Universaliteit =
---> dynamisch = verschilt in tijd en ruimte (tot op zekere hoogte) ---> opstellen = gebaseerd op westerse cultuur --->
bevat weinig input van westerse landen
---> manier van reageren op mensenrechten = hangt af van land waar kwestie leeft ---> bv doodstraf in België =
afgeschaft in 1996 ---> veel commentaar op landen waar het nu nog steeds geldt ---> nog niet heel lang afgeschaft bij
ons
---> mensenrechten zijn in theorie universeel + kunnen veranderen (bij komen) + geven extra handvaten om
ethische beslissingen te nemen
Waarom belangrijk?
---> staten hebben verplichting om mensenrechten te volgen ---> bv België
- Situatie in opvangcentra = zeer slecht ---> mensenrechten worden niet gerespecteerd
- Situatie in rusthuizen tijdens Corona ---> mensenrechten niet respecteren
- Recht op gezondheidszorg voor mensen zonder wettelijk verblijf ---> moeilijk = onder strikte voorwaarden
Wat ken leiden tot schenden mensenrechten?
- Armoede + oorlog + milieu rampen
- Superioriteit denken ---> enige groep krijgt meer rechten dan anderen
- Polarisering + populisme ---> maatschappelijk vs individueel schuldmodel ---> individu = verantwoordelijk
voor wat er van hen verwacht wordt ipv maatschappij
- framing + dehumanisering
Waarom belangrijk voor arts?
---> artsen = grote impact ---> problemen detecteren + aankaarten
Historische context =
- Heel lang niet neergeschreven ---> 1e keer = oudste Babylonische wetboeken
- Grondslag v ideeën over menselijke waardigheid = vastgelegd in diverse vormen v godsdiensten
Voor 17e eeuw =
- Notie v mensenrechten bij Romeinen + Grieken
- Eerder gedragsregels ---> conflicten vermijden ---> eerder plichten + privileges afkomstig v iemands status
---> niet echt abstracte rechten
- Religie = morele code ---> bv behandel ander zoals je zelf behandeld wil worden
17e-18e eeuw = periode v verlichting =
Shift v sociale verantwoordelijkheden ---> individuele noden --->
- Declaration of Independence in VK
- Déclaration des droits de l’homme = resultaat Franse revolutie = 1789 = 1e keer letterlijk
mensenrechten/burgerrechten beschreven
---> nog geen universele rechten
, 19e eeuw =
Hoogtepunt koloniale expansie ---> Europese grootmachten veroveren wereld = overal mensenrechten gaan
schenden:
- Religie ---> onderwerping vreemde volkeren
- Wetenschap ---> op zoek nr biologische verklaring voor technologische + culturele achterstand --->
kinderlijke wilde vormen = wetenschappelijk racisme
20e eeuw =
Hoogtepunt schenden v mensenrechten in eigen regio ---> joden + mensen die niet voldoen aan ideaal =
vermoorden + gebruiken als proefdieren ---> goedkeuren door sociaal darwinisme
---> Nasleep v WO II = als reactie = grootmachten samen komen in Washington DC ---> opstellen universele
verklaring voor de rechten van de mens = 10/12/1948
Mensenrechten =
- Fundamentele rechten die iedere mens heeft
- kwetsbare mensen beschermen
- altijd en overal recht op
- Geen juridische afdwingbaarheid ---> Intentie verklaring = heel sterke internationale kracht
1e artikel =
Mensen vrij + gelijk in waardigheid en rechten geboren ---> behoren zich tov elkaar met broederschap te
gedragen
---> Verschil gelijkheid en gelijkwaardigheid =
− gelijkheid = elke burger heeft gelijke rechten
− gelijkwaardigheid = gelijke kansen voor gelijke noden ---> niet iedereen exact gelijk gaan
behandelen ---> kijken nr noden
2e artikel =
Iedereen heeft aanspraak op rechten + vrijheden ---> geen onderscheid v welke aard/ras/kleur/geslacht
---> voordelen + steretypes kunnen oorzakelijk mechanisme v schending v mensenrechten zijn
===> UVRM = intensieverklaring ---> pas in 1966 = intentieverklaring omzetten in verdrag met meer juridische
slagkracht
Begrippen =
- Resolutie =
Gezamenlijk besluit door aantal landen met idee dat alle betrokken landen zich er aan zullen houden
- Verklaring =
plechtige teksten waarin regeringen gezamenlijk vastleggen wat de beginselen zijn ---> geen echte
verplichtingen + niet juridisch bindend
- Verdragen =
Land dat verdrag bekrachtigt = verplicht om alles wat in dat verdrag staat na te leven
- Protocol =
Aanhangsel v een verdrag ---> bv doodstraf