Samenvatting Beroepsgerelateerde wetgeving - oplossing leerdoelen

Beroepsgerelateerde wetgeving
DEEL I : CAPITA SELECTA M.B.T. WILS- EN/OF
HANDELINGSONBEKWAME ZORGONTVANGERS


De verschillende bekwaamheidsbegrippen uit het recht kunnen omschrijven en van
elkaar onderscheiden
• Feitelijke bekwaamheid ‘kunnen’
o Feitelijk in staat zijn om iets te doen, over de capaciteiten beschikken
o Voorbeeld: niet in staat zijn om een auto te besturen
o 2 vormen:
 Toerekeningsvatbaarheid
 Schuld te hebben aan een bepaalde gedraging
 Verstandig genoeg is om de gevolgen van z’n daad in te zien en z’n
wil voldoende onder controle heeft
 Belangrijk bij de vraag: kan iemand al dan niet gestraft worden voor
zijn delinquent gedrag
 Wilsbekwaamheid
 Vrij en weldoordacht zijn wil te vormen (= beslissingen te kunnen
nemen) en die uiten
 Men is in staat om:
o Info te begrijpen die relevant is voor uiteindelijke beslissing,
en die info kunnen toepassen op eigen concrete situatie
o Voor- en nadelen van verschillende keuzemogelijkheden
kunnen afwegen
o Uiteindelijke keuze kunnen communiceren (verbaal/non-
verbaal)
 In concrete beoordelen
o Beslissing per beslissing
 Bij medische behandelingen en ingrepen -> beoordelen of pt. al dan
niet wilsbekwaam is -> gebeurd door artsen
o Voorbeeld: comateuze patiënten = wilsonbekwaam

• Rechtsbekwaamheid ‘mogen’
o Over de mogelijkheid beschikken om rechten en plichten te hebben
o Alle personen = rechtsbekwaam
o Niet alle personen genieten van alle rechten
 Voorbeeld: vreemdelingen – niet rechtsbekwaam om te stemmen
o Specifieke en gedeeltelijke rechtsonbekwaamheden voor iedereen die zich in
verhouding met iemand anders bevindt:
 Voorbeeld: Onbekwaamheid om te huwen met naaste bloed- en
aanverwanten

, • Handelingsbekwaamheid ‘zelf(standig) mogen’
o Over de mogelijkheid beschikken om de rechten en plichten die men heeft,
zelf(standig) uit te oefenen
o Zelf(standig) rechtshandeling stellen
 Rechtshandelingen = menselijke handelingen met beoogde juridische
gevolgen
 Voorbeeld: Opstellen van een testament, erkennen van een kind,…
o In principe iedere persoon handelingsbekwaam
 Uitzonderingen: kinderen, bepaalde personen handelingsonbekwaam
verklaard door rechter, door onder privaatrechtelijk beschermingsstatuut te
plaatsen = handelingsbekwaamheid kan worden ingeperkt of opgeheven
o Iemand niet zelf zijn rechten mag uitoefenen -> 2 vormen:
 Volledig handelingsonbekwaamheid
 Moet vertegenwoordigd worden door iemand anders
 Beperkte handelingsonbekwaamheid
 Zelf, maar niet zelfstandig zijn bepaalde rechten mag uitoefenen
 Andere technieken:
o Bijstand
 Bij stellen van rechtshandelingen moet
handelingsonbekwame worden bijgestaan door
andere persoon die met hem handelt
o Toestemming
 Voor stellen van rechtshandelingen moet
handelingsonbekwame voorafgaandelijk
toestemming bekomen van andere persoon
o Verzet
 Andere personen hebben mogelijkheid om achteraf
verzet aan te tekenen tegen een door de betrokkene
gestelde rechtshandeling
o In abstracto beoordeeld = meteen voor alle rechtshandelingen of voor een grote
groep rechtshandelingen
o Soms zijn bepaalde personen enkel handelingsonbekwaam voor rechtshandelingen
die hun vermogen betreffen: kopen, schenken, huren, testament opstellen,…
o Soms zijn bepaalde personen handelingsonbekwaam voor rechtshandeling die met
hun persoon te maken heeft: huwen, echtscheiding, toestemmen in adoptie, kind
erkennen,…

De termen toerekeningsvatbaarheid en wilsbekwaamheid correct kunnen
omschrijven en situeren onder het juiste bekwaamheidsbegrip
• Zie hierboven

Het verschil kennen tussen volledige en beperkte handelingsbekwaamheid
• Zie hierboven

Het verschil kennen tussen vertegenwoordiging en bijstand
• Zie hierboven

,Verlengde minderjarigheid en voorlopig bewind kort kunnen toelichten, wat het
toepassingsgebied, de bevoegde rechter, en de gevolgen betreft

Voorlopig bewind Verlengde minderjarigheid
Wat Personen die niet in staat zijn hun Mentaal gehandicapte
goederen te beheren wegens personen (aangeboren of
gezondheidstoestand ontwikkeld in vroege
(fysiek/psychisch) kinderjaren)
Toepassingsgebied Vermogen Vermogen + de persoon
Bevoegde rechter Vrederechter Rechtbank van 1ste aanleg
Gevolgen Voorlopig bewindvoerder • Betrokkene blijft onder
aangesteld die goederen ouderlijk/ voogdijgezag
betrokkene beheren en ook na 18j.
vertegenwoordigen • I.v.m. de rechts en
handelingsbekwaamhei
d gelijkgesteld aan dat
van een minderjarige
(onder 15jaar)
• Rechtsonbekwaam voor
te huwen, volledig
handelingsonbekwaam
rechtshandelingen
• Moet vertegenwoordigd
worden door persoon
die ouderlijk of voogdij
gezag uitvoerde

De krachtlijnen van het nieuwe globaal beschermingsstatuut voor meerderjarige
personen kunnen toelichten:
Welke rechter kan het opleggen, op wiens verzoek, onder welke voorwaarden?
• Vrederechter
• Kan worden aangevraagd door de te beschermen persoon zelf, zijn familie of andere
belanghebbende of door de procureur des Konings
• Verzoek moet vergezeld zijn van een omstandig geneeskundig verslag, aangezien ze door hun
gezondheidstoestand niet instaat zijn om eigen belangen te beheren

Wie kan als bewindvoerder worden aangesteld?
• Vrederechter stelt bewindvoerder aan
• Bewindvoerder kan familielid zijn, advocaat,…
• Uitzondering: sommige personen kunnen niet optreden als bewindvoerder
o Bestuurs- of personeelsleden van de instelling waar de beschermde persoon verblijft

, In welke zin is de opdracht van de bewindvoerder afgebakend en beperkt?
• Bewindvoerder moet regelmatig (in principe: jaarlijks) verslag uitbrengen aan vrederechter
• Vrederechter kan beslissen dat bewindvoerder een vergoeding krijgt voor zijn inspanning
• De rechter beoordeelt geval per geval wanneer iemand moet optreden als bijstandspersoon
of vertegenwoordiger, geval per geval beoordelen naar volledige of beperkte
handelingsonbekwaamheid
• Bepaalde rechtshandelingen zijn nooit bevoegd voor bewindvoerder:
o Toestemming tot huwen, indienen verzoek huwelijk, verzoek euthanasie, sterilisatie,
zwangerschapsafbreking
• Bij bepaalde rechtshandelingen meg bewindvoerder optreden maar na voorafgaande
machtiging door vrederechter:
o wijziging verblijfplaats, vertegenwoordiging eiser juridische procedures, aangaan
leningen, aankopen onroerende goederen

Wat betekent subsidiariteit, proportionaliteit in de context van wetgeving over het
nieuw globaal statuut?
• Subsidiariteit = Kiezen tussen 2 keuzes; ene is ingrijpender dan andere. Beide hebben het
zelfde doel => altijd kiezen voor minst ingrijpende
o Zie hieronder
• Proportionaliteit = de beschermingsmaatregel die de vrederechter oplegt mag niet verder
gaan dan wat nodig is, en moet dus worden afgemeten aan de concrete
beschermingsbehoefte van de betrokkene. Wordt geval per geval op maat gesneden,
afgemeten op de concrete behoeften van de patiënt. Rechter beslist voor welke specifieke
handelingen de betrokkene voortaan handelingsonbekwaam beschouwd wordt.
o Zie hieronder


Kunnen weergeven wat de verschilpunten zijn tussen het nieuw globaal
beschermingsstatuut en het oude statuut van voorlopig bewind
• Verschilpunten met het vroegere statuut van voorlopig bewind:
o Meer beheerst door het principe van subsidiariteit
 Bewindvoerder enkel aangesteld voor zover er geen voldoende
‘buitengerechtelijke bescherming’ is voor betrokkene
 Mogelijkheid dat betrokkene toen hij nog wilsbekwaam was een
lastgevingsovereenkomst heeft afgesloten.
= overeenkomst waarbij iemand anders (=de lasthebber) er zich toe
verbindt om voor de betrokkene (=de lastgever) 1 of meerdere
rechtsbehandelingen te stellen.
=> lasthebber behartigt de belangen van lastgever bij
wilsonbekwaamheid
 Dergelijke lastgeving = vorm van buitengerechtelijke bescherming (minder
ingrijpend + meer autonomie voor betrokkene) -> voorrang op gerechtelijke
bescherming (bewindvoerder)
 Melden aan vrederechter
 Geen buitenrechtelijke bescherming voorzien? -> vrederechter beslist / stelt
bewindvoerder aan (=gerechtelijke bescherming)