvormig recht bevat. Dit betekent dat deze verdragen net zoals het Weens Koopverdrag
inhoudelijke oplossingen en regels kennen. Het recht uit de vervoersverdragen hebben de
verdragsluitende landen met elkaar gemeen. Bovendien bestaan de verdragen voor het
grootste gedeelte uit dwingend recht.
Over zee
Voor het goederenvervoer over zee zijn er wereldwijd drie verdragen die in werking zijn
getreden: de Hague Rules, de Hague Visby Rules en de Hamburg Rules. Het laatste tot stand
gekomen verdrag, de Rotterdam Rules, is nog niet in werking getreden.
Over binnenwateren
Bij het goederenvervoer over de binnenwateren bestaat het CMNI-verdrag, Convention de
Budapest relative au contract de transport de Marchandises en Navigation Interieure. Ook
het CMNI-verdrag bevat voor het grootste deel dwingend recht. Zowel zeeverdragen als de
CMR hebben als basis gediend voor de opstelling van de tekst.
Over de weg
Voor het vervoer van goederen over de weg geldt in dit gedeelte van de wereld de in 1956
tot stand gekomen CMR, de afkorting voor Convention relative au contrat de transport
international des Marchandises par Route. Ook dit verdrag bevat bijna uitsluitend
dwingendrechtelijke bepalingen vanwege de wens om de verhoudingen tussen de partijen
bij de internationale vervoersovereenkomst te standaardiseren.
Voor het goederenvervoer door de lucht kwam het Verdrag van Warschau tot stand.
Vanwege vele wijzigingen en onduidelijkheden werd er een nieuw verdrag opgesteld,
namelijk het Verdrag van Montreal.
HAN – Logistiek/bedrijfskunde - Vervoersrecht cluster D logistiek – 2024/2025
1
, Over het spoor
Voor het goederenvervoer per spoor kwam het COTIF-verdrag tot stand.
Gecombineerd vervoer betekent dat verschillende vervoersmodaliteiten in één
overeenkomst wordt vastgesteld. Voor het internationale gecombineerde vervoer is er een
verdrag tot stand gekomen. Het UN Convention on Unternational Multimodal Transport of
Goods is niet door Nederland goedgekeurd. Ook andere landen hebben weinig interesse in
het ratificeren van het verdrag waardoor het nog niet in werking is getreden.
In Nederland is in art. 8:41 BW het kameleonsysteem voorgeschreven. Dit betekent dat het
recht mee verandert met de verschillende trajecten. Het VN-verdrag staat een geheel
andere benaming voor, namelijk eenvormig recht voor het gehele traject.
H8.1.3 Internationale overeenkomsten en regels
De laad- en losplaats in verschillende landen maken de vervoersovereenkomst internationaal.
Voor de toepassing van de verdragen voor het internationaal vervoer van goederen doen de
nationaliteiten van de betrokken partijen er niet zo heel veel toe. Het zijn juist de laad- en
losplaatsen die in verschillende landen moeten liggen om de verdragen van toepassing te
laten zijn. Elk verdrag kent zijn eigen regels die aangeven wanneer het verdrag van
toepassing is. Op één of andere manier zullen die plaatsen aansluiten bij de laad- en
losplaatsen van de goederen. De nationaliteit van partijen speelt wel een rol als de gapfilling
law gezocht moet worden. De meeste vervoersverdragen bestaan uit slechts enkele
artikelen die de meest voorkomende problemen in de vervoersovereenkomst oplossen.
Daarom blijft het van belang om te weten welk nationaal stelsel in een bepaald geval als
gapfilling law zal fungeren.
H8.1.4 Vrachtbrieven versus cognossement
Het opstellen van een transportdocument is bij alle vervoersmodaliteiten van praktisch
belang. Zo wordt de vrachtbrief bij het internationale wegvervoer steevast als de CMR
aangeduid. Sommige van deze vrachtbrieven hebben nog een andere functie dan alleen de
bevestiging van de overeenkomst waarbij de opdracht staat beschreven. Het
cognossement, namelijk de bill of lading, en de bill of lading voor het gecombineerd
vervoer hebben ook nog de functie van waardepapier waardoor de lading door het papier
vertegenwoordigd wordt.
Er kunnen vier functies van de bill of lading onderscheiden worden:
- Het fungeert als ontvangstbewijs.
- Het document behelst de vervoerovereenkomst en bevat de bepalingen
waaronder vervoerd wordt.
- De bill of lading of het cognossement is een eigendomspapier, ook wel
waardepapier genoemd.
- Als gevolg van de hiervoor genoemde functies speelt het document een belangrijke
rol bij de uitlevering van de goederen. Om zeker te weten dat aan de juiste persoon
wordt uitgeleverd, zal bij haven van aankomst een originele bill of lading getoond
moeten worden. Het bezit van de bill of lading is ook noodzakelijk om een
schadevergoedingsactie tegen de vervoerder in te kunnen stellen.
De vrachtbrieven uit e andere vervoersmodaliteiten, met uitzondering van het Combined
Transport (CT-document) kennen met name de functies 3 en 4 niet.
HAN – Logistiek/bedrijfskunde - Vervoersrecht cluster D logistiek – 2024/2025
2
