HC: De
Republiek
HC: De Republiek
1515-1648
, De Republiek der Zeven Verenigde
Nederlanden, 1515-1648
1.1 Waardoor brak er een opstand uit in de Nederlanden, 1515-1572?
Luther verschijnt voor de Rijksdag in Worms (1521)
Maarten Luther verdedigt zijn opvattingen over de aflatenverkoop tegenover Karel V
wanneer hij zich moet verantwoorden voor zijn 95 stellingen die in ideologie tegen de
Katholieke leer en kerk zijn. Karel V wijst Luthers visie af en doet hem in de Rijksban
nadat hij een kerkelijke ban overzich uitgesproken heeft gekregen. Frederik de Wijze
beschermt Luther door hem onderdak te verlenen in Saksen nadat Maarten Luther
vogelvrij was verklaard. Het Edict van Worms heeft een groeiend aantal aanhangers van
Luther als gevolg en er ontstaan religieuze oorlogen.
In 1555 wordt de Godsdienstvrede van Augsburg gesloten (cuius regio, eius religio) en
Karel treed af, hiermee is de kerksplitsing een feit.
Kenmerkende aspecten bij deze gebeurtenis:
▪ De protestantse reformatie die splitsing van de christelijke wereld tot gevolg had.
Instelling van de drie Collaterale Raden (1531)
Drie centrale bestuursorganen worden in 1531 ingesteld door Karel V om naast elkaar te
functioneren. Het doel is om de Nederlanden meer te centraliseren.
De drie Raden zijn:
1. Raad van Financiën, belastingzorg en toezicht van inning.
2. Geheime Raad, uitvoering van algemene wetgeving.
3. Raad van State, adviesorgaan bestaande uit de hoge adel.
Het aantal juristen in de noblesse d’épée neemt toe waardoor de noblesse de robe zich
buitenspel voelt gezet.
De instelling van de drie Collaterale Raden versterkt het centralisatiebeleid van Karel V,
de vervanging van adel voor juristen zorgt voor een versterking van mach en dus een
centraal bestuur. Hierdoor ontstaat er ontevredenheid bij de adel, de gewesten en de
steden waardoor het particularisme groeit.
Kenmerkende aspecten bij deze gebeurtenis:
▪ Het begin van staatsvorming en centralisatie.
Instelling van de Bloedplakkaten (1550)
Karel V ziet het als een plicht om andersdenkenden in zijn rijk streng te vervolgen als
ketters. Een religieus motief hiervoor is omdat Karel V zelf streng Katholiek was en een
politiek motief was de handhaving van eenheid en gehoorzaamheid in zijn rijk. De
Bloedplakkaten, en met name de vervolging, zorgen voor protest onder de Nederlandse
bevolking en de besturen. Karel V komt uiteindelijk tot een kerkelijke herindeling in de
Nederlanden, deze wordt, samen met de nieuwe priesteropleiding en strengere controle
over priesters, gezien als een centralistische maatregel en zorgt daarom voor veel
protest.
Kenmerkende aspecten bij deze gebeurtenis:
▪ Het streven van vorsten naar absolute macht.
2
Republiek
HC: De Republiek
1515-1648
, De Republiek der Zeven Verenigde
Nederlanden, 1515-1648
1.1 Waardoor brak er een opstand uit in de Nederlanden, 1515-1572?
Luther verschijnt voor de Rijksdag in Worms (1521)
Maarten Luther verdedigt zijn opvattingen over de aflatenverkoop tegenover Karel V
wanneer hij zich moet verantwoorden voor zijn 95 stellingen die in ideologie tegen de
Katholieke leer en kerk zijn. Karel V wijst Luthers visie af en doet hem in de Rijksban
nadat hij een kerkelijke ban overzich uitgesproken heeft gekregen. Frederik de Wijze
beschermt Luther door hem onderdak te verlenen in Saksen nadat Maarten Luther
vogelvrij was verklaard. Het Edict van Worms heeft een groeiend aantal aanhangers van
Luther als gevolg en er ontstaan religieuze oorlogen.
In 1555 wordt de Godsdienstvrede van Augsburg gesloten (cuius regio, eius religio) en
Karel treed af, hiermee is de kerksplitsing een feit.
Kenmerkende aspecten bij deze gebeurtenis:
▪ De protestantse reformatie die splitsing van de christelijke wereld tot gevolg had.
Instelling van de drie Collaterale Raden (1531)
Drie centrale bestuursorganen worden in 1531 ingesteld door Karel V om naast elkaar te
functioneren. Het doel is om de Nederlanden meer te centraliseren.
De drie Raden zijn:
1. Raad van Financiën, belastingzorg en toezicht van inning.
2. Geheime Raad, uitvoering van algemene wetgeving.
3. Raad van State, adviesorgaan bestaande uit de hoge adel.
Het aantal juristen in de noblesse d’épée neemt toe waardoor de noblesse de robe zich
buitenspel voelt gezet.
De instelling van de drie Collaterale Raden versterkt het centralisatiebeleid van Karel V,
de vervanging van adel voor juristen zorgt voor een versterking van mach en dus een
centraal bestuur. Hierdoor ontstaat er ontevredenheid bij de adel, de gewesten en de
steden waardoor het particularisme groeit.
Kenmerkende aspecten bij deze gebeurtenis:
▪ Het begin van staatsvorming en centralisatie.
Instelling van de Bloedplakkaten (1550)
Karel V ziet het als een plicht om andersdenkenden in zijn rijk streng te vervolgen als
ketters. Een religieus motief hiervoor is omdat Karel V zelf streng Katholiek was en een
politiek motief was de handhaving van eenheid en gehoorzaamheid in zijn rijk. De
Bloedplakkaten, en met name de vervolging, zorgen voor protest onder de Nederlandse
bevolking en de besturen. Karel V komt uiteindelijk tot een kerkelijke herindeling in de
Nederlanden, deze wordt, samen met de nieuwe priesteropleiding en strengere controle
over priesters, gezien als een centralistische maatregel en zorgt daarom voor veel
protest.
Kenmerkende aspecten bij deze gebeurtenis:
▪ Het streven van vorsten naar absolute macht.
2
