Samenvatting - voortplanting

Elyse Pauwels Voortplanting 2023-2024



Voortplanting
Inhoud
1. Vrouwelijke VP.........................................................................................................................................3
Zoogdieren...............................................................................................................................................3
Vogels.......................................................................................................................................................4
Reptielen..................................................................................................................................................5
2. Mannelijke VP...........................................................................................................................................5
Zoogdieren...............................................................................................................................................5
Vogels.......................................................................................................................................................7
Reptielen..................................................................................................................................................7
3. Prenatale ontwikkeling.............................................................................................................................8
Zoogdieren...............................................................................................................................................8
Vogels.....................................................................................................................................................10
Reptielen................................................................................................................................................10
4. Functie geslachtshormonen...................................................................................................................11
Regulatie.................................................................................................................................................11
Zenuwstelsel...........................................................................................................................................13
Farmaca..................................................................................................................................................14
5. Puberteit.................................................................................................................................................15
Definitie:.................................................................................................................................................15
Verandering in hersenen:.......................................................................................................................15
Vogels: start van puberteit:....................................................................................................................16
Reptielen: start van puberteit:...............................................................................................................16
6. Cyclus......................................................................................................................................................17
7. Spermatogenese en natuurlijke dekking................................................................................................22
Dekking:..................................................................................................................................................23
Sperma-Afname, onderzoek en bewaring:.............................................................................................24
KI:...........................................................................................................................................................25
Vogels:....................................................................................................................................................25
Reptielen:...............................................................................................................................................26
8. Dracht.....................................................................................................................................................26
Bevruchting en vroege embryonale ontwikkeling..................................................................................26

1

,Elyse Pauwels Voortplanting 2023-2024


Maternale herkenning dracht.................................................................................................................26
Implantatie en ontwikkeling placenta....................................................................................................27
Drachtduur.............................................................................................................................................28
Drachtdiagnose.......................................................................................................................................28
Zorg moederdier tijdens dracht..............................................................................................................29
Moderne voortplantingstechnieken.......................................................................................................30
9. Partus.....................................................................................................................................................31
Op gang komen partus...........................................................................................................................31
Algemeen verloop..................................................................................................................................31
Merrie:....................................................................................................................................................32
Teef:.......................................................................................................................................................32
Complicaties...........................................................................................................................................33
Keizersnede hond...................................................................................................................................34
10. Neonatale periode................................................................................................................................34
Moederdier............................................................................................................................................34
Neonaat/neonaten.................................................................................................................................35
Handopfok..............................................................................................................................................35
Spenen....................................................................................................................................................36




2

,Elyse Pauwels Voortplanting 2023-2024



1. Vrouwelijke VP
Zoogdieren
- Basisstructuur:
o Buisvormig
o Laag 1: serrosa
o Laag 2: muscularis
o Laag 3: submucosa
o Laag 4: mucosa
- Ligging:
o Hangt in buikholte aan ligament
 Mesovarium (ovarium ligt hangt hier)  sterilisaite = mesovarium afknellen
 Mesoalpix (eileiders hangen hier)
 Mesometrium (uterus hang hier)  complicatie partus merrie = bloeding hier
o Ontwikkeling foetus = organen hangen boven buikvlies  blijft groeien tot buikvlies rond
o Ventraal rectum, dorsaal blaas
- Ovaria: “eierstokken”
o Productie oocyten (eicellen) = vast aantal bij geboorte
o Productie hormonen (oestrogeen en progesteron)
o Dense, ovaalvormige structuur
 Medulla (kern): BV, lymfevaten en zenuwen
 Cortex (rand): oocyten
 Uitzondering merrie: oocyten in medulla en bv in cortex
 Oocyt zal altijd uit 1 groef uitspringen bij ovulatie
 Paard(achtigen), negenbandig gordeldier en wezelcavia
- Oviduct: “eileiders”
o “salpinx”
o Verbinding ovarium en uterus
o 3 delen:
 Infundibulum: (trechtervormige uiteinde)
 Oocyt opvangen (zal groter en breder worden bij ovulatie)
 Ampulla: plaats waar bevruchting plaats vindt
 Spierlagen zullen tegengesteld van elkaar bewegen  sperma naar
oocyt duwen
 Istmus: sperma reservoir (behalve hond)
 Eerste celdeling na bevruchting tot in uterus komt (goed milieu)
 Sperma overleeft hier paar dagen
 Hond: reservoir in uterus
 Uterotubale juntie: overgang oviduct naar uterus
 Menselijke chirurgies sterilisatie: stukje oviduct weghalen
- Uterus: “BM”
o 2 hoornen versmelten hangt af van diersoort
o Duplex: 2 baarmoeder hoornen en 2 cervixen met 1 baarmoeder kanaal
 Konijnen en buideldieren

3

, Elyse Pauwels Voortplanting 2023-2024


o Bicornis: 2 hoornen met 1 cervix (corpus)
 Varken, kat, hond  paard korte hoorns met lange corpus
o Unicornis: 2 hoornen volledig versmolten (corpus)
 Primaten en mensen
o Lagen:
 Perinetrium
 Myometrium (spierlagen)
 Endometrium (klieren)  sperma reservoir hond
o Functie:
 Transport sperma
 Omgeving groei pre-implantatie embryo en verdere groei foetus na aanhechting
 Vormen maternale placenta
 Expulsie foetus en placenta
 Hormoonproductie: prostaglandineF2 alfa (luteolyse = afbraak corpus lutheum)
- Cervix: “BM-hals”
o Verbinding uterus en vagina
o Anatomie = diersoortafhankelijk
o Nauwe doorgang (lumen = cervicaal kanaal)
 Partus = ontspannen en openen
o Honden en katten hebben 1 plooi, andere hebben meerdere plooien
 Varken = afwisselend  penis is schroevendraaivormig
o Mucus:
 Smerend (bronst), visceus (barrière tijdens dracht)
- Vagina:
o Copulatieorgaan, Uitmonding urethra
o Passief geboortekanaal (kan niet helpen tijdens partus)
o Blindzak = kleine uitloping achter cervix (koe, merrie en teef)
o Epitheel reageert op progesteron en oestrogeen = veranderingen bronst
- Vulva: Uitwendige 2 labia (dorsale en ventrale versmelting) en clitoris (homoloog penis)

Vogels
- Ovarium:
o Rechterkant = rudimentair
o Craniaal bij linker nier
o Inactieve periode = follikels zelfde grote
o Actieve periode = follikels verschillende grote (dooier)
 Ovulatie: dooier en eicel komt vrij
 Nieuwe ovulatie halfuur na voorgaande eileg (geen corpus lutheum)
- Oviduct:
o Ongv. 24u traject
o 3 lagen oviduct
 Buiten: bindweefsel (bescherming)
 Midden: spierlaag (beweging)
 Binnnen: klieren (secretie)

4