Aanvankelijke didactieken
De socio-emotionele & levensbeschouwelijke ontwikkeling
De levensbeschouwelijke groei (= het denken van kinderen met betrekking
tot grote zinvragen) van kinderen wordt geplaatst binnen de totale
ontwikkeling van het lagereschoolkind.
We krijgen zicht op de eigenheid van de levensbeschouwelijke ontwikkeling
door de samenhang met:
- De ontwikkelingspsychologie
- Andere ontwikkelingsdomeinen
DE SOCIAAL-EMOTIONELE EN DE LEVENSBESCHOUWELIJKE
ONTWIKKELING
Voordat jouw persoonlijke levensvisie vorm heeft gekregen, zal er een
levensbeschouwelijke ontwikkeling aan voorafgaan en ook op volgen.
- De sociaal-emotionele ontwikkeling en de levensbeschouwelijke
ontwikkeling zijn met elkaar verwerven
o Vb. het doen van je eerste communie, het afscheid van een
huisdier,…
Je persoonlijke levensvisie wordt dus gevormd door wat je in het leven leert,
door de gedachten, emoties, rituelen die je meemaakt en de keuzes die je
maakt.
Zorgt voor een authentieke identiteit
- Staat centraal bij levensbeschouwelijk leren, kinderen worden op
allerlei manieren geprikkeld om te voelen, vragen te stellen, na te
denken, te reflecteren, meningen te vormen,…
Belangrijk om na te gaan wanneer welke levensbeschouwelijke
thema’s zinvol zijn voor kinderen.
STADIA IN LEVENSBESCHOUWELIJKE ONTWIKKELING
, - Klassieke ontwikkelingspsychologische modellen gaan ervan uit dat de
levensbeschouwelijke ontwikkeling gelijkloopt met de cognitieve
ontwikkeling.
Het model van Fowler: cognitieve religieuze ontwikkeling (Gebaseerd op de
ontwikkelingsschema’s van Piaget)
De fases die kinderen doorlopen in hun ontwikkeling van ‘geloof’ als
zingeving (= gaat over de manier waarop mensen hun leven betekenis
geven en omgaan met de werkelijkheid)
Fase Leeftij Uitleg
d
Ongedifferentieerd 0-2 jaar Eerste godsbeelden
geloof
Geen ‘bewust’ geloof
Intuïtief-projectief 2-6 jaar Combinatie van verbeelding met gevoelens
geloof en gewaar-wordingen
Veel vragen
Eigen visies op geloof, eigen perspectief
wordt gezien als het enige mogelijke
Geen logische samenhang
Mengeling van fantasie en realiteit
Mythisch-letterlijk 8-11 Geïnteresseerd in verhalen (mythen) die
geloof jaar betekenis en veiligheid geven
Steeds meer het perspectief van de ander
innemen
Het model van Kieran Egan
Fase Leeftijd Uitleg
Mytische fase 4/5-9/10 Gericht op fundamentele emoties
jaar (= veiligheid, liefde en kwaad)
Draait om tegenstellingen (goed-slecht)
, Waarheid en fantasie lopen door elkaar
(subjectieve wereld)
Leren een relatie leggen tussen de
wereld van het eigen gezin en de
wereld daarbuiten
CONCLUSIE: VAN LETTERLIJK NAAR SYMBOLISCH GELOOF
- Kinderen groeien op
o Verandering van de cognitieve en de emotioneel-affectieve
mogelijkheden
Verandering over het denken en beleven van religiositeit
- Jonge kinderen: letterlijke & fantasierijke beleving van verhalen en
rituelen.
Kunnen verassend uit de hoek komen met wijze uitspraken (!)
- Naarmate kinderen opgroeien worden ze kritischer:
o Veel vragen
o Meer onderscheid zien tussen fantasie en werkelijkheid
Leiden tot een cognitieve afwijzing van alles wat met
religie/spiritualiteit te maken heeft.
De emotioneel-affectieve ontwikkeling zorgt ervoor dat
opgroeiende kinderen meer ontdekken dat bepaalde
verhalen/rituelen voor anderen een zinvolle
functie/betekenis heeft. (vb. Bijbel)
- Belangrijk wanneer je kinderen begeleidt in hun levensbeschouwelijke
groei:
o Besteedt aandacht aan de cognitieve dimensie van religiositeit
o Besteedt aandacht aan de emotioneel-affectieve dimensie van
religiositeit
Je helpt hen om hun eigen beeld over en relatie tot het
ultieme te helpen ontwikkelen.
AUTHENTICITEIT EN SPECIFICITEIT VAN HET KINDERLIJK GELOOF
Een authentieke manier van geloven
, - 2 redenen waarom we kunnen stellen dat kinderen op een authentieke
manier geloven:
o Kinderen stellen diepzinnige levensbeschouwelijke en religieuze
vragen
Vb. ‘Wat voel je als je dood gaat?’
Kinderen zijn spontaan en van nature met het
levensbeschouwelijke bezig.
o Elk geloof heeft te maken met het vertrouwen in mensen
De grond van het kinderlijk geloven is vertrouwen
Een specifieke manier van geloven
- 2 kenmerken van een kinderlijk geloof:
o Eenvoud
Ietwat naïef, ongekunsteld en rudimentair
o Ontvankelijk & letterlijk
Komt door beperkte cognitieve mogelijkheden van het kind
Niet in staat om onderscheid te maken tussen wat er staat
en wat de diepere boodschap is.
Toch groeit het symbooldenken (!)
IDENTIFICATIELEREN – PARTICIPATIEF GELOVEN
De levensbeschouwelijke groei is een soort leerproces waarbij vooral
volwassenen hun voorbeeld zijn.
Identificatieleren/modelleren = men leert iets van anderen omdat men die
anderen tot model neemt.
- Personen tot wie men een positieve affectieve relatie heeft.
Participatief geloof = geloof van kinderen is altijd deelnemen aan of
participeren aan het geloof van ouders/opvoeders.
IMPLICATIES VOOR LEVENSBESCHOUWELIJK LEREN
De socio-emotionele & levensbeschouwelijke ontwikkeling
De levensbeschouwelijke groei (= het denken van kinderen met betrekking
tot grote zinvragen) van kinderen wordt geplaatst binnen de totale
ontwikkeling van het lagereschoolkind.
We krijgen zicht op de eigenheid van de levensbeschouwelijke ontwikkeling
door de samenhang met:
- De ontwikkelingspsychologie
- Andere ontwikkelingsdomeinen
DE SOCIAAL-EMOTIONELE EN DE LEVENSBESCHOUWELIJKE
ONTWIKKELING
Voordat jouw persoonlijke levensvisie vorm heeft gekregen, zal er een
levensbeschouwelijke ontwikkeling aan voorafgaan en ook op volgen.
- De sociaal-emotionele ontwikkeling en de levensbeschouwelijke
ontwikkeling zijn met elkaar verwerven
o Vb. het doen van je eerste communie, het afscheid van een
huisdier,…
Je persoonlijke levensvisie wordt dus gevormd door wat je in het leven leert,
door de gedachten, emoties, rituelen die je meemaakt en de keuzes die je
maakt.
Zorgt voor een authentieke identiteit
- Staat centraal bij levensbeschouwelijk leren, kinderen worden op
allerlei manieren geprikkeld om te voelen, vragen te stellen, na te
denken, te reflecteren, meningen te vormen,…
Belangrijk om na te gaan wanneer welke levensbeschouwelijke
thema’s zinvol zijn voor kinderen.
STADIA IN LEVENSBESCHOUWELIJKE ONTWIKKELING
, - Klassieke ontwikkelingspsychologische modellen gaan ervan uit dat de
levensbeschouwelijke ontwikkeling gelijkloopt met de cognitieve
ontwikkeling.
Het model van Fowler: cognitieve religieuze ontwikkeling (Gebaseerd op de
ontwikkelingsschema’s van Piaget)
De fases die kinderen doorlopen in hun ontwikkeling van ‘geloof’ als
zingeving (= gaat over de manier waarop mensen hun leven betekenis
geven en omgaan met de werkelijkheid)
Fase Leeftij Uitleg
d
Ongedifferentieerd 0-2 jaar Eerste godsbeelden
geloof
Geen ‘bewust’ geloof
Intuïtief-projectief 2-6 jaar Combinatie van verbeelding met gevoelens
geloof en gewaar-wordingen
Veel vragen
Eigen visies op geloof, eigen perspectief
wordt gezien als het enige mogelijke
Geen logische samenhang
Mengeling van fantasie en realiteit
Mythisch-letterlijk 8-11 Geïnteresseerd in verhalen (mythen) die
geloof jaar betekenis en veiligheid geven
Steeds meer het perspectief van de ander
innemen
Het model van Kieran Egan
Fase Leeftijd Uitleg
Mytische fase 4/5-9/10 Gericht op fundamentele emoties
jaar (= veiligheid, liefde en kwaad)
Draait om tegenstellingen (goed-slecht)
, Waarheid en fantasie lopen door elkaar
(subjectieve wereld)
Leren een relatie leggen tussen de
wereld van het eigen gezin en de
wereld daarbuiten
CONCLUSIE: VAN LETTERLIJK NAAR SYMBOLISCH GELOOF
- Kinderen groeien op
o Verandering van de cognitieve en de emotioneel-affectieve
mogelijkheden
Verandering over het denken en beleven van religiositeit
- Jonge kinderen: letterlijke & fantasierijke beleving van verhalen en
rituelen.
Kunnen verassend uit de hoek komen met wijze uitspraken (!)
- Naarmate kinderen opgroeien worden ze kritischer:
o Veel vragen
o Meer onderscheid zien tussen fantasie en werkelijkheid
Leiden tot een cognitieve afwijzing van alles wat met
religie/spiritualiteit te maken heeft.
De emotioneel-affectieve ontwikkeling zorgt ervoor dat
opgroeiende kinderen meer ontdekken dat bepaalde
verhalen/rituelen voor anderen een zinvolle
functie/betekenis heeft. (vb. Bijbel)
- Belangrijk wanneer je kinderen begeleidt in hun levensbeschouwelijke
groei:
o Besteedt aandacht aan de cognitieve dimensie van religiositeit
o Besteedt aandacht aan de emotioneel-affectieve dimensie van
religiositeit
Je helpt hen om hun eigen beeld over en relatie tot het
ultieme te helpen ontwikkelen.
AUTHENTICITEIT EN SPECIFICITEIT VAN HET KINDERLIJK GELOOF
Een authentieke manier van geloven
, - 2 redenen waarom we kunnen stellen dat kinderen op een authentieke
manier geloven:
o Kinderen stellen diepzinnige levensbeschouwelijke en religieuze
vragen
Vb. ‘Wat voel je als je dood gaat?’
Kinderen zijn spontaan en van nature met het
levensbeschouwelijke bezig.
o Elk geloof heeft te maken met het vertrouwen in mensen
De grond van het kinderlijk geloven is vertrouwen
Een specifieke manier van geloven
- 2 kenmerken van een kinderlijk geloof:
o Eenvoud
Ietwat naïef, ongekunsteld en rudimentair
o Ontvankelijk & letterlijk
Komt door beperkte cognitieve mogelijkheden van het kind
Niet in staat om onderscheid te maken tussen wat er staat
en wat de diepere boodschap is.
Toch groeit het symbooldenken (!)
IDENTIFICATIELEREN – PARTICIPATIEF GELOVEN
De levensbeschouwelijke groei is een soort leerproces waarbij vooral
volwassenen hun voorbeeld zijn.
Identificatieleren/modelleren = men leert iets van anderen omdat men die
anderen tot model neemt.
- Personen tot wie men een positieve affectieve relatie heeft.
Participatief geloof = geloof van kinderen is altijd deelnemen aan of
participeren aan het geloof van ouders/opvoeders.
IMPLICATIES VOOR LEVENSBESCHOUWELIJK LEREN
