VOLWASSENENVORMING
Samenvatting
2019-2020
KU LEUVEN
Ramzi Doha
,INHOUDSOPGAVE
College 1: volwassenen educatie vlaamse context en biografisch perspectief op levenslang leren .................................................. 3
inleiding........................................................................................................................................................................................... 3
overzicht van het Volwassenenwerkveld in Vlaanderen ............................................................................................................ 3
conclusie ..................................................................................................................................................................................... 3
biografisch perspectief op levenslang leren (VanDamme) ............................................................................................................. 4
Focus: Waar heeft biesta het over als hij schrijft “a narrow/instrumental definition of learning? ............................................ 4
de levensgeschiedenissen, wat zeggen mensen zelf hier over? ................................................................................................. 4
besluit ......................................................................................................................................................................................... 6
College 2: ervaringsleer – learning through experiences ................................................................................................................... 7
drie assumpties van fenwick ........................................................................................................................................................... 7
5 lenzen om naar het leren uit ervarngen bij volwassenen te kijken ............................................................................................. 7
lens 1 – leren als reflectie (constructuvisme) ............................................................................................................................. 8
lens 2: leren als het participeren in praktijkgemeenschappen (gesitueerd zijn) ...................................................................... 14
lens 3 – leren als afstemmen op het onbewuste dilemma’s en angsten (psycho-analyse) ..................................................... 17
lens 4: leren als het in vraag stellen van dominante kaders (kritische theorie) ....................................................................... 19
lens 5 – leren binnen de relatie tussen omgeving en cognitie (complexiteitstheorie) ............................................................. 21
College 3: andragogiek en democratie ............................................................................................................................................. 25
overzicht college ........................................................................................................................................................................... 25
andragogiek volgens Knowles ....................................................................................................................................................... 25
kenmerken van andragogie ...................................................................................................................................................... 25
drie andragogische vooronderstellingen .................................................................................................................................. 28
andragogiek volgens brookfield (in link met Lindeman) ............................................................................................................... 29
zelfgestuurd leren? ................................................................................................................................................................... 29
Repressieve tolerantie en het mogelijk maken van een democratsich debat .............................................................................. 30
repressieve tolerantie (tekst) .................................................................................................................................................... 30
mogelijk maken van debat? 2 problemen ................................................................................................................................ 32
Conclusie/onderzoek brookfield ............................................................................................................................................... 32
College 4: transformatief leren van mezirow ................................................................................................................................... 34
founding father Jack Mezirow on transformative learning (1978) ............................................................................................... 34
Jack Mezirow’s theory on transformative learning .................................................................................................................. 34
5 forms of learning .................................................................................................................................................................... 34
10 steps towards transformatove learning ............................................................................................................................... 36
important influences ..................................................................................................................................................................... 37
influence of Kuhn (1962) ........................................................................................................................................................... 37
influence of Freire (1970) ......................................................................................................................................................... 38
influence of habermans (1971,1984) ........................................................................................................................................ 39
College 5: etienne wenger: communities of practice ....................................................................................................................... 40
etienne wenger :waar leren we .................................................................................................................................................... 40
Ramzi Doha
1
, Theorie van communuties of practice: het schema ...................................................................................................................... 40
1e aspect – practice (learning as doing) .................................................................................................................................... 41
2e aspect: community (learning as belongings) ........................................................................................................................ 41
3e aspect – identity (learning as becoming) .............................................................................................................................. 41
4e aspect- meaning (learning as experience) ............................................................................................................................ 42
Conclusie model ........................................................................................................................................................................ 42
the practicality of theory (tekst) ................................................................................................................................................... 43
ontwikkeling van een community of practise ............................................................................................................................... 43
Paradox of management ............................................................................................................................................................... 43
Ramzi Doha
2
, COLLEGE 1: VOLWASSENEN EDUCATIE VLAAMSE CONTEXT EN BIOGRAFISCH PERSPECTIEF OP
LEVENSLANG LEREN
INLEIDING
❖ Vorming drukt streven uit/ focus dat het meer is dan het verwerven van kennis en vaardigheden omdat we ons moeten
aanpassen aan de constant veranderende maatschappij
❖ Vorming drukt uit dat in de educatieve initiatieven het om meer gaat dan zich louter aan te passen, maar om het op zoek
tegaan naar wie je bent in samenleving, wat het is om samen te leven,… … -- koppeling naar vraag samenleven, wat
belangrijk is, …
❖ Zal educatieve praktijk mogelijk maken waarin je je kritisch kunt verhouden ten opzichte van de samenleving/samenleven
OVERZICHT VAN HET VOLWASSENENWERKVELD IN VLAANDEREN
Beroepsopleidingen of Sociaal cultureel werk voor
Volwassenenonderwijs I&I
professionele vorming volwassenen
❖ Wordt door ❖ Aanleren van beroeps- ❖ Verenigingen, bewegingen, ❖ Inburgering en
onderwijsinstellingen technische vaardigheden; vormingsinstellingen,… integratie
aangeboden en ook door herscholing (nieuw ❖ Allerlei openbare diensten en ❖ NT2= Nederlands als
onderwijswetgeving geregeld beroep) of bijscholing voorzieningen die een tweede taal.
❖ CVO : centrum voor (beroep verder uitoefenen) specifieke en uitgesproken
Volwassenen onderwijs educatieve functie hebben
(bv. avondschool) (musea, bibliotheken, nieuwe
❖ CBE: centrum voor media,…)
basiseducatie – overlap met ❖ Een recent veld aan nieuwe
integratiedienst praktijken inzake inburgering
➢ = leerpunten en integratie
Vlaamse minister van Onderwijs Vlaams minister van werk, Vlaams minister van cultuur, Staatssecretaris Asiel en
en Vorming economie, innovatie en sport media, jeugd en Brussel Migratie
CONCLUSIE
❖ Erg breed: formeel, non-formeel en informeel
➢ Formeel: doelstellingen, curriculum zijn formeel bepaald – cursussen worden daardoor gestuurd
➢ Non-formeel: activiteiten waarvan men weet dat daar kennisvaardigheden enzovoort worden geleerd, maar het is door
de ervaring in de activiteit (bv. sociaal-cult. Volwassenenwerk)
➢ Informeel leren : bv. musea, bibliotheken, enzovoort → ‘toevallig’ leren.
❖ Veel meer dan enkel klassiek onderwijsveld
➢ Aparte regelgeving & financiering v/d verschillende velden
▪ Unieke positie in Europa
➢ Heel divers in belgië, in andere landen is het meer gestroomlijnd
❖ Vloeibare grenzen tussen de verschillende subcategorieën
Ramzi Doha
3
Samenvatting
2019-2020
KU LEUVEN
Ramzi Doha
,INHOUDSOPGAVE
College 1: volwassenen educatie vlaamse context en biografisch perspectief op levenslang leren .................................................. 3
inleiding........................................................................................................................................................................................... 3
overzicht van het Volwassenenwerkveld in Vlaanderen ............................................................................................................ 3
conclusie ..................................................................................................................................................................................... 3
biografisch perspectief op levenslang leren (VanDamme) ............................................................................................................. 4
Focus: Waar heeft biesta het over als hij schrijft “a narrow/instrumental definition of learning? ............................................ 4
de levensgeschiedenissen, wat zeggen mensen zelf hier over? ................................................................................................. 4
besluit ......................................................................................................................................................................................... 6
College 2: ervaringsleer – learning through experiences ................................................................................................................... 7
drie assumpties van fenwick ........................................................................................................................................................... 7
5 lenzen om naar het leren uit ervarngen bij volwassenen te kijken ............................................................................................. 7
lens 1 – leren als reflectie (constructuvisme) ............................................................................................................................. 8
lens 2: leren als het participeren in praktijkgemeenschappen (gesitueerd zijn) ...................................................................... 14
lens 3 – leren als afstemmen op het onbewuste dilemma’s en angsten (psycho-analyse) ..................................................... 17
lens 4: leren als het in vraag stellen van dominante kaders (kritische theorie) ....................................................................... 19
lens 5 – leren binnen de relatie tussen omgeving en cognitie (complexiteitstheorie) ............................................................. 21
College 3: andragogiek en democratie ............................................................................................................................................. 25
overzicht college ........................................................................................................................................................................... 25
andragogiek volgens Knowles ....................................................................................................................................................... 25
kenmerken van andragogie ...................................................................................................................................................... 25
drie andragogische vooronderstellingen .................................................................................................................................. 28
andragogiek volgens brookfield (in link met Lindeman) ............................................................................................................... 29
zelfgestuurd leren? ................................................................................................................................................................... 29
Repressieve tolerantie en het mogelijk maken van een democratsich debat .............................................................................. 30
repressieve tolerantie (tekst) .................................................................................................................................................... 30
mogelijk maken van debat? 2 problemen ................................................................................................................................ 32
Conclusie/onderzoek brookfield ............................................................................................................................................... 32
College 4: transformatief leren van mezirow ................................................................................................................................... 34
founding father Jack Mezirow on transformative learning (1978) ............................................................................................... 34
Jack Mezirow’s theory on transformative learning .................................................................................................................. 34
5 forms of learning .................................................................................................................................................................... 34
10 steps towards transformatove learning ............................................................................................................................... 36
important influences ..................................................................................................................................................................... 37
influence of Kuhn (1962) ........................................................................................................................................................... 37
influence of Freire (1970) ......................................................................................................................................................... 38
influence of habermans (1971,1984) ........................................................................................................................................ 39
College 5: etienne wenger: communities of practice ....................................................................................................................... 40
etienne wenger :waar leren we .................................................................................................................................................... 40
Ramzi Doha
1
, Theorie van communuties of practice: het schema ...................................................................................................................... 40
1e aspect – practice (learning as doing) .................................................................................................................................... 41
2e aspect: community (learning as belongings) ........................................................................................................................ 41
3e aspect – identity (learning as becoming) .............................................................................................................................. 41
4e aspect- meaning (learning as experience) ............................................................................................................................ 42
Conclusie model ........................................................................................................................................................................ 42
the practicality of theory (tekst) ................................................................................................................................................... 43
ontwikkeling van een community of practise ............................................................................................................................... 43
Paradox of management ............................................................................................................................................................... 43
Ramzi Doha
2
, COLLEGE 1: VOLWASSENEN EDUCATIE VLAAMSE CONTEXT EN BIOGRAFISCH PERSPECTIEF OP
LEVENSLANG LEREN
INLEIDING
❖ Vorming drukt streven uit/ focus dat het meer is dan het verwerven van kennis en vaardigheden omdat we ons moeten
aanpassen aan de constant veranderende maatschappij
❖ Vorming drukt uit dat in de educatieve initiatieven het om meer gaat dan zich louter aan te passen, maar om het op zoek
tegaan naar wie je bent in samenleving, wat het is om samen te leven,… … -- koppeling naar vraag samenleven, wat
belangrijk is, …
❖ Zal educatieve praktijk mogelijk maken waarin je je kritisch kunt verhouden ten opzichte van de samenleving/samenleven
OVERZICHT VAN HET VOLWASSENENWERKVELD IN VLAANDEREN
Beroepsopleidingen of Sociaal cultureel werk voor
Volwassenenonderwijs I&I
professionele vorming volwassenen
❖ Wordt door ❖ Aanleren van beroeps- ❖ Verenigingen, bewegingen, ❖ Inburgering en
onderwijsinstellingen technische vaardigheden; vormingsinstellingen,… integratie
aangeboden en ook door herscholing (nieuw ❖ Allerlei openbare diensten en ❖ NT2= Nederlands als
onderwijswetgeving geregeld beroep) of bijscholing voorzieningen die een tweede taal.
❖ CVO : centrum voor (beroep verder uitoefenen) specifieke en uitgesproken
Volwassenen onderwijs educatieve functie hebben
(bv. avondschool) (musea, bibliotheken, nieuwe
❖ CBE: centrum voor media,…)
basiseducatie – overlap met ❖ Een recent veld aan nieuwe
integratiedienst praktijken inzake inburgering
➢ = leerpunten en integratie
Vlaamse minister van Onderwijs Vlaams minister van werk, Vlaams minister van cultuur, Staatssecretaris Asiel en
en Vorming economie, innovatie en sport media, jeugd en Brussel Migratie
CONCLUSIE
❖ Erg breed: formeel, non-formeel en informeel
➢ Formeel: doelstellingen, curriculum zijn formeel bepaald – cursussen worden daardoor gestuurd
➢ Non-formeel: activiteiten waarvan men weet dat daar kennisvaardigheden enzovoort worden geleerd, maar het is door
de ervaring in de activiteit (bv. sociaal-cult. Volwassenenwerk)
➢ Informeel leren : bv. musea, bibliotheken, enzovoort → ‘toevallig’ leren.
❖ Veel meer dan enkel klassiek onderwijsveld
➢ Aparte regelgeving & financiering v/d verschillende velden
▪ Unieke positie in Europa
➢ Heel divers in belgië, in andere landen is het meer gestroomlijnd
❖ Vloeibare grenzen tussen de verschillende subcategorieën
Ramzi Doha
3
