HF6: Angststoornissen
Misverstanden
Angststoornissen zijn gewoon extreme vormen van normale angst
Gaat veel verder dan normale angst
Beïnvloeden het dagelijks leven
Gaat gepaard met aanhoudende en buitensporig gevoel van angst
of vrees dat vaak oncontroleerbaar is
Voelt angst wanneer er geen/weinig bedreiging aanwezig zijn
o Door onschadelijke stimulus
Buitensporig lijden
Je kunt een angststoornis overwinnen door gewoon te ontspannen of
positief te denken
Illusie ontstaan door boeken die ontstaan zijn
o Goed voor milde angstproblemen
Kinderen kunnen geen angststoornis hebben, ze groeien er wel overheen
Idee dat kinderen van nature veerkrachtig zijn en dat angst wel
vanzelf zal verdwijnen met de tijd
Kan leiden tot onderschatting van ernst van angststoornissen bij
kinderen, waardoor ouders en verzorgers niet de juiste hulp en
ondersteuning bieden
Symptomatologie
Angststoornis zit in de 20 hoofdcategorieën van de DSM-5
Hoofdstoornis: angst door onschadelijke stimulus
Fysieke component: lichamelijke symptomen van angst
o Hartkloppingen
o Beklemd gevoel op borst
o Zweten
o Tintelingen in handen en voeten
o Misselijkheid
o Duizeligheid
o Droge mond
o Beven
Cognitieve component: gepaard met veranderingen in denkwijze
o Vertekende risicobeoordeling
o Negatieve bias
o Piekeren
1
Hoofdstuk 6
, o Moeite met concentratie
o Hypervigilantie (= overmatig waakzaam zijn)
o Catastrofaal denken
o Besluiteloosheid (elke beslissing mogelijks een risico)
Gedragscomponent: vechten, vluchten of bevriezen
o Neiging om te controleren
o Neiging om te ontsnappen/vermijden
Angst ook in andere categorieën
Niet alleen als hoofdsymptoom bij angststoornis
Komt ook voor bij andere stoornissen als hoofdsymptoom waaruit
andere symptomen voortvloeien
o Obsessieve-compulsieve en verwante stoornissen
o Trauma- en stres gerelateerde stoornissen: PTSS en
aanpassingsstoornissen
Angst als mogelijk symptoom komt ook voor bij verslaving,
psychose, eetstoornis, stemmingsstoornis
Diverse angststoornissen (kinderleeftijd, volwassen)
Separatieangst
Selectief mutisme
Specifieke fobie
Sociale angststoornis
Paniekstoornis
Agorafobie
Gegeneraliseerde angststoornis
Angststoornis door middel van somatische aandoening
Fobie
Symptomatologie
Duidelijke angst/vrees voor specifiek object/situatie
Het object/situatie roept onmiddellijk angst of vrees op
Het object/situatie wordt bewust vermeden of alleen verdragen met
intense angst of vrees
De angst/vrees is overdreven in verhouding tot het werkelijke
gevaar
De angst, vrees of vermijding is langdurig, meestal langer dan zes
maanden
→ Een onmiddellijke verhoogde arousel
→ Invaliderend
2
Hoofdstuk 6
, Typologie
In DSM-5-TR specifieke fobieën onderverdeeld in 5 subtypes gebaseerd op
fobische focus:
1. Dierenfobieën
a. Arachnofobie, angst voor honden (cynofobie)
2. Fobieën voor natuurelementen
a. angst voor hoogte (acrofobie), angst voor storm (brontofobie)
b. angst voor water (hydrofobie)
3. Fobieën voor medische situaties:
a. bloed (hematofobie), injecties (trypanofobie)
b. verwondingen (dermatofobie)
4. Situationele fobieën
a. angst voor vliegtuigen (aviofobie)
b. angst voor liften of gesloten ruimtes (claustrofobie)
c. angst voor hoge gebouwen (batofobie)
5. Andere fobieën
a. angst om te verstikken (anginofobie), angst om te braken
(emetofobie)
b. angst voor gekostumeerde figuren of clowns (coulrofobie)
c. Aichmofobie: scherpe, puntige voorwerpen
d. Agorafobie: vertrouwde en veilige omgeving verlaten
Wanneer sprake is van fobie:
Type specifieren
Daarnaast vertellen of er sprake is van remissie
o Remissie= symptomen gedeeltelijk of volledig verdwijnen
o Soms spontane remissie: naarmate ouder worden verdwijnen
symptomen
o Kan zijn dat je er tijdelijk van af bent, maar in situaties van
stress kan je het makkelijker terug krijgen
Actuele ernst specifieren
o Licht, matig, ernstig
Verloop
Meestal na trauma
o Meesten herinneren zich dit niet
Kan fluctueren in puberteit
o Spontane remissie kan optreden
Nog steeds aanwezig in volwassenheid= hardnekkige symptomen
Op oudere leeftijd neemt klacht af
Slechts 8% in behandeling
o Niet veel mensen zoeken dus hulp
3
Hoofdstuk 6
Misverstanden
Angststoornissen zijn gewoon extreme vormen van normale angst
Gaat veel verder dan normale angst
Beïnvloeden het dagelijks leven
Gaat gepaard met aanhoudende en buitensporig gevoel van angst
of vrees dat vaak oncontroleerbaar is
Voelt angst wanneer er geen/weinig bedreiging aanwezig zijn
o Door onschadelijke stimulus
Buitensporig lijden
Je kunt een angststoornis overwinnen door gewoon te ontspannen of
positief te denken
Illusie ontstaan door boeken die ontstaan zijn
o Goed voor milde angstproblemen
Kinderen kunnen geen angststoornis hebben, ze groeien er wel overheen
Idee dat kinderen van nature veerkrachtig zijn en dat angst wel
vanzelf zal verdwijnen met de tijd
Kan leiden tot onderschatting van ernst van angststoornissen bij
kinderen, waardoor ouders en verzorgers niet de juiste hulp en
ondersteuning bieden
Symptomatologie
Angststoornis zit in de 20 hoofdcategorieën van de DSM-5
Hoofdstoornis: angst door onschadelijke stimulus
Fysieke component: lichamelijke symptomen van angst
o Hartkloppingen
o Beklemd gevoel op borst
o Zweten
o Tintelingen in handen en voeten
o Misselijkheid
o Duizeligheid
o Droge mond
o Beven
Cognitieve component: gepaard met veranderingen in denkwijze
o Vertekende risicobeoordeling
o Negatieve bias
o Piekeren
1
Hoofdstuk 6
, o Moeite met concentratie
o Hypervigilantie (= overmatig waakzaam zijn)
o Catastrofaal denken
o Besluiteloosheid (elke beslissing mogelijks een risico)
Gedragscomponent: vechten, vluchten of bevriezen
o Neiging om te controleren
o Neiging om te ontsnappen/vermijden
Angst ook in andere categorieën
Niet alleen als hoofdsymptoom bij angststoornis
Komt ook voor bij andere stoornissen als hoofdsymptoom waaruit
andere symptomen voortvloeien
o Obsessieve-compulsieve en verwante stoornissen
o Trauma- en stres gerelateerde stoornissen: PTSS en
aanpassingsstoornissen
Angst als mogelijk symptoom komt ook voor bij verslaving,
psychose, eetstoornis, stemmingsstoornis
Diverse angststoornissen (kinderleeftijd, volwassen)
Separatieangst
Selectief mutisme
Specifieke fobie
Sociale angststoornis
Paniekstoornis
Agorafobie
Gegeneraliseerde angststoornis
Angststoornis door middel van somatische aandoening
Fobie
Symptomatologie
Duidelijke angst/vrees voor specifiek object/situatie
Het object/situatie roept onmiddellijk angst of vrees op
Het object/situatie wordt bewust vermeden of alleen verdragen met
intense angst of vrees
De angst/vrees is overdreven in verhouding tot het werkelijke
gevaar
De angst, vrees of vermijding is langdurig, meestal langer dan zes
maanden
→ Een onmiddellijke verhoogde arousel
→ Invaliderend
2
Hoofdstuk 6
, Typologie
In DSM-5-TR specifieke fobieën onderverdeeld in 5 subtypes gebaseerd op
fobische focus:
1. Dierenfobieën
a. Arachnofobie, angst voor honden (cynofobie)
2. Fobieën voor natuurelementen
a. angst voor hoogte (acrofobie), angst voor storm (brontofobie)
b. angst voor water (hydrofobie)
3. Fobieën voor medische situaties:
a. bloed (hematofobie), injecties (trypanofobie)
b. verwondingen (dermatofobie)
4. Situationele fobieën
a. angst voor vliegtuigen (aviofobie)
b. angst voor liften of gesloten ruimtes (claustrofobie)
c. angst voor hoge gebouwen (batofobie)
5. Andere fobieën
a. angst om te verstikken (anginofobie), angst om te braken
(emetofobie)
b. angst voor gekostumeerde figuren of clowns (coulrofobie)
c. Aichmofobie: scherpe, puntige voorwerpen
d. Agorafobie: vertrouwde en veilige omgeving verlaten
Wanneer sprake is van fobie:
Type specifieren
Daarnaast vertellen of er sprake is van remissie
o Remissie= symptomen gedeeltelijk of volledig verdwijnen
o Soms spontane remissie: naarmate ouder worden verdwijnen
symptomen
o Kan zijn dat je er tijdelijk van af bent, maar in situaties van
stress kan je het makkelijker terug krijgen
Actuele ernst specifieren
o Licht, matig, ernstig
Verloop
Meestal na trauma
o Meesten herinneren zich dit niet
Kan fluctueren in puberteit
o Spontane remissie kan optreden
Nog steeds aanwezig in volwassenheid= hardnekkige symptomen
Op oudere leeftijd neemt klacht af
Slechts 8% in behandeling
o Niet veel mensen zoeken dus hulp
3
Hoofdstuk 6
