STRAFRECHT
Keano Laperre
,Inhoud
DEEL 1: STRAFRECHT ___________________________________________________________ 3
Hoofdstuk 1: Juridische situering _______________________________________________ 3
1. Een begripsomschrijving ________________________________________________ 3
2. Strafrecht als publiek recht ______________________________________________ 4
3. Materieel en formeel strafrecht __________________________________________ 4
4. Nationaal en internationaal strafrecht ____________________________________ 5
4.1 Nationaal strafrecht ________________________________________________ 5
4.2 Internationaal strafrecht ____________________________________________ 5
5. Algemeen en bijzonder strafrecht ________________________________________ 6
5.1 Algemeen en bijzonder _____________________________________________ 6
5.2 Algemeen strafrecht ________________________________________________ 6
5.3 Bijzonder strafrecht ________________________________________________ 6
5.4 Toepassing van het algemeen strafrecht op het bijzonder strafrecht _____ 6
Hoofdstuk 2: Functies en Achtergronden ________________________________________ 7
1. Strafrecht als mensenwerk in context ____________________________________ 7
2. Een sociale constructie met diepe wortels ________________________________ 7
2.1 Straffen is geen exclusief menselijke gedrag __________________________ 7
2.2 Wortels van het strafrecht ___________________________________________ 7
2.2.1 Jagers verzamelaars (150 000 jaar geleden) ______________________ 7
2.2.2 Landbouwers (10 000 jaar geleden) ______________________________ 7
2.3 strafrecht als beperking van intern geweld ____________________________ 7
2.4 Strafrecht als toelating _____________________________________________ 7
2.5 Instrumentaliteit en rechtsbescherming: _____________________________ 8
3. Strafrechtsgeschiedenis en -theorie ______________________________________ 8
3.1 Feiten, bronnen en theorieën ________________________________________ 8
3.2 van wraakrecht naar publiek strafrecht (11de eeuw – 15de eeuw) _________ 8
3.3 Strafrecht van en voor de vorst (15de tot 18de eeuw) ____________________ 9
3.4 Daad- en schuldstrafrecht – klassieke leer (eind 18de eeuw – eind 19de
eeuw 10
3.4.1 legitiem en effectief strafrecht _________________________________ 10
3.4.2 Strafrecht dat mensen kan veranderen __________________________ 10
1
, 3.4.3 De homo economicus als mensbeeld __________________________ 10
3.4.4 Daad- en schuldstrafrecht _____________________________________ 11
3.4.5 Klassiek strafrecht (Klassieke leer) _____________________________ 11
3.5 Dader) en gevaarstrafrecht – sociaal verweer (eind 19de eeuw – eerste helft
20ste eeuw) ______________________________________________________________ 12
3.5.1 Sociaal verweer en het mensbeeld van de onvrije mens. __________ 12
3.5.2 Gevaar en dader in de plaats van schuld en daad ________________ 13
3.5.3 Sociaal verweer in België ______________________________________ 13
3.5.4 Strafrecht op twee sporen _____________________________________ 14
3.6 Daderstrafrecht met een menselijk gelaat – nieuw sociaal verweer
(tweede helft 20ste eeuw) _________________________________________________ 16
3.6.1 Strafrecht met aandacht voor rechtsbescherming en resocialisatie 16
3.6.2 Nieuw sociaal verweer ________________________________________ 17
3.6.3 Nieuw sociaal verweer en maatschappij ________________________ 18
3.7 Postmodern strafrecht (laatste kwart 20ste en 21ste eeuw) ______________ 19
3.7.1 Kritisch tegen overheid en strafrecht ____________________________ 19
3.7.2 Geen nieuwe dominante benadering van het strafrecht ___________ 20
3.7.2.1 Daadstrafrecht voor daadwerkelijke bestraffing ________________ 20
3.7.2.2 Daadstrafrecht zonder veel schuld ___________________________ 21
3.7.2.3 Daadstrafrecht met administratieve sanctie ___________________ 21
3.7.2.4 Daadstrafrecht ter bescherming _____________________________ 22
3.7.2.5 Risico-daderstrafrecht ______________________________________ 22
3.7.2.6 Mensenrechtelijk daderstrafrecht ____________________________ 22
3.7.2.7 Slachtoffer en herstel _______________________________________ 23
3.7.3 Een eigentijds Nieuw Strafwetboek _____________________________ 24
2
Keano Laperre
,Inhoud
DEEL 1: STRAFRECHT ___________________________________________________________ 3
Hoofdstuk 1: Juridische situering _______________________________________________ 3
1. Een begripsomschrijving ________________________________________________ 3
2. Strafrecht als publiek recht ______________________________________________ 4
3. Materieel en formeel strafrecht __________________________________________ 4
4. Nationaal en internationaal strafrecht ____________________________________ 5
4.1 Nationaal strafrecht ________________________________________________ 5
4.2 Internationaal strafrecht ____________________________________________ 5
5. Algemeen en bijzonder strafrecht ________________________________________ 6
5.1 Algemeen en bijzonder _____________________________________________ 6
5.2 Algemeen strafrecht ________________________________________________ 6
5.3 Bijzonder strafrecht ________________________________________________ 6
5.4 Toepassing van het algemeen strafrecht op het bijzonder strafrecht _____ 6
Hoofdstuk 2: Functies en Achtergronden ________________________________________ 7
1. Strafrecht als mensenwerk in context ____________________________________ 7
2. Een sociale constructie met diepe wortels ________________________________ 7
2.1 Straffen is geen exclusief menselijke gedrag __________________________ 7
2.2 Wortels van het strafrecht ___________________________________________ 7
2.2.1 Jagers verzamelaars (150 000 jaar geleden) ______________________ 7
2.2.2 Landbouwers (10 000 jaar geleden) ______________________________ 7
2.3 strafrecht als beperking van intern geweld ____________________________ 7
2.4 Strafrecht als toelating _____________________________________________ 7
2.5 Instrumentaliteit en rechtsbescherming: _____________________________ 8
3. Strafrechtsgeschiedenis en -theorie ______________________________________ 8
3.1 Feiten, bronnen en theorieën ________________________________________ 8
3.2 van wraakrecht naar publiek strafrecht (11de eeuw – 15de eeuw) _________ 8
3.3 Strafrecht van en voor de vorst (15de tot 18de eeuw) ____________________ 9
3.4 Daad- en schuldstrafrecht – klassieke leer (eind 18de eeuw – eind 19de
eeuw 10
3.4.1 legitiem en effectief strafrecht _________________________________ 10
3.4.2 Strafrecht dat mensen kan veranderen __________________________ 10
1
, 3.4.3 De homo economicus als mensbeeld __________________________ 10
3.4.4 Daad- en schuldstrafrecht _____________________________________ 11
3.4.5 Klassiek strafrecht (Klassieke leer) _____________________________ 11
3.5 Dader) en gevaarstrafrecht – sociaal verweer (eind 19de eeuw – eerste helft
20ste eeuw) ______________________________________________________________ 12
3.5.1 Sociaal verweer en het mensbeeld van de onvrije mens. __________ 12
3.5.2 Gevaar en dader in de plaats van schuld en daad ________________ 13
3.5.3 Sociaal verweer in België ______________________________________ 13
3.5.4 Strafrecht op twee sporen _____________________________________ 14
3.6 Daderstrafrecht met een menselijk gelaat – nieuw sociaal verweer
(tweede helft 20ste eeuw) _________________________________________________ 16
3.6.1 Strafrecht met aandacht voor rechtsbescherming en resocialisatie 16
3.6.2 Nieuw sociaal verweer ________________________________________ 17
3.6.3 Nieuw sociaal verweer en maatschappij ________________________ 18
3.7 Postmodern strafrecht (laatste kwart 20ste en 21ste eeuw) ______________ 19
3.7.1 Kritisch tegen overheid en strafrecht ____________________________ 19
3.7.2 Geen nieuwe dominante benadering van het strafrecht ___________ 20
3.7.2.1 Daadstrafrecht voor daadwerkelijke bestraffing ________________ 20
3.7.2.2 Daadstrafrecht zonder veel schuld ___________________________ 21
3.7.2.3 Daadstrafrecht met administratieve sanctie ___________________ 21
3.7.2.4 Daadstrafrecht ter bescherming _____________________________ 22
3.7.2.5 Risico-daderstrafrecht ______________________________________ 22
3.7.2.6 Mensenrechtelijk daderstrafrecht ____________________________ 22
3.7.2.7 Slachtoffer en herstel _______________________________________ 23
3.7.3 Een eigentijds Nieuw Strafwetboek _____________________________ 24
2
