DUURZAAM RUIMTELIJKE ONTWIKKELING
“A good city is like a good party, people stay longer than really necessary because they are
enjoying themselves.” - Jan Gehl urbanist, architect, humanist
Inleiding
After sprawl = wildgroei/ongecontroleerde groei van gebieden
In elk land behalve Belgie, gebouwd in kernen
Belgie, gebouwd in versplintering
Hoofdstuk 1: Agenda 2030 voor Duurzame Ontwikkeling 1 Duurzame Ontwikkeling
Duurzame Ontwikkeling
De afgelopen eeuwen heeft onze samenleving grote vooruitgang geboekt, maar dit ging gepaard
met negatieve gevolgen zoals ongelijkheid en een ernstige impact op onze planeet. Door
ongebreidelde economische groei en consumptie heeft de aarde de limieten van haar
draagkracht overschreden. We beseffen dat een verandering in onze consumptie- en
productiepatronen noodzakelijk is: we moeten streven naar duurzame ontwikkeling.
Duurzame ontwikkeling werd in 1987 geïntroduceerd in het Brundtland-rapport:
= “Ontwikkeling die aansluit op de behoeften van het heden zonder het vermogen van
toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen.”
Duurzame ontwikkeling omvat een holistische benadering, gebaseerd op:
1. Sociale ontwikkeling (people).
2. Economische ontwikkeling (profit).
3. Milieubescherming (planet).
4. + welvaart: “prosperity” à focus niet alleen op de profit
5. Partnership
Kernprincipes
- Grondstoffen zijn beperkt: We moeten rekening houden met de draagkracht van de
aarde.
- Economie is een middel, geen doel: Ze moet de mens en de planeet dienen.
1
,Earth Overshoot Day
= dag waarop we jaarlijks meer grondstoffen verbruiken
dan de aarde in een jaar kan vernieuwen.
Al decennia verbruiken we meer dan 1,5 aardes per jaar—
terwijl we er maar één hebben!.
Sinds 2005 valt deze dag wereldwijd in augustus, terwijl
dit idealiter pas op 31 december zou moeten zijn. Indien
iedereen zou leven zoals in België, zou Earth Overshoot
Day reeds in april vallen.
Duurzame ontwikkeling vraagt een dringende en collectieve inspanning om de aarde leefbaar te
houden voor toekomstige generaties.
Agenda 2030 voor Duurzame Ontwikkeling
In 2015 hebben alle 193 VN-lidstaten zich verbonden aan de Agenda 2030, een wereldwijd
actieplan voor duurzame ontwikkeling.
= Dit plan bouwt voort op eerdere afspraken en de Millenniumdoelstellingen, die gericht waren op
het bestrijden van armoede in ontwikkelingslanden.
- 17 doelstellingen en 169 subdoelstellingen
= breed en wereldwijd actieplan die zowel economische-, sociale- als ecologische uitdagingen
samenbrengt
De SDG’s fungeren als kompas voor beleid en initiatieven wereldwijd.
- SDG = Sustainable Development Goals
"Vizier 2030".
- De Vlaamse Regering wil 48 doelstellingen realiseren tegen 2030.
- de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (SDG's) te vertalen naar eigen doelstellingen en
beleid.
- De Vlaamse Regering hechtte op 5 april 2019 haar goedkeuring aan deze visienota zonder
dat dit voorstel een financieel of budgettair engagement inhield
2
, Overzicht van de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) in korte beschrijvingen:
1. Geen armoede: Beëindig armoede in al haar vormen en overal ter wereld.
2. Geen honger: Zorg voor voedselzekerheid, verbeterde voeding en duurzame landbouw.
3. Goede gezondheid en welzijn: Bevorder gezondheid en welzijn voor iedereen, op alle
leeftijden.
4. Kwaliteitsvol onderwijs: Zorg voor gelijke toegang tot kwalitatief onderwijs en bevorder
levenslang leren.
5. Gendergelijkheid: Bereik gendergelijkheid en empowerment voor vrouwen en meisjes.
6. Schoon water en sanitair: Verzeker toegang tot schoon water en sanitaire voorzieningen
voor iedereen.
7. Betaalbare en duurzame energie: Zorg voor toegang tot betaalbare, betrouwbare en
duurzame energie.
8. Waardig werk en economische groei: Bevorder duurzame economische groei, volledige
werkgelegenheid en fatsoenlijk werk.
9. Industrie, innovatie en infrastructuur: Stimuleer duurzame industrie, innovatie en
veerkrachtige infrastructuur.
10. Ongelijkheid verminderen: Verminder ongelijkheid binnen en tussen landen.
11. Duurzame steden en gemeenschappen: Maak steden inclusief, veilig, veerkrachtig en
duurzaam.
12. Verantwoorde consumptie en productie: Bevorder duurzame consumptie- en
productiepatronen.
13. Klimaatactie: Neem dringende maatregelen tegen klimaatverandering en de gevolgen
ervan.
14. Leven in het water: Bescherm oceanen, zeeën en mariene hulpbronnen duurzaam.
15. Leven op het land: Bescherm ecosystemen, herstel biodiversiteit en bestrijd
landdegradatie.
16. Vrede, justitie en sterke publieke diensten: Bevorder vreedzame samenlevingen en zorg
voor toegang tot justitie.
3
, 17. Partnerschap om doelstellingen te bereiken: Versterk internationale samenwerking en
partnerschappen voor duurzame ontwikkeling.
SDG 11
- van steden en menselijke nederzettingen inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam.
Belangrijke deeldoelen van SDG 11:
11.2: Toegang tot veilige, betaalbare en duurzame vervoerssystemen verbeteren, vooral
openbaar vervoer, wat ook invloed heeft op SDG 3 (gezondheid) en SDG 1 (armoede).
11.7: Veilige, inclusieve en toegankelijke groene en openbare ruimtes creëren, met
name voor kwetsbare groepen zoals vrouwen, kinderen, ouderen en mensen met een
handicap, wat bijdraagt aan gezondheid (SDG 3) en een beter milieu (SDG 7).
De verwezenlijking van deze doelstellingen heeft directe en indirecte voordelen voor meerdere
SDG's, zoals gezondheid, armoede, onderwijs en klimaat. Groene ruimtes spelen een
sleutelrol in het verbeteren van de levenskwaliteit, het bieden van schaduw en het verlagen van
de stadstemperaturen.
Conclusie: Het succes van SDG 11 is essentieel voor de wereld om duurzame steden te creëren,
wat direct bijdraagt aan een betere kwaliteit van leven en het behalen van andere mondiale
doelen.
2. landgebruik en ecosystemen
2.1 globaal landgebruik
“Bodem” is en blijft de motor van
de planeet
De overbevolking een grote
oorzaak is van de ecologische
crisis.
Een duurzame aarde kan 2-4
miljard mensen dragen, maar de huidige bevolking is 8 miljard en groeit naar 8,5 miljard in 2030
en mogelijk 11 miljard in 2100.
- Deze groei verhoogt de vraag naar energie, voedsel en middelen, wat de planeet zwaar
belast.
4
“A good city is like a good party, people stay longer than really necessary because they are
enjoying themselves.” - Jan Gehl urbanist, architect, humanist
Inleiding
After sprawl = wildgroei/ongecontroleerde groei van gebieden
In elk land behalve Belgie, gebouwd in kernen
Belgie, gebouwd in versplintering
Hoofdstuk 1: Agenda 2030 voor Duurzame Ontwikkeling 1 Duurzame Ontwikkeling
Duurzame Ontwikkeling
De afgelopen eeuwen heeft onze samenleving grote vooruitgang geboekt, maar dit ging gepaard
met negatieve gevolgen zoals ongelijkheid en een ernstige impact op onze planeet. Door
ongebreidelde economische groei en consumptie heeft de aarde de limieten van haar
draagkracht overschreden. We beseffen dat een verandering in onze consumptie- en
productiepatronen noodzakelijk is: we moeten streven naar duurzame ontwikkeling.
Duurzame ontwikkeling werd in 1987 geïntroduceerd in het Brundtland-rapport:
= “Ontwikkeling die aansluit op de behoeften van het heden zonder het vermogen van
toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen.”
Duurzame ontwikkeling omvat een holistische benadering, gebaseerd op:
1. Sociale ontwikkeling (people).
2. Economische ontwikkeling (profit).
3. Milieubescherming (planet).
4. + welvaart: “prosperity” à focus niet alleen op de profit
5. Partnership
Kernprincipes
- Grondstoffen zijn beperkt: We moeten rekening houden met de draagkracht van de
aarde.
- Economie is een middel, geen doel: Ze moet de mens en de planeet dienen.
1
,Earth Overshoot Day
= dag waarop we jaarlijks meer grondstoffen verbruiken
dan de aarde in een jaar kan vernieuwen.
Al decennia verbruiken we meer dan 1,5 aardes per jaar—
terwijl we er maar één hebben!.
Sinds 2005 valt deze dag wereldwijd in augustus, terwijl
dit idealiter pas op 31 december zou moeten zijn. Indien
iedereen zou leven zoals in België, zou Earth Overshoot
Day reeds in april vallen.
Duurzame ontwikkeling vraagt een dringende en collectieve inspanning om de aarde leefbaar te
houden voor toekomstige generaties.
Agenda 2030 voor Duurzame Ontwikkeling
In 2015 hebben alle 193 VN-lidstaten zich verbonden aan de Agenda 2030, een wereldwijd
actieplan voor duurzame ontwikkeling.
= Dit plan bouwt voort op eerdere afspraken en de Millenniumdoelstellingen, die gericht waren op
het bestrijden van armoede in ontwikkelingslanden.
- 17 doelstellingen en 169 subdoelstellingen
= breed en wereldwijd actieplan die zowel economische-, sociale- als ecologische uitdagingen
samenbrengt
De SDG’s fungeren als kompas voor beleid en initiatieven wereldwijd.
- SDG = Sustainable Development Goals
"Vizier 2030".
- De Vlaamse Regering wil 48 doelstellingen realiseren tegen 2030.
- de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (SDG's) te vertalen naar eigen doelstellingen en
beleid.
- De Vlaamse Regering hechtte op 5 april 2019 haar goedkeuring aan deze visienota zonder
dat dit voorstel een financieel of budgettair engagement inhield
2
, Overzicht van de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) in korte beschrijvingen:
1. Geen armoede: Beëindig armoede in al haar vormen en overal ter wereld.
2. Geen honger: Zorg voor voedselzekerheid, verbeterde voeding en duurzame landbouw.
3. Goede gezondheid en welzijn: Bevorder gezondheid en welzijn voor iedereen, op alle
leeftijden.
4. Kwaliteitsvol onderwijs: Zorg voor gelijke toegang tot kwalitatief onderwijs en bevorder
levenslang leren.
5. Gendergelijkheid: Bereik gendergelijkheid en empowerment voor vrouwen en meisjes.
6. Schoon water en sanitair: Verzeker toegang tot schoon water en sanitaire voorzieningen
voor iedereen.
7. Betaalbare en duurzame energie: Zorg voor toegang tot betaalbare, betrouwbare en
duurzame energie.
8. Waardig werk en economische groei: Bevorder duurzame economische groei, volledige
werkgelegenheid en fatsoenlijk werk.
9. Industrie, innovatie en infrastructuur: Stimuleer duurzame industrie, innovatie en
veerkrachtige infrastructuur.
10. Ongelijkheid verminderen: Verminder ongelijkheid binnen en tussen landen.
11. Duurzame steden en gemeenschappen: Maak steden inclusief, veilig, veerkrachtig en
duurzaam.
12. Verantwoorde consumptie en productie: Bevorder duurzame consumptie- en
productiepatronen.
13. Klimaatactie: Neem dringende maatregelen tegen klimaatverandering en de gevolgen
ervan.
14. Leven in het water: Bescherm oceanen, zeeën en mariene hulpbronnen duurzaam.
15. Leven op het land: Bescherm ecosystemen, herstel biodiversiteit en bestrijd
landdegradatie.
16. Vrede, justitie en sterke publieke diensten: Bevorder vreedzame samenlevingen en zorg
voor toegang tot justitie.
3
, 17. Partnerschap om doelstellingen te bereiken: Versterk internationale samenwerking en
partnerschappen voor duurzame ontwikkeling.
SDG 11
- van steden en menselijke nederzettingen inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam.
Belangrijke deeldoelen van SDG 11:
11.2: Toegang tot veilige, betaalbare en duurzame vervoerssystemen verbeteren, vooral
openbaar vervoer, wat ook invloed heeft op SDG 3 (gezondheid) en SDG 1 (armoede).
11.7: Veilige, inclusieve en toegankelijke groene en openbare ruimtes creëren, met
name voor kwetsbare groepen zoals vrouwen, kinderen, ouderen en mensen met een
handicap, wat bijdraagt aan gezondheid (SDG 3) en een beter milieu (SDG 7).
De verwezenlijking van deze doelstellingen heeft directe en indirecte voordelen voor meerdere
SDG's, zoals gezondheid, armoede, onderwijs en klimaat. Groene ruimtes spelen een
sleutelrol in het verbeteren van de levenskwaliteit, het bieden van schaduw en het verlagen van
de stadstemperaturen.
Conclusie: Het succes van SDG 11 is essentieel voor de wereld om duurzame steden te creëren,
wat direct bijdraagt aan een betere kwaliteit van leven en het behalen van andere mondiale
doelen.
2. landgebruik en ecosystemen
2.1 globaal landgebruik
“Bodem” is en blijft de motor van
de planeet
De overbevolking een grote
oorzaak is van de ecologische
crisis.
Een duurzame aarde kan 2-4
miljard mensen dragen, maar de huidige bevolking is 8 miljard en groeit naar 8,5 miljard in 2030
en mogelijk 11 miljard in 2100.
- Deze groei verhoogt de vraag naar energie, voedsel en middelen, wat de planeet zwaar
belast.
4
