Psychodiagnostiek
Les 1: Uitgangspunten Psychodiagnostisch Procesmodel
Wat? Definitie klinische psychodiagnostiek
Besluitvormingsproces
• We gaan proberen een besluit vormen rond die vraag. “is het
ernstig, matig, ?”
Gericht info verzamelen en analyseren
• “slecht in mijn vel” wat is dat? Hieromtrent info gaan verzamelen. Je
hebt stemmingsklachten die elke winter terugkomen. Als iemand
elke winter dus somberheid heeft is dat wel handig en de frequentie
is dus belangrijk om te weten van disfuncties. Het is een cruciale
stap
Wetenschappelijk onderbouwde methodiek
Doelen:
1. Begrijpen waarom deze cliënt zich op dit moment bij ons presenteert
met deze klachten
• Wat is het probleem, hoe kunnen we dat begrijpen
1. onderkenning
2. Inzicht krijgen in de onderliggende mechanismen
• Wat maakt dat het probleem tot stand is kunnen komen
2. verklaring
3. Bepalen hoe we deze cliënt het beste verder kunnen helpen
• Meest gepaste manier aanbieden om het probleem te helpen.
Iemand die zwakbegaafd is kan je het beste helpen door
speltherapie en niet door te praten.
3. Indicatie
Waarom? Foutenbronnen
- Geen systematische en consistente werkwijze hanteren
- Informatie zoeken die idee bevestigt
- Gebrekkige kwaliteit van de onderzoeksmiddelen en ongeschikte
normen
- Onvoldoende samenwerking met cliënt en zijn omgeving
- Diagnostisch proces onvoldoende afgestemd op de hulpvragen van
de cliënt
- Voor de hand liggende diagnosen en interventies over het hoofd zien
- Besluitvorming onvoldoende gebaseerd op beschikbare gegevens;
geen objectieve criteria hanteren
1
, - Besluitvorming onvoldoende expliciteren en daardoor onvoldoende
duidelijk voor collega’s en cliënten
- Teveel vakjargon in de communicatie
- Te vlug adviezen formuleren
Hoe? Psychodiagnostische modellen
Empirische cyclus van De Groot
Centraal: genereren en toetsen van hypothesen !
- Werkveld overschrijdend
- Los van specifiek psychologisch denkkader
- Expliciteren van denkproces achterliggend aan het handelen
Kwaliteit verhogend
door systematisch, transparant, beredeneerd werken –fouten voorkomen-
tevredenheid vergroten
Uitgangspunten
- De psychodiagnosticus handelt en denkt als een scientist –
practitioner
PD hanteert als professional in het werkveld en wetenschappelijke
basishouding
- Hypothesen formuleren o.b.v. wetenschappelijke kennis
- Instrumenten kiezen met goede psychometrische eigenschappen
- Op betrouwbare manier resultaten van het onderzoek bepalen
- EB interventies aanbevelen
o ! Hulpmiddel: evidence based (EB) richtlijnen!
- De psychodiagnosticus stelt de cliënt steeds centraal
Het gaat over de persoon maar een cliënt kan ook een systeem zijn zoals
een familie
4. Het cliënt(systeem) staat centraal
- De psychodiagnosticus handelt en denkt interventiegericht
Je werkt altijd in functie van wat de persoon nodig heeft en niet op basis
van een label.
Je wilt het disfunctioneren van de persoon verhelpen
- VIB = een hulpmiddel en ≠ doel
- De psychodiagnosticus handelt en denkt systematisch
Model
2
,= expliciteert stappen in denken én handelen
= idelae of wenselijke werkwijze
!Systematisch reflectie en evaluatie na elke stap!
Als we op automatische piloot gaan beginnen handelen dan gaan we
impliciete fouten maken
- De psychodiagnosticus hanteert een transactioneel referentiekader
- De psychodiagnosticus werkt constructief samen met de cliënt
en andere betrokkenen
Psychodiagnosticus werkt samen met
- Cliënt
- Omgeving (ouders, leerkracht, …)
- Andere disciplines (artsen, verpleegkundigen, HR, …)
- De psychodiagnosticus handelt en denkt fair en cultuurbewust
= kwaliteitsvolle diagnostiek bij
- Kansarmen
- Allochtonen
- Personen met een beperking
- De psychodiagnosticus benut en versterkt de positieve aspecten van
de cliënt en zijn omgeving
- Het handelen van de psychodiagnosticus is steeds in lijn met …
WETTELIJJKE EN DEONTOLOGISCHE RICHTLIJNEN
- Bv: rechten en plichten cliënt uitleggen, dossier correct bijhouden
ETHISCHE WAARDEN EN NORMEN
- Bv: respect, verantwoordelijkheid, integriteit, competentie
3
, Les 2: Psychodiagnostiek in de praktijk - Clusteren & classificeren: KOP-
model & ICF-model
Clusteren en classificeren
= noodzakelijke stap in het opstellen van een VIB
- Daaruit volgende de hypothesen en toetsing
= overzichtelijke samenvatting van info in fase van aanmelding & intake
Verschillende modellen en schema’s als hulpmiddel om te clusteren en
classificeren
- KOP-model
o PrOP-model (voor kinderen)
- ICF-model
- Alternatieve diagnostische modellen
KOP-model
klachten (K) zijn het gevolg van een wisselwerking tussen omstandigheden
(O) en de persoonlijke stijl (P) waarmee een individu op die
omstandigheden reageert
1. Situering KOP
Kortdurende interventies in eerste lijns GGZorg
- Stapsgewijs protocol aan patiënten met lichte tot matige psychische
problematiek (5 stappen)
- Gebaseerd op KOP-model
- Eenvoudig en gemakkelijk overdraagbaar werk(verklarings)model
- Gebaseerd op empirische cyclus
- Transdiagnostisch & gelaagd concept van persoonlijkheid (P)
- Focus op copingstijl (Welke rol speel ikzelf in het probleem?
Welke copingstijl is meer functioneel in deze situatie?)
4
Les 1: Uitgangspunten Psychodiagnostisch Procesmodel
Wat? Definitie klinische psychodiagnostiek
Besluitvormingsproces
• We gaan proberen een besluit vormen rond die vraag. “is het
ernstig, matig, ?”
Gericht info verzamelen en analyseren
• “slecht in mijn vel” wat is dat? Hieromtrent info gaan verzamelen. Je
hebt stemmingsklachten die elke winter terugkomen. Als iemand
elke winter dus somberheid heeft is dat wel handig en de frequentie
is dus belangrijk om te weten van disfuncties. Het is een cruciale
stap
Wetenschappelijk onderbouwde methodiek
Doelen:
1. Begrijpen waarom deze cliënt zich op dit moment bij ons presenteert
met deze klachten
• Wat is het probleem, hoe kunnen we dat begrijpen
1. onderkenning
2. Inzicht krijgen in de onderliggende mechanismen
• Wat maakt dat het probleem tot stand is kunnen komen
2. verklaring
3. Bepalen hoe we deze cliënt het beste verder kunnen helpen
• Meest gepaste manier aanbieden om het probleem te helpen.
Iemand die zwakbegaafd is kan je het beste helpen door
speltherapie en niet door te praten.
3. Indicatie
Waarom? Foutenbronnen
- Geen systematische en consistente werkwijze hanteren
- Informatie zoeken die idee bevestigt
- Gebrekkige kwaliteit van de onderzoeksmiddelen en ongeschikte
normen
- Onvoldoende samenwerking met cliënt en zijn omgeving
- Diagnostisch proces onvoldoende afgestemd op de hulpvragen van
de cliënt
- Voor de hand liggende diagnosen en interventies over het hoofd zien
- Besluitvorming onvoldoende gebaseerd op beschikbare gegevens;
geen objectieve criteria hanteren
1
, - Besluitvorming onvoldoende expliciteren en daardoor onvoldoende
duidelijk voor collega’s en cliënten
- Teveel vakjargon in de communicatie
- Te vlug adviezen formuleren
Hoe? Psychodiagnostische modellen
Empirische cyclus van De Groot
Centraal: genereren en toetsen van hypothesen !
- Werkveld overschrijdend
- Los van specifiek psychologisch denkkader
- Expliciteren van denkproces achterliggend aan het handelen
Kwaliteit verhogend
door systematisch, transparant, beredeneerd werken –fouten voorkomen-
tevredenheid vergroten
Uitgangspunten
- De psychodiagnosticus handelt en denkt als een scientist –
practitioner
PD hanteert als professional in het werkveld en wetenschappelijke
basishouding
- Hypothesen formuleren o.b.v. wetenschappelijke kennis
- Instrumenten kiezen met goede psychometrische eigenschappen
- Op betrouwbare manier resultaten van het onderzoek bepalen
- EB interventies aanbevelen
o ! Hulpmiddel: evidence based (EB) richtlijnen!
- De psychodiagnosticus stelt de cliënt steeds centraal
Het gaat over de persoon maar een cliënt kan ook een systeem zijn zoals
een familie
4. Het cliënt(systeem) staat centraal
- De psychodiagnosticus handelt en denkt interventiegericht
Je werkt altijd in functie van wat de persoon nodig heeft en niet op basis
van een label.
Je wilt het disfunctioneren van de persoon verhelpen
- VIB = een hulpmiddel en ≠ doel
- De psychodiagnosticus handelt en denkt systematisch
Model
2
,= expliciteert stappen in denken én handelen
= idelae of wenselijke werkwijze
!Systematisch reflectie en evaluatie na elke stap!
Als we op automatische piloot gaan beginnen handelen dan gaan we
impliciete fouten maken
- De psychodiagnosticus hanteert een transactioneel referentiekader
- De psychodiagnosticus werkt constructief samen met de cliënt
en andere betrokkenen
Psychodiagnosticus werkt samen met
- Cliënt
- Omgeving (ouders, leerkracht, …)
- Andere disciplines (artsen, verpleegkundigen, HR, …)
- De psychodiagnosticus handelt en denkt fair en cultuurbewust
= kwaliteitsvolle diagnostiek bij
- Kansarmen
- Allochtonen
- Personen met een beperking
- De psychodiagnosticus benut en versterkt de positieve aspecten van
de cliënt en zijn omgeving
- Het handelen van de psychodiagnosticus is steeds in lijn met …
WETTELIJJKE EN DEONTOLOGISCHE RICHTLIJNEN
- Bv: rechten en plichten cliënt uitleggen, dossier correct bijhouden
ETHISCHE WAARDEN EN NORMEN
- Bv: respect, verantwoordelijkheid, integriteit, competentie
3
, Les 2: Psychodiagnostiek in de praktijk - Clusteren & classificeren: KOP-
model & ICF-model
Clusteren en classificeren
= noodzakelijke stap in het opstellen van een VIB
- Daaruit volgende de hypothesen en toetsing
= overzichtelijke samenvatting van info in fase van aanmelding & intake
Verschillende modellen en schema’s als hulpmiddel om te clusteren en
classificeren
- KOP-model
o PrOP-model (voor kinderen)
- ICF-model
- Alternatieve diagnostische modellen
KOP-model
klachten (K) zijn het gevolg van een wisselwerking tussen omstandigheden
(O) en de persoonlijke stijl (P) waarmee een individu op die
omstandigheden reageert
1. Situering KOP
Kortdurende interventies in eerste lijns GGZorg
- Stapsgewijs protocol aan patiënten met lichte tot matige psychische
problematiek (5 stappen)
- Gebaseerd op KOP-model
- Eenvoudig en gemakkelijk overdraagbaar werk(verklarings)model
- Gebaseerd op empirische cyclus
- Transdiagnostisch & gelaagd concept van persoonlijkheid (P)
- Focus op copingstijl (Welke rol speel ikzelf in het probleem?
Welke copingstijl is meer functioneel in deze situatie?)
4
