Samenvatting criminologie van de strafrechtsbedeling

Criminologie vd
2024 - 2025
strafrechtsbed
eling
Prof. Charlotte Colman

,Inleiding - Helikopterperspectief




Pagina 1 van 127

,Inleiding - Helikopterperspectief



ALGEMENE INFORMATIE

- Hoorcolleges
o Ufora: slides, e-reader + bijkomende info, zelftest
- Gastcolleges: stemmen uit de praktijk
o Politie
o Minister van Justitie (onder voorbehoud)
o Onderzoeksrechter
o Rechter
o NICC – externe rechtspositie
o Hulpverlening- internering
o …. Gastspreker op basis van jullie input (via Ufora-tools > Discussies > stemmen) (stemmen tot
05/11 om 16u)
- Begeleide zelfstudie
o Zie laatste deel van de les, uitleg door Mevr. De Caluwé
- Opsporing (Prof Verhage)
o Slides + reader op ufora
- Geschiedenis, vervolging, strafroemeting en strafuitvoering (Prof Colman)
o Slides + curus op ufora
- Examen:
o Open vragen (“vergelijk’, “leg uit”, “situeer”)
o Casussen
o Concepten definiëren
o BZS: MC, open vragen, ...
o Kennisvragen en inzichtvragen
o 8 à 10 vragen → sowieso 1 vraag over geschiedenis
- Begeleide zelfstudie:
o Aanwezigheid op de begeleide zelfstudie is niet verplicht, maar sterk aangeraden!
o Zelfstudie via Ufora
o Eén discussiecollege in verschillende groepen: 5/11, 7/11, 14/11 en 15/11 → actieve
participatie
o Inhoud teksten en discussiecollege
o 2 MC vragen en 1 open vraag




Inhoud
Algemene informatie..................................................................................................................................... 2

1 Inleiding.................................................................................................................................................... 11
1.1 Criminologie van de strafrechtsbedeling: wat?................................................................................................11
1.2 Helikopterperspectief........................................................................................................................................11
1.2.1 Hoe denken we over misdrijf en straf?..................................................................................................11
1.2.2 De ‘logica’ van de strafrechtsketen- de echelons..................................................................................12
1.2.3 Keuzes maken bij de opsporing..............................................................................................................13



Pagina 2 van 127

, Inleiding - Helikopterperspectief


1.2.4 Keuzes maken bij de vervolging.............................................................................................................13
1.2.5 Keuzes maken bij de straftoemeting (uitzonderlijk)..............................................................................14
1.2.6 De rechter als koorddanser....................................................................................................................14
1.2.7 Dispariteit...............................................................................................................................................14
1.2.8 Recht en samenleving............................................................................................................................14
1.2.9 Strafuitvoering........................................................................................................................................15
1.3 Besluit15

2 Opsporing................................................................................................................................................. 16
2.1 Inleiding.............................................................................................................................................................16
2.2 Cluster 1: de politie als actor in de strafrechtsketen........................................................................................17
2.2.1 Opfrisser: het wetgevend kader.............................................................................................................17
2.3 Deel 1: de politiefunctie....................................................................................................................................20
2.4 Deel 2: COP: community oriented policing als model......................................................................................23
2.4.1 De 5 pijlers van COP...............................................................................................................................24
2.4.2 Vertaling naar Belgisch politiebeleid......................................................................................................25
2.5 Cluster 2 Instroom-Doorstroom-Uitstroom......................................................................................................26
2.5.1 Meten.....................................................................................................................................................26
2.5.2 Discretionaire ruimte (selectiviteit).......................................................................................................28
2.5.3 registratie...............................................................................................................................................31

3 Geschiedenis van het strafrechtsdenken.................................................................................................... 38
3.1 Overzicht...........................................................................................................................................................38
3.2 Ancien Régime (17de-18de E)..............................................................................................................................38
3.3 Verlichting (18de E).............................................................................................................................................39
3.4 Positivisme (2de helft 19de E)..............................................................................................................................41
3.5 Sociaal Verweer (19de-20ste E)............................................................................................................................42
3.6 Nieuw Sociaal Verweer (20ste E)........................................................................................................................43
3.7 Na de golden 1960’s..........................................................................................................................................44
3.8 Maatschappelijke ontwikkelingen als katalysator............................................................................................45
3.8.1 De woelige jaren 1980-1990..................................................................................................................45
3.8.2 Herstelgericht model in België...............................................................................................................45
3.8.3 Herstelrechterlijke bandering van bestraffing.......................................................................................46
3.9 Herstelrecht in België........................................................................................................................................46
3.10 Geens en Van Quickenborne...........................................................................................................................47
3.10.1 Van Quickenborne, beleidsverklaring 2.0............................................................................................47
3.10.2 Vlaams Minister van Justitie (Z. Demir)...............................................................................................47

4 Vervolging................................................................................................................................................. 48
4.1 Inleiding.............................................................................................................................................................48
4.1.1 Logica van de strafrechtsbedeling..........................................................................................................48


Pagina 3 van 127