KVL: Mensen met gedrags- en emotionele
problemen
Inhoud:
KVL: Mensen met gedrags- en emotionele problemen.............................................................................1
Hoofdstuk 1: Terminologie, classificatie en diagnostiek............................................................................4
1. Terminologie en definiëring...............................................................................................................4
1.1. Terminologie: emotionele- en gedragsproblemen vs emotionele- en gedragsstoornissen:.......4
1.2. Aandachtspunten bij definiëren van gedragsproblemen:...........................................................5
1.3. Samengevat:...............................................................................................................................5
2. Classificatie.......................................................................................................................................6
2.1. Klinisch- psychiatrische (stoornissen):........................................................................................6
2.2. Empirisch-statistische classificatie (gedrag):...............................................................................7
2.3. Samengevat:...............................................................................................................................7
3. Diagnostiek........................................................................................................................................8
3.1 Diagnostiek in enge en ruime zin:................................................................................................8
3.2 Voor- en nadelen van het stellen van een diagnose:...................................................................8
Hoofdstuk 2: Personen met gedragsstoornissen.......................................................................................9
1. Gedragsstoornissen in de DSM-5......................................................................................................9
1.1. Gedragsstoornissen in de DSM-5:..............................................................................................9
1.1 Oppositioneel-opstandige stoornis (ODD).................................................................................11
1.2 Normoverschrijdend-gedragsstoornis (CD)...............................................................................12
1.3 Periodiek explosieve stoornis....................................................................................................13
2. Prevalentie en comorbiditeit...........................................................................................................14
2.1 Prevalentie bij gedragsstoornissen:...........................................................................................14
2.2 Comorbiditeit:...........................................................................................................................14
2.3 Oefeningen:...............................................................................................................................15
2.4. Casussen:..................................................................................................................................17
3. Diagnostiek......................................................................................................................................21
3.1. Onderkennende/classificerende diagnostiek:..........................................................................21
3.2. Handelingsgerichte diagnostiek:...............................................................................................21
4. Etiologie..........................................................................................................................................22
4.1. Inleiding:...................................................................................................................................22
4.2. Monocausale verklaringsmodellen:..........................................................................................22
, 4.3. Multicausale verklaringsmodellen:...........................................................................................24
Hoofdstuk 3: Ondersteuning bij personen met GEP................................................................................26
1. Inleiding...........................................................................................................................................26
2. Het competentiemodel...................................................................................................................26
2.1. Ontstaan:..................................................................................................................................26
2.2. Een balansmodel:.....................................................................................................................28
2.3. De competentie-analyse:..........................................................................................................30
2.4. Mogelijke strategieën:..............................................................................................................31
3. Tot slot.............................................................................................................................................32
Hoofdstuk 4: Personen met hechtingsproblemen of stoornissen............................................................33
1. Pioniers in de wetenschap over hechting........................................................................................33
1.1. Lorenz – Inprenting:.................................................................................................................33
1.2. Harlow & Zimmerman – Afhankelijkheid:.................................................................................33
1.3. Bowlby – Het hospitalisatiesyndroom:.....................................................................................34
2. Definitie van hechting......................................................................................................................35
3. Ontwikkeling van hechting..............................................................................................................35
3.1. Een summiere beschrijving van de identiteitsontwikkeling:.....................................................35
3.2. Psychodynamische benadering van hechting:..........................................................................35
4. Onderzoek naar kwaliteit van hechting...........................................................................................37
Inleiding: Wijnroks over hechting:...................................................................................................37
4.1. De vreemde situatieprocedure:................................................................................................37
4.2. Oefeningen:..............................................................................................................................39
4.3. Overige onderzoeksmethoden:................................................................................................39
5. Klinisch-psychiatrische classificatie van hechtingsstoornissen........................................................40
5.1. Reactieve hechtingsstoornis (RAD):..........................................................................................40
5.2. Ontremd-sociaalcontactstoornis (DSED):.................................................................................40
6. Etiologie..........................................................................................................................................41
6.1. Beschermende factoren:..........................................................................................................41
6.2. Risicofactoren:..........................................................................................................................41
6.3. Risicogroepen:..........................................................................................................................41
6.4. Volgens Wijnroks:.....................................................................................................................41
7. Prognose.........................................................................................................................................42
8. Ondersteuning.................................................................................................................................43
Hoofdstuk 5: Gezinnen met meervoudige/complexe problemen............................................................44
1. Inleiding...........................................................................................................................................44
2. Terminologie....................................................................................................................................44
, 2.1. Oorsprong:...............................................................................................................................44
2.2. Het begrip “multiprobleemgezin”:...........................................................................................46
2.3. Het begrip “kansarmoede”:......................................................................................................48
2.4. Hoeveel gezinnen leven in kansarmoede:................................................................................49
2.5. Pano-reportage – Arm Vlaanderen:..........................................................................................51
3. Verbintenisproblematiek bij kansarmoede......................................................................................52
3.1. Vier gemeenschappelijke kenmerken:......................................................................................52
3.2. De verbintenisproblematiek als centraal kenmerk...................................................................53
4. Gevolgen van kansarmoede............................................................................................................54
5. Hoe kijken naar gezinnen met meervoudige/complexe problemen?..............................................55
6. Hulpverlening..................................................................................................................................56
Hoofdstuk 7: Interpersoonlijk geweld.....................................................................................................57
1. Inleiding...........................................................................................................................................57
2. Wat is kindermishandeling?............................................................................................................58
2.1. Definiëring:...............................................................................................................................58
2.2. Vormen van kindermishandeling:.............................................................................................58
3. Prevalentie van kindermishandeling...............................................................................................60
4. Gevolgen van kindermishandeling..................................................................................................61
4.1. Mogelijke gevolgen:..................................................................................................................61
4.2. Invloed op het kinderbrein:......................................................................................................62
5. Verklaringen voor het ontstaan van kindermishandeling................................................................63
5.1. Multifactorieel model van Belsky:............................................................................................63
5.2. Verklaringsmodellen seksueel misbruik:..................................................................................64
6. Wat kan je doen bij vermoeden van kindermishandeling?..............................................................65
6.1. Wat te doen?............................................................................................................................65
6.2. Signalen:...................................................................................................................................65
6.3. Hulp zoeken:.............................................................................................................................66
7. Enkele andere vormen van geweld..................................................................................................67
7.1. Partnergeweld:.........................................................................................................................67
7.2. Oudermishandeling:.................................................................................................................67
7.3. Cyberpesten:............................................................................................................................67
7.4. Sexting:.....................................................................................................................................67
8. Preventie van interpersoonlijk geweld............................................................................................68
8.1. Collectieve preventie:...............................................................................................................68
8.2. Individuele preventie:...............................................................................................................68
, Hoofdstuk 1: Terminologie, classificatie en
diagnostiek
1. Terminologie en definiëring
1.1.Terminologie: emotionele- en gedragsproblemen vs emotionele-
en gedragsstoornissen:
1.1.1.GES en GEP:
Soorten gedrag:
1) Gedragsproblemen
Storend gedrag= Zichtbaar – vb: Schoppen en slaan
Emotionele problemen= Onzichtbaar – vb: Depressie
2) Gedragsstoornissen (afgebakend met criteria en symptomen)
Gedrags- en emotionele problemen Abnormaal/ongewoon gedrag en emoties zichtbaar tonen,
afgezien van ernst, context of oorzaak ervan.
Gedrags- en emotionele stoornissen Ernstige gedrags- en emotionele problemen, minder
situatiegebonden.
Verschil:
GEP GES
o Lichte, tijdelijke problemen – vb: Bedplassen o Ernstige problemen
o Contextgebonden – vb: Bep. leerkracht o Minder contextgebonden
o Leeftijdsgebonden – vb: Koppigheidsfase o Blijvend
o Minder frequent o Meer frequent
Waarvan is het soort gedrag afhankelijk?
Gedrag evolueert door continuüm van ernst/intensiteit, frequentie, context en duur.
Belangrijk:
Herken het verstoord interactieproces: “Van waar komt het gedrag?”
Bekijk de context, vraag en interactie bij gedrag.
Conclusie: Een gedragsprobleem wordt uitgelokt door de omgeving.
GES =/= Ontwikkelingsstoornis!
Een GES is een stoornis in gedrag of emotie (vb: ODD). Een ontwikkelingsstoornis is
aangeboren en zorgt voor belemmering in de normale ontwikkeling (vb: ASS)
1.1.2.Definiëring probleemgedrag:
Probleemgedrag= Gedrag dat wordt beschouwd als strijdig met de samenleving.
Internaliserend = Emoties, storend voor het kind zelf – vb: Angstig, huilen (Depressie)
Externaliserend = Gedrag, storend voor de omgeving – vb: Agressie, stelen (Antisociale PS)
Bij internaliserend gedrag is er sprake van een sterke geremdheid, externaliserend is sterk ongeremd
Waarvan is het beoordelen van probleemgedrag afhankelijk?
problemen
Inhoud:
KVL: Mensen met gedrags- en emotionele problemen.............................................................................1
Hoofdstuk 1: Terminologie, classificatie en diagnostiek............................................................................4
1. Terminologie en definiëring...............................................................................................................4
1.1. Terminologie: emotionele- en gedragsproblemen vs emotionele- en gedragsstoornissen:.......4
1.2. Aandachtspunten bij definiëren van gedragsproblemen:...........................................................5
1.3. Samengevat:...............................................................................................................................5
2. Classificatie.......................................................................................................................................6
2.1. Klinisch- psychiatrische (stoornissen):........................................................................................6
2.2. Empirisch-statistische classificatie (gedrag):...............................................................................7
2.3. Samengevat:...............................................................................................................................7
3. Diagnostiek........................................................................................................................................8
3.1 Diagnostiek in enge en ruime zin:................................................................................................8
3.2 Voor- en nadelen van het stellen van een diagnose:...................................................................8
Hoofdstuk 2: Personen met gedragsstoornissen.......................................................................................9
1. Gedragsstoornissen in de DSM-5......................................................................................................9
1.1. Gedragsstoornissen in de DSM-5:..............................................................................................9
1.1 Oppositioneel-opstandige stoornis (ODD).................................................................................11
1.2 Normoverschrijdend-gedragsstoornis (CD)...............................................................................12
1.3 Periodiek explosieve stoornis....................................................................................................13
2. Prevalentie en comorbiditeit...........................................................................................................14
2.1 Prevalentie bij gedragsstoornissen:...........................................................................................14
2.2 Comorbiditeit:...........................................................................................................................14
2.3 Oefeningen:...............................................................................................................................15
2.4. Casussen:..................................................................................................................................17
3. Diagnostiek......................................................................................................................................21
3.1. Onderkennende/classificerende diagnostiek:..........................................................................21
3.2. Handelingsgerichte diagnostiek:...............................................................................................21
4. Etiologie..........................................................................................................................................22
4.1. Inleiding:...................................................................................................................................22
4.2. Monocausale verklaringsmodellen:..........................................................................................22
, 4.3. Multicausale verklaringsmodellen:...........................................................................................24
Hoofdstuk 3: Ondersteuning bij personen met GEP................................................................................26
1. Inleiding...........................................................................................................................................26
2. Het competentiemodel...................................................................................................................26
2.1. Ontstaan:..................................................................................................................................26
2.2. Een balansmodel:.....................................................................................................................28
2.3. De competentie-analyse:..........................................................................................................30
2.4. Mogelijke strategieën:..............................................................................................................31
3. Tot slot.............................................................................................................................................32
Hoofdstuk 4: Personen met hechtingsproblemen of stoornissen............................................................33
1. Pioniers in de wetenschap over hechting........................................................................................33
1.1. Lorenz – Inprenting:.................................................................................................................33
1.2. Harlow & Zimmerman – Afhankelijkheid:.................................................................................33
1.3. Bowlby – Het hospitalisatiesyndroom:.....................................................................................34
2. Definitie van hechting......................................................................................................................35
3. Ontwikkeling van hechting..............................................................................................................35
3.1. Een summiere beschrijving van de identiteitsontwikkeling:.....................................................35
3.2. Psychodynamische benadering van hechting:..........................................................................35
4. Onderzoek naar kwaliteit van hechting...........................................................................................37
Inleiding: Wijnroks over hechting:...................................................................................................37
4.1. De vreemde situatieprocedure:................................................................................................37
4.2. Oefeningen:..............................................................................................................................39
4.3. Overige onderzoeksmethoden:................................................................................................39
5. Klinisch-psychiatrische classificatie van hechtingsstoornissen........................................................40
5.1. Reactieve hechtingsstoornis (RAD):..........................................................................................40
5.2. Ontremd-sociaalcontactstoornis (DSED):.................................................................................40
6. Etiologie..........................................................................................................................................41
6.1. Beschermende factoren:..........................................................................................................41
6.2. Risicofactoren:..........................................................................................................................41
6.3. Risicogroepen:..........................................................................................................................41
6.4. Volgens Wijnroks:.....................................................................................................................41
7. Prognose.........................................................................................................................................42
8. Ondersteuning.................................................................................................................................43
Hoofdstuk 5: Gezinnen met meervoudige/complexe problemen............................................................44
1. Inleiding...........................................................................................................................................44
2. Terminologie....................................................................................................................................44
, 2.1. Oorsprong:...............................................................................................................................44
2.2. Het begrip “multiprobleemgezin”:...........................................................................................46
2.3. Het begrip “kansarmoede”:......................................................................................................48
2.4. Hoeveel gezinnen leven in kansarmoede:................................................................................49
2.5. Pano-reportage – Arm Vlaanderen:..........................................................................................51
3. Verbintenisproblematiek bij kansarmoede......................................................................................52
3.1. Vier gemeenschappelijke kenmerken:......................................................................................52
3.2. De verbintenisproblematiek als centraal kenmerk...................................................................53
4. Gevolgen van kansarmoede............................................................................................................54
5. Hoe kijken naar gezinnen met meervoudige/complexe problemen?..............................................55
6. Hulpverlening..................................................................................................................................56
Hoofdstuk 7: Interpersoonlijk geweld.....................................................................................................57
1. Inleiding...........................................................................................................................................57
2. Wat is kindermishandeling?............................................................................................................58
2.1. Definiëring:...............................................................................................................................58
2.2. Vormen van kindermishandeling:.............................................................................................58
3. Prevalentie van kindermishandeling...............................................................................................60
4. Gevolgen van kindermishandeling..................................................................................................61
4.1. Mogelijke gevolgen:..................................................................................................................61
4.2. Invloed op het kinderbrein:......................................................................................................62
5. Verklaringen voor het ontstaan van kindermishandeling................................................................63
5.1. Multifactorieel model van Belsky:............................................................................................63
5.2. Verklaringsmodellen seksueel misbruik:..................................................................................64
6. Wat kan je doen bij vermoeden van kindermishandeling?..............................................................65
6.1. Wat te doen?............................................................................................................................65
6.2. Signalen:...................................................................................................................................65
6.3. Hulp zoeken:.............................................................................................................................66
7. Enkele andere vormen van geweld..................................................................................................67
7.1. Partnergeweld:.........................................................................................................................67
7.2. Oudermishandeling:.................................................................................................................67
7.3. Cyberpesten:............................................................................................................................67
7.4. Sexting:.....................................................................................................................................67
8. Preventie van interpersoonlijk geweld............................................................................................68
8.1. Collectieve preventie:...............................................................................................................68
8.2. Individuele preventie:...............................................................................................................68
, Hoofdstuk 1: Terminologie, classificatie en
diagnostiek
1. Terminologie en definiëring
1.1.Terminologie: emotionele- en gedragsproblemen vs emotionele-
en gedragsstoornissen:
1.1.1.GES en GEP:
Soorten gedrag:
1) Gedragsproblemen
Storend gedrag= Zichtbaar – vb: Schoppen en slaan
Emotionele problemen= Onzichtbaar – vb: Depressie
2) Gedragsstoornissen (afgebakend met criteria en symptomen)
Gedrags- en emotionele problemen Abnormaal/ongewoon gedrag en emoties zichtbaar tonen,
afgezien van ernst, context of oorzaak ervan.
Gedrags- en emotionele stoornissen Ernstige gedrags- en emotionele problemen, minder
situatiegebonden.
Verschil:
GEP GES
o Lichte, tijdelijke problemen – vb: Bedplassen o Ernstige problemen
o Contextgebonden – vb: Bep. leerkracht o Minder contextgebonden
o Leeftijdsgebonden – vb: Koppigheidsfase o Blijvend
o Minder frequent o Meer frequent
Waarvan is het soort gedrag afhankelijk?
Gedrag evolueert door continuüm van ernst/intensiteit, frequentie, context en duur.
Belangrijk:
Herken het verstoord interactieproces: “Van waar komt het gedrag?”
Bekijk de context, vraag en interactie bij gedrag.
Conclusie: Een gedragsprobleem wordt uitgelokt door de omgeving.
GES =/= Ontwikkelingsstoornis!
Een GES is een stoornis in gedrag of emotie (vb: ODD). Een ontwikkelingsstoornis is
aangeboren en zorgt voor belemmering in de normale ontwikkeling (vb: ASS)
1.1.2.Definiëring probleemgedrag:
Probleemgedrag= Gedrag dat wordt beschouwd als strijdig met de samenleving.
Internaliserend = Emoties, storend voor het kind zelf – vb: Angstig, huilen (Depressie)
Externaliserend = Gedrag, storend voor de omgeving – vb: Agressie, stelen (Antisociale PS)
Bij internaliserend gedrag is er sprake van een sterke geremdheid, externaliserend is sterk ongeremd
Waarvan is het beoordelen van probleemgedrag afhankelijk?
