Lipiden
Lipiden of vetten: zijn organische verbindingen die in water onoplosbaar zijn ze
worden verdeeld in drie groepen triglyceriden, fosfolipiden en steroïden
Functies van tryglyceriden:
- Langdurig energieopslag
- Thermische isolatie bij dieren
- Bescherming tegen uitdroging
Fosfolipiden: zijn bouwstenen voor de opbouw van membranen
Steroïden: zorgen voor hormonale regeling van het lichaam
Triglyceriden
- Opgebouwd uit glycerol en 3 vetzuren -> glycerol bestaat uit een keten
van drie koolstofatomen
- Door condensatie reacties bindt glycerol aan drie vetzuren en krijg je een
triglyceriden
- Door een hydrolysereactie splits je een triglyceriden in glycerol en 3
vetzuren
De verzeping:
Triglyceride + 3Na OH-> temperatuur wordt verhoogd -> glycerol + 3 zouten van
vetzuren (Natuurlijke zeep)
Verzadigde vetzuren:
- Bestaat uit uitsluitend enkelvoudige bindingen tussen koolstofatomen
- Hebben rechte vorm zijn goed stapelbaar ze zitten dicht op elkaar geplakt -
> hierdoor zijn ze vast bij kamertemperatuur
- Vooral in dierlijke vetten maar bv ook kokosvet
Onverzadigde vetzuren:
- Bevatten een of meer dubbele bindingen tussen de koolstofatomen
- Plaats dubbele bindingen kan knik in de koolstofketen ontstaan
- Zijn niet goed stapelbaar zijn dus vloeibaar
- Vooral in plantaardige oliën maar ook vis
Aderverkalking:
- Te veel verzadigde vetzuren verghogen het cholesterolgehalte in het bloed
kan bv bloedprop veroorzaken
Omega 3- en 6- vetzuren:
- Onverzadigde vetzuren hebben positief effect op het lichaam ze verlagen
het cholesterolgehalte
- Essentiele vetzuren:
- kan lichaam niet zelf aanmaken moet je in nemen
, Oliën harden:
- Oliën bestaan vooral uit triglyceriden die een of meer onverzadigde
vetzuren bevatten zijn dus vloeibaar
- Dubbele bindingen kunne omgezet worden naar enkelvoudige bindingen
via een chemische reactie waarbij waterstofatomen worden toegevoegd
Additie reactie:
- Dubbele binding omzetten naar een enkele binding door er atomen of
atoomgroepen aan te hangen
Fosfolipiden
- Glycerol bindt met 2 vetzuren en een negatief geladen fosfaatgroep
- Hydrofiele kop bestaande uit glycerol de geladen fosfaatgroep en een
hydrofiele organische molecule
- Hydrofobe staart opgebouwd uit twee vetzuren
- Ze zijn essentiële bouwstenen van membranen
Mayonaise:
- 75% olie en 25% water
- Lecithine heeft polaire kop en apolaire staart -> is een bindmiddel
- Soort zoekt soort
Steroïden
- Basisstructuur bestaat uit vier koolstofringen die verbonden zijn
- Drie koolstofringen bestaan uit zes koolstofatomen de vierde uit 5
- Op de basisstructuur zitten telkens andere functionele groepen
- Vooral gevormd uit cholesterol mag je niet te veel van hebben
- Kom vooral voor as geslachtshormonen
Vitaminen:
- Tekort aan vitaminen kan zorgen voor ernstige ziektes -> te veel is ook
slecht
- Ze moeten worden opgenomen via voedingstoffen het zijn essentiële
voedingsstoffen
- Worden ingedeeld op basis van hun oplosbaarheid
Vet oplosbare vitaminen: A D E K
Wateroplosbare vitaminen: B en C
Lipiden of vetten: zijn organische verbindingen die in water onoplosbaar zijn ze
worden verdeeld in drie groepen triglyceriden, fosfolipiden en steroïden
Functies van tryglyceriden:
- Langdurig energieopslag
- Thermische isolatie bij dieren
- Bescherming tegen uitdroging
Fosfolipiden: zijn bouwstenen voor de opbouw van membranen
Steroïden: zorgen voor hormonale regeling van het lichaam
Triglyceriden
- Opgebouwd uit glycerol en 3 vetzuren -> glycerol bestaat uit een keten
van drie koolstofatomen
- Door condensatie reacties bindt glycerol aan drie vetzuren en krijg je een
triglyceriden
- Door een hydrolysereactie splits je een triglyceriden in glycerol en 3
vetzuren
De verzeping:
Triglyceride + 3Na OH-> temperatuur wordt verhoogd -> glycerol + 3 zouten van
vetzuren (Natuurlijke zeep)
Verzadigde vetzuren:
- Bestaat uit uitsluitend enkelvoudige bindingen tussen koolstofatomen
- Hebben rechte vorm zijn goed stapelbaar ze zitten dicht op elkaar geplakt -
> hierdoor zijn ze vast bij kamertemperatuur
- Vooral in dierlijke vetten maar bv ook kokosvet
Onverzadigde vetzuren:
- Bevatten een of meer dubbele bindingen tussen de koolstofatomen
- Plaats dubbele bindingen kan knik in de koolstofketen ontstaan
- Zijn niet goed stapelbaar zijn dus vloeibaar
- Vooral in plantaardige oliën maar ook vis
Aderverkalking:
- Te veel verzadigde vetzuren verghogen het cholesterolgehalte in het bloed
kan bv bloedprop veroorzaken
Omega 3- en 6- vetzuren:
- Onverzadigde vetzuren hebben positief effect op het lichaam ze verlagen
het cholesterolgehalte
- Essentiele vetzuren:
- kan lichaam niet zelf aanmaken moet je in nemen
, Oliën harden:
- Oliën bestaan vooral uit triglyceriden die een of meer onverzadigde
vetzuren bevatten zijn dus vloeibaar
- Dubbele bindingen kunne omgezet worden naar enkelvoudige bindingen
via een chemische reactie waarbij waterstofatomen worden toegevoegd
Additie reactie:
- Dubbele binding omzetten naar een enkele binding door er atomen of
atoomgroepen aan te hangen
Fosfolipiden
- Glycerol bindt met 2 vetzuren en een negatief geladen fosfaatgroep
- Hydrofiele kop bestaande uit glycerol de geladen fosfaatgroep en een
hydrofiele organische molecule
- Hydrofobe staart opgebouwd uit twee vetzuren
- Ze zijn essentiële bouwstenen van membranen
Mayonaise:
- 75% olie en 25% water
- Lecithine heeft polaire kop en apolaire staart -> is een bindmiddel
- Soort zoekt soort
Steroïden
- Basisstructuur bestaat uit vier koolstofringen die verbonden zijn
- Drie koolstofringen bestaan uit zes koolstofatomen de vierde uit 5
- Op de basisstructuur zitten telkens andere functionele groepen
- Vooral gevormd uit cholesterol mag je niet te veel van hebben
- Kom vooral voor as geslachtshormonen
Vitaminen:
- Tekort aan vitaminen kan zorgen voor ernstige ziektes -> te veel is ook
slecht
- Ze moeten worden opgenomen via voedingstoffen het zijn essentiële
voedingsstoffen
- Worden ingedeeld op basis van hun oplosbaarheid
Vet oplosbare vitaminen: A D E K
Wateroplosbare vitaminen: B en C
