Leerdoelen BVD tentamen 1
Inhoud
Epitheel weefsel .......................................................................................................................1
Steunweefsel.......................................................................................................................4
Zenuwstelsel......................................................................................................................... 10
Spierweefsel ......................................................................................................................... 20
Hersenen .............................................................................................................................. 27
Zintuigfysiologie .................................................................................................................... 35
Spijsvertering ........................................................................................................................ 43
Hormonale regulatie .............................................................................................................. 54
Voortplanting en ontwikkelingsbiologie .................................................................................. 63
Epitheel weefsel
- De basisstructuur en plaatsen van voorkomen van de diverse vormen en
varianten van epitheelweefsel globaal kunnen beschrijven
Epitheelweefsel is een type weefsel dat de binnen- en buitenoppervlakken van het lichaam
bedekt. Het heeft verschillende vormen en varianten, elk met specifieke functies en locaties in
het lichaam.
Basisstructuur van Epitheelweefsel
• Cellen: Epitheelcellen zijn dicht opeengepakt met weinig extracellulaire matrix ertussen.
• Lagen: Epitheelweefsel kan eenlagig (één cellaag) of meerlagig (meerdere cellagen) zijn.
• Vorm: De cellen kunnen plat (plaveiselepitheel), kubusvormig (kubisch epitheel) of
cilindrisch (cilindrisch epitheel) zijn.
Plaatsen van Voorkomen
• Plaveiselepitheel: Te vinden in de longblaasjes en bloedvaten, waar het een dunne
barrière vormt voor gasuitwisseling.
• Kubisch epitheel: Komt voor in klieren en nierbuisjes, waar het betrokken is bij secretie
en absorptie.
• Cilindrisch epitheel: Bevindt zich in de darmen en de luchtwegen, waar het helpt bij
absorptie en slijmproductie.
Speciale Structuren
• Desmosomen en Hemidesmosomen: Deze structuren zorgen voor sterke verbindingen
tussen epitheelcellen en de onderliggende basale lamina.
- Kennis hebben van de verscheidenheid aan functies die door het epitheel /
de epitheelcellen kunnen worden uitgeoefend.
Epitheelcellen in dieren vervullen verschillende cruciale functies die essentieel zijn voor het
functioneren van het lichaam. Hier zijn de belangrijkste functies:
,1. Bescherming:
• Barrière: Epitheelcellen vormen een beschermende laag die het lichaam beschermt
tegen fysieke schade, ziekteverwekkers en uitdroging.
• Huid: De huid, een orgaan van het integumentaire systeem, beschermt tegen infecties
en helpt bij het reguleren van de lichaamstemperatuur.
2. Absorptie:
• Darmen: In de darmen helpen epitheelcellen bij de opname van voedingsstoffen uit
voedsel. Deze cellen hebben vaak microvilli om het oppervlak voor absorptie te
vergroten.
3. Secretie:
• Klieren: Epitheelcellen in klieren, zoals speekselklieren en zweetklieren, scheiden
verschillende stoffen af, zoals enzymen, hormonen en zweet.
4. Transport:
• Trilharen: Sommige epitheelcellen hebben trilharen die helpen bij het verplaatsen van
slijm en andere stoffen over het celoppervlak, zoals in de luchtwegen.
5. Zintuiglijke Functie:
• Receptoren: Epitheelcellen kunnen gespecialiseerde receptoren bevatten die betrokken
zijn bij zintuiglijke waarnemingen, zoals smaak en geur.
- De structuur en de functie van thight junctions, desmosomen en gap
junctions kunnen beschrijven.
1. Tight Junctions:
• Structuur: Tight junctions bestaan uit eiwitten die de membranen van aangrenzende
cellen strak aan elkaar binden.
• Functie: Ze vormen een ondoordringbare barrière die voorkomt dat stoffen tussen de
cellen door lekken. Dit is cruciaal in weefsels zoals de darmwand, waar ze helpen bij het
handhaven van een gecontroleerde omgeving.
2. Desmosomen:
• Structuur: Desmosomen zijn knooppunten die cellen mechanisch aan elkaar hechten
via cadherineiwitten en intermediaire filamenten.
• Functie: Ze geven weefsels structurele sterkte en voorkomen dat cellen uit elkaar
getrokken worden, wat belangrijk is in weefsels die veel mechanische stress
ondervinden, zoals de huid en het hart.
3. Gap Junctions:
• Structuur: Gap junctions bestaan uit kanaaleiwitten die poriën vormen tussen
aangrenzende cellen.
• Functie: Ze maken directe chemische en elektrische communicatie tussen cellen
mogelijk door de uitwisseling van ionen en kleine moleculen. Dit is essentieel voor de
coördinatie van activiteiten in weefsels zoals het hartspierweefsel.
,- De processen kunnen beschrijven die plaatsvinden in meerlagig plat
verhoornend epitheel.
Meerlagig plat verhoornend epitheel, ook wel bekend als verhoornd plaveiselepitheel, is een
type epitheelweefsel dat voornamelijk voorkomt in de huid. Dit weefsel bestaat uit meerdere
lagen cellen die een beschermende barrière vormen tegen fysieke schade, uitdroging en
pathogenen.
Belangrijke Processen:
1. Celvernieuwing:
• Stratum Basale: De onderste laag van het epitheel, waar stamcellen zich
bevinden. Deze cellen delen continu om nieuwe cellen te produceren.
• Stratum Spinosum: De nieuwe cellen migreren naar boven en differentiëren in
keratinocyten, die keratine produceren, een eiwit dat zorgt voor stevigheid en
waterdichtheid.
2. Verhoorning (Keratinisatie):
• Stratum Granulosum: Hier beginnen de keratinocyten te verhoornen. Ze
produceren grote hoeveelheden keratine en lipiden, en hun celkernen en
organellen beginnen te degenereren.
• Stratum Corneum: De buitenste laag, bestaande uit dode, verhoornde cellen die
continu worden afgestoten en vervangen door nieuwe cellen van onderaf.
3. Bescherming en Barrièrefunctie:
• Fysieke Barrière: De verhoornde cellen vormen een stevige, ondoordringbare laag
die beschermt tegen mechanische schade.
• Waterdichte Barrière: De lipiden tussen de cellen in het stratum corneum
voorkomen waterverlies en beschermen tegen uitdroging.
• Immunologische Barrière: De huid bevat ook immuuncellen die helpen bij het
afweren van pathogenen.
, - De embryonale ontwikkeling van exocriene klieren en van endocriene klieren
kunnen beschrijven.
Embryonale Ontwikkeling: Na de gastrulatie en de vorming van extra-embryonale membranen
begint de organogenese, de vorming van organen.
Endocriene Klieren:
• Definitie: Endocriene klieren zijn ductloze klieren die hormonen direct in de omliggende
vloeistof afscheiden.
• Ontwikkeling: Deze klieren ontwikkelen zich uit de endodermale laag van het embryo. Ze
vormen een intern communicatiesysteem dat hormonen gebruikt om interne regulatie
en homeostase te handhaven.
Exocriene Klieren:
• Definitie: Exocriene klieren hebben kanalen die afgescheiden stoffen, zoals zweet of
speeksel, naar lichaamsoppervlakken of -holtes transporteren.
• Ontwikkeling: Deze klieren ontwikkelen zich ook uit de endodermale laag, maar ze
vormen kanalen om hun afscheidingen naar specifieke locaties te transporteren.
Belangrijkste Verschillen:
• Endocriene Klieren: Ductloos, hormoonafscheiding in vloeistof.
• Exocriene Klieren: Hebben kanalen, afscheiding naar oppervlakken of holtes.
Steunweefsel
- De basisstructuur, plaatsen van voorkomen en functies van de diverse
vormen en varianten van steunweefsel globaal kunnen beschrijven.
Inhoud
Epitheel weefsel .......................................................................................................................1
Steunweefsel.......................................................................................................................4
Zenuwstelsel......................................................................................................................... 10
Spierweefsel ......................................................................................................................... 20
Hersenen .............................................................................................................................. 27
Zintuigfysiologie .................................................................................................................... 35
Spijsvertering ........................................................................................................................ 43
Hormonale regulatie .............................................................................................................. 54
Voortplanting en ontwikkelingsbiologie .................................................................................. 63
Epitheel weefsel
- De basisstructuur en plaatsen van voorkomen van de diverse vormen en
varianten van epitheelweefsel globaal kunnen beschrijven
Epitheelweefsel is een type weefsel dat de binnen- en buitenoppervlakken van het lichaam
bedekt. Het heeft verschillende vormen en varianten, elk met specifieke functies en locaties in
het lichaam.
Basisstructuur van Epitheelweefsel
• Cellen: Epitheelcellen zijn dicht opeengepakt met weinig extracellulaire matrix ertussen.
• Lagen: Epitheelweefsel kan eenlagig (één cellaag) of meerlagig (meerdere cellagen) zijn.
• Vorm: De cellen kunnen plat (plaveiselepitheel), kubusvormig (kubisch epitheel) of
cilindrisch (cilindrisch epitheel) zijn.
Plaatsen van Voorkomen
• Plaveiselepitheel: Te vinden in de longblaasjes en bloedvaten, waar het een dunne
barrière vormt voor gasuitwisseling.
• Kubisch epitheel: Komt voor in klieren en nierbuisjes, waar het betrokken is bij secretie
en absorptie.
• Cilindrisch epitheel: Bevindt zich in de darmen en de luchtwegen, waar het helpt bij
absorptie en slijmproductie.
Speciale Structuren
• Desmosomen en Hemidesmosomen: Deze structuren zorgen voor sterke verbindingen
tussen epitheelcellen en de onderliggende basale lamina.
- Kennis hebben van de verscheidenheid aan functies die door het epitheel /
de epitheelcellen kunnen worden uitgeoefend.
Epitheelcellen in dieren vervullen verschillende cruciale functies die essentieel zijn voor het
functioneren van het lichaam. Hier zijn de belangrijkste functies:
,1. Bescherming:
• Barrière: Epitheelcellen vormen een beschermende laag die het lichaam beschermt
tegen fysieke schade, ziekteverwekkers en uitdroging.
• Huid: De huid, een orgaan van het integumentaire systeem, beschermt tegen infecties
en helpt bij het reguleren van de lichaamstemperatuur.
2. Absorptie:
• Darmen: In de darmen helpen epitheelcellen bij de opname van voedingsstoffen uit
voedsel. Deze cellen hebben vaak microvilli om het oppervlak voor absorptie te
vergroten.
3. Secretie:
• Klieren: Epitheelcellen in klieren, zoals speekselklieren en zweetklieren, scheiden
verschillende stoffen af, zoals enzymen, hormonen en zweet.
4. Transport:
• Trilharen: Sommige epitheelcellen hebben trilharen die helpen bij het verplaatsen van
slijm en andere stoffen over het celoppervlak, zoals in de luchtwegen.
5. Zintuiglijke Functie:
• Receptoren: Epitheelcellen kunnen gespecialiseerde receptoren bevatten die betrokken
zijn bij zintuiglijke waarnemingen, zoals smaak en geur.
- De structuur en de functie van thight junctions, desmosomen en gap
junctions kunnen beschrijven.
1. Tight Junctions:
• Structuur: Tight junctions bestaan uit eiwitten die de membranen van aangrenzende
cellen strak aan elkaar binden.
• Functie: Ze vormen een ondoordringbare barrière die voorkomt dat stoffen tussen de
cellen door lekken. Dit is cruciaal in weefsels zoals de darmwand, waar ze helpen bij het
handhaven van een gecontroleerde omgeving.
2. Desmosomen:
• Structuur: Desmosomen zijn knooppunten die cellen mechanisch aan elkaar hechten
via cadherineiwitten en intermediaire filamenten.
• Functie: Ze geven weefsels structurele sterkte en voorkomen dat cellen uit elkaar
getrokken worden, wat belangrijk is in weefsels die veel mechanische stress
ondervinden, zoals de huid en het hart.
3. Gap Junctions:
• Structuur: Gap junctions bestaan uit kanaaleiwitten die poriën vormen tussen
aangrenzende cellen.
• Functie: Ze maken directe chemische en elektrische communicatie tussen cellen
mogelijk door de uitwisseling van ionen en kleine moleculen. Dit is essentieel voor de
coördinatie van activiteiten in weefsels zoals het hartspierweefsel.
,- De processen kunnen beschrijven die plaatsvinden in meerlagig plat
verhoornend epitheel.
Meerlagig plat verhoornend epitheel, ook wel bekend als verhoornd plaveiselepitheel, is een
type epitheelweefsel dat voornamelijk voorkomt in de huid. Dit weefsel bestaat uit meerdere
lagen cellen die een beschermende barrière vormen tegen fysieke schade, uitdroging en
pathogenen.
Belangrijke Processen:
1. Celvernieuwing:
• Stratum Basale: De onderste laag van het epitheel, waar stamcellen zich
bevinden. Deze cellen delen continu om nieuwe cellen te produceren.
• Stratum Spinosum: De nieuwe cellen migreren naar boven en differentiëren in
keratinocyten, die keratine produceren, een eiwit dat zorgt voor stevigheid en
waterdichtheid.
2. Verhoorning (Keratinisatie):
• Stratum Granulosum: Hier beginnen de keratinocyten te verhoornen. Ze
produceren grote hoeveelheden keratine en lipiden, en hun celkernen en
organellen beginnen te degenereren.
• Stratum Corneum: De buitenste laag, bestaande uit dode, verhoornde cellen die
continu worden afgestoten en vervangen door nieuwe cellen van onderaf.
3. Bescherming en Barrièrefunctie:
• Fysieke Barrière: De verhoornde cellen vormen een stevige, ondoordringbare laag
die beschermt tegen mechanische schade.
• Waterdichte Barrière: De lipiden tussen de cellen in het stratum corneum
voorkomen waterverlies en beschermen tegen uitdroging.
• Immunologische Barrière: De huid bevat ook immuuncellen die helpen bij het
afweren van pathogenen.
, - De embryonale ontwikkeling van exocriene klieren en van endocriene klieren
kunnen beschrijven.
Embryonale Ontwikkeling: Na de gastrulatie en de vorming van extra-embryonale membranen
begint de organogenese, de vorming van organen.
Endocriene Klieren:
• Definitie: Endocriene klieren zijn ductloze klieren die hormonen direct in de omliggende
vloeistof afscheiden.
• Ontwikkeling: Deze klieren ontwikkelen zich uit de endodermale laag van het embryo. Ze
vormen een intern communicatiesysteem dat hormonen gebruikt om interne regulatie
en homeostase te handhaven.
Exocriene Klieren:
• Definitie: Exocriene klieren hebben kanalen die afgescheiden stoffen, zoals zweet of
speeksel, naar lichaamsoppervlakken of -holtes transporteren.
• Ontwikkeling: Deze klieren ontwikkelen zich ook uit de endodermale laag, maar ze
vormen kanalen om hun afscheidingen naar specifieke locaties te transporteren.
Belangrijkste Verschillen:
• Endocriene Klieren: Ductloos, hormoonafscheiding in vloeistof.
• Exocriene Klieren: Hebben kanalen, afscheiding naar oppervlakken of holtes.
Steunweefsel
- De basisstructuur, plaatsen van voorkomen en functies van de diverse
vormen en varianten van steunweefsel globaal kunnen beschrijven.
