Samenvatting economie

INHOUDSOPGAVE


H1 WAT IS ECONOMIE? ..................................................................................6

1.ONDERWERP EN INVALSHOEK .............................................................................6
2.DE POSITIEVE WETENSCHAP VAN DE KEUZE ...............................................................7
3.NORMATIEVE WETENSCHAP VAN EVALUATIE EN BELEID ...................................................9

H2 ONZE ECONOMIE IN PERSPECTIEF ................................................................9

1.1 WELVAART EN COSUMPTIE ..............................................................................9
1.2 PRODUCTIE ........................................................................................... 10
1.3 TOEGEVOEGDE WAARDE, INKOMEN, BBP EN ECONOMISCHE GROEI.................................... 11
1.4 HET BBP PER CAPITA, WELZIJN, WELVAART EN GELUK ............................................... 11
2.1 WELVAART IN HISTORISCHE EN GEOGRAFISCHE PERSPECTIEF ......................................... 12
2.2 NIET ALLEEN MEER, MAAR OOK ANDERS .............................................................. 14
2.3 BEPERKINGEN VAN HET BPP PER CAPITA ............................................................. 15
3.PRODUCTIVITEIT ALS MOTOR VAN ONZE WELVAART .................................................... 17
3.1 DE SPELDENFABRIEK VAN ADAM SMITH.............................................................. 18
3.2 HET DOEMSCENARIO VAN MANTHUS .................................................................. 18
3.3 RICARDO EN DE VOORDELEN VAN INTERNATIONALE HANDEL ......................................... 18

H3 VRAAG EN AANBOD ............................................................................... 21

1.IDEALE MARKTE ......................................................................................... 22
2.1 DE VRAAG EN AANBOD NAAR BROODJES .............................................................. 22
2.2 DE VLOEIENDE MARKTVRAAGCURVE .................................................................. 24
2.3 ALGEMENE VERSUS PARTIËLE VRAAGFUNCTIES ....................................................... 25
1.1ALGEMENE EN PARTIELE VRAAGFUNCTIES ............................................................. 25
2.4 LINEAIRE VRAAGFUNCTIES EN VERSCHUIVINGEN ...................................................... 26
3.1 HET AANBOD VAN BROODJES ......................................................................... 27
3.2DE VLOEIENDE MARKTAANBODCURVE.................................................................. 29
3.3ALGEMENE EN PARTIELE AANBODFUNCTIES ........................................................... 30
3.4 LINEAIRE AANBODFUNCTIES EN VERSCHUIVINGEN .................................................... 30
4.1HET MARKTEVENWICHT................................................................................ 32
4.2 DE ALGEBRA VAN HET EVENWICHT BIJ LINEARITEIT .................................................. 32
COMPERATEF STATISCHTISCHE ANALYSE: VOORBEELDEN ................................................. 33


H4 ELASTICITEITEN EN SCHOKKEN ................................................................. 34

1.1AANBODSCHOKKEN .................................................................................... 36
1.2VRAAGSCHOKKEN ...................................................................................... 37
1.3 VAN HELLING NAAR ELASTICITEIT ..................................................................... 39
2.1 DE EIGEN PRIJSELASTICITEIT VAN DE VRAAG .......................................................... 40

,2.2 PERFECT ELASTISCHE EN PERFECT INELASTISCHE VRAAGCURVEN .................................... 42
2.3 RELATIE TUSSEN PRIJSELASTICITEIT VAN DE VRAAG EN VERANDERING IN OPBRENGSTEN ............. 42
2.4 GEWONE GOEDEREN,GIFFEN GOEDEREN EN SNOWGOEDEREN......................................... 43
2.5 DE EIGEN PRIJSELASTICITEIT VAN HET AANBOD....................................................... 43
3.1 ENGEL-CURVEN ....................................................................................... 45
3.2RELATIE TUSSEN INKOMENSELASTICITEIT EN BUDGETAANDELEN ...................................... 45
4.DE KRUISELINGSE PRIJSELASTICITEIT.................................................................... 46

H11 OVERHEIDSINTERVENTIES ...................................................................... 47

1.1MAXIMUMPRIJS ........................................................................................ 47
1.2 MINIMUMPRIJS ........................................................................................ 48
1.3 QUOTA ................................................................................................ 49
1.PRIJSREGULERING EN QOUTA:BESLUIT .................................................................. 51
2.1 ACCIJNZEN EN BTW ................................................................................... 51
2.2 EEN ACIJNSBELASTING OP DE PRODUCENT ............................................................ 52
2.3 DRIE INZICHTEN: INCIDENTEN, DISORTIE EN EQUIVALENT ............................................ 53

H5 SPELTHEORIE EN MARKTWERKING ............................................................. 56

1.HET GEVANGENENDILEMMA ............................................................................. 56
1.1 BOUWSTENEN VAN SPELTHEORIE ..................................................................... 57
1.2 HET EVENWICHT IN DOMINANTE STRAGIEËN .......................................................... 57
2.1 HET NASH EVENWICHT ................................................................................ 58
2.2 THE BATTLE OF THE SEXES (BELANG VAN COÖRDINATIE) ........................................... 58
3. BINDENDE AFSPRAKEN, SOCIALE NORMEN EN OVERHEIDSINSTANTIES .................................. 61

H8 ONDERNEMINGEN OP OUTPUTMARKTEN ...................................................... 61

2.1 ECONOMISCHE WINST ................................................................................. 62
2.2 OPBRENGSTEN EN KOSTEN IN DE BROODJESZAAK ..................................................... 63
2.3 DE OUTPUTREGEL EN DE SLUITINGSREGEL ............................................................ 68
3.1 OPBRENGSTEN, KOSTEN EN AANBOD VAN EEN INDIVIDUELE COMPETITIEVE ONDERNEMING ........... 70
3.2 DE MARKTVRAAG, HET MARKTAANBOD EN HET MARKTEVENWICHT ................................... 72
4.MAXIMALISEREN ONDERNEMINGEN HUN WINST .......................................................... 73
4.1 GEDRAGSTHEORIEËN .................................................................................. 73

H10: DE MARKT: GOED OF SLECHT................................................................. 74

2.DE MARKT IS GOED: PARETO- EFFICIËNTIE .............................................................. 74
2.1 PARETO-EFFICIËNTIE ................................................................................. 75
2.2 VOLMAAKTE MEDEDINGING EN MARKTEFFICIËNTIE .................................................... 78
ONVOLMAAKTE MEDEDINGING ( NA H12 OP PPT) ......................................................... 79

H9: ONDERNEMINGEN OP FACTORMARKTEN ..................................................... 79

,1.1 DE PRODUCTIEFUNCTIE ............................................................................... 80
1.2 HET GEMIDDELDE EN MARGINALE PRODUCT........................................................... 81
1.4 SCHAALOPBRENGSTEN ................................................................................ 84
2.KOSTEN OP LANGE TERMIJN ............................................................................ 85
2.1 KOSTENMINIMALISERING EN DE VRAAG NAAR PRODUCTIEFACTOREN .................................. 85
2.3TOTALE KOSTEN OP LANGE TERMIJN .................................................................. 86

H12 ONVOLMAAKTE MEDEDINGING ................................................................. 89

1.MARKTMACHT: DEFINITIE EN OORZAKEN ................................................................ 90
1.1 TECHNOLOGISCHE BELEMMERINGEN ................................................................ 90
1.2 WETTELIJKE BELEMERINGEN .......................................................................... 92
1.3 STRATEGISCHE BELEMMERINGEN ...................................................................... 93
2.MONOPOLIE ............................................................................................. 93
2.1 DE OUTPUTKEUZE IN GEVAL VAN UNIFORME PRIJZEN ................................................. 94
2.2 MONOPOLIE VERSUS VOLMAAKTE MEDEDINGING ...................................................... 95
3.1 PERFECTE PRIJSDISCRIMINATIE ....................................................................... 95
3.2 PRIJSDISCRIMINATIE DOOR MARKTSEGMENTIE ....................................................... 96
3.3 PRIJSDISCRIMINATIE DOOR ZELFSELECTIE ............................................................. 97

H13 PUBLIEKE GOEDEEREN EN XTERNE EFFECTEN ............................................. 97

1.1 NIET-UITSLUITBAARHEID EN NIET-RIVALITEIT IN CONSUMPTIE ........................................ 98
1.2 QUASIPUBLIEKE GOEDEREN ........................................................................... 98
1.3 MAATSCHAPPELIJKE WENSELIJK AANBOD VAN ZUIVR PUBLIEKE GOEDEREN........................... 99
1.4 HET VRIJBUITERSPROBLEEM ........................................................................ 101
2.1 POSITIEVE EN NEGATIEVE EXTERNE EFFECTEN IN PRODUCTIE EN CONSUMPTIE ..................... 102
2.2 PARETO-EFFICIENTIE BIJ EXTERNE EFFECTEN EN HET OPTIMALE VERVUILINGSNIVEAU ............. 102
2.3 UITSTOOTNORMEN .................................................................................. 104
2.4 MILIEUHEFFING ..................................................................................... 106
2.5 VERHANDELBARE EMISSIERECHTEN ................................................................. 108

H15 VERDELING EN HERVERDELING .............................................................. 109

1.1 VAN PRIMAIR INKOMEN TOT INDIVIDUELE WELVAART ............................................... 111
1.2 HISTOGRAM EN DECIELVERDELING .................................................................. 112
1.3 ONGELIJKHEID EN ARMOEDE ........................................................................ 115
2.HERVERDELING ........................................................................................ 118
2.1 INKOMSTENBELASTING .............................................................................. 119
2.2 SOCIALE ZEKERHEID ................................................................................ 121
2.3 UITDAGINGEN ....................................................................................... 124

H17 NATIONALE REKENINGEN ..................................................................... 126

O. INLEIDING MACRO-ECONOMIE ........................................................................ 126
1.DE WAARDE VAN DE PRODUCTIE: ENE VOORBEELD.................................................... 126

, 2.1 HET BRUTO BINNENLANDSE PRODUCT-TERMINOLOGIE .............................................. 127
2.2 HET BBP IN DE ECONOMISCHE KRINGLOOP .......................................................... 127
2.3 DE PRODUCTIEBENADERING: DE BRUTO TOEGEVOEGDE WAARDE ................................... 128
2.4 DE INKOMSTENBENADERING VAN HET BBP .......................................................... 129
2.5 DE BESTEDINGSBENADERING: DE FINALE GOEDEREN ................................................ 129
2.6 ÉÉN BBP, DRIE BENDARINGSWIJZE .................................................................. 132
3.DE BETALINGSBALANS ................................................................................. 132
3.1 DRIE REKENINGEN REGISTREREN DE OORSPRONG EN DE AANWENDING VAN DE MIDDELEN .......... 133
3.2 ONEVENWICHTEN IN DE BETALINGS BALANS ........................................................ 133
4.1 HET BRUTO EN NETTO NATIONAAL INKOMEN ....................................................... 134
4.2 HET NETTO NATIONAAL BESCHIKBAAR INKOMEN .................................................... 135
4.3 HET NNBI, DE NETTO BINNENLANDSE VRAAG EN DE LOPENDE REKENING ........................... 136
5.SPAREN EN INVESTEREN IN EEN OPEN ECONOMIE ..................................................... 137

H18 HET BBP ALS MAATSTAF VAN DE ECONOMISCHE ACTIVITEIT .......................... 139

1.NOMINAAL EN REËEL BBP ............................................................................. 139
2.1 DE BBP-DEFLATOR .................................................................................. 140
3.1 ABSOLUTE EN RELATIEVE TOENAME ................................................................ 141
4.GROEICIJFERS ALS BRIL OP WERELD EN GESCHIEDENIS ................................................ 142
6.INFLATIE EN NOMINALE GROEI ........................................................................ 143
7.GROEI VAN HET BBP EN WELVAART ................................................................... 145

H19 GELD EN HET BANKWEZEN ................................................................... 146

0.1 DE SLOTWAARDE EN DE ACTUELE WAARDE ....................................................... 146
0.2 DE ONLIGATIEMARKT EN DE AANDELENMARKT .................................................... 148
1.FUNCTIES VAN GELD .................................................................................. 150
2.1 VAN GOUD NAAR CHARTAAL GELD .................................................................. 151
2.2 VAN CHARTAAL GELD NAAR GIRAAL GELD .......................................................... 152
2.3 DE GELDHOEVEELHEID: M1;M2,M3 ............................................................... 154
2.4 CRYPTOMUNTEN .................................................................................... 155
3.1 HET AANBOD VAN GELD: HET BASISMECHANISME ................................................... 156
3.2 DE ROL VAN DE CENTRALE BANK: HET AANBOD VAN BASISGELD .................................... 156
3.3 DE GELDBASISMULTIPLICATOR .................................................................... 159
4.HET AANBOD VAN GELD ............................................................................... 160
4.1 DE TRANSACTIEVRAAG NAAR GELD ................................................................. 162
4.2 DE VERMOGENSVRAAG NAAR GELD.................................................................. 163
4.3 EEN ANALYTISCHE UITDRUKKING VOOR DE GELDVRAAG ............................................ 163
5.HET EVENWICHT TUSSEN GELDVRAAG EN GELDAANBOD .............................................. 164
6.REËLE RENTE EEN NOMINALE RENTE .................................................................. 166

H24 DE VRAAGZIJDE EN DE REËLE SFEER ....................................................... 167

2.DE GOEDERENMARKT OP KORTE TERMIJN: UITGANGSPUNTEN ........................................ 167
3.EEN GESLOTEN ECONOMIEE ZONDER OVERHEID MET EXOGENE INVESTERINGEN ....................... 168