Gezondheidsbevordering =
Gezondheidsbevordering =
Richt zich op fysieke + sociale omgeving en op de levensstijl van mensen ---> verschil met ziekteprevalentie =
Vertrekpunt Doelgroep Oriëntatie Actoren
Preventie Ziekte Risicogroepen Negatief Medici
Bevordering Gezondheid Algemene populatie Positief Deskundigen v diverse disciplines
indeling preventie op basis v ziekteproces =
1. primaire preventie =
- aanpakken v specifieke causale factoren v ziekte ---> bv regels roken + foto’s op pakjes sigaretten +
aanbod voeding
- doelgroepen = gezonde mensen ---> totale populatie + specifieke groepen
2. Secundaire preventie =
- gericht op detecteren v ziektes in vroeg stadium ---> bv screeningsprogramma’s
- Deelgroep
− totale populatie = universele screening ---> bv hielprik
− risico groepen = case finding ---> bv borstkankerscreening bij vrouwen met veel borstkanker in
familie
3. tertiaire preventie =
- tegengaan v verslechtering v gezondheidstoestand + voorkomen complicaties ---> levensstijlprogramme
diabetes
- = zorggerichte preventie
- doelgroepen = zieke mensen
4. Quaternaire preventie =
- vermijden v overmedicalisering ---> bv onnodige onderzoeken + beperken antibiotica
- rekening houden met wetenschappelijke evidentie + ethische verantwoording
5. Primordiale of pro-activatie preventie =
- vrij nieuw ---> in stand houden algemene voorwaarden v gezondheid
- economische + sociale + culturele voorwaarden ---> bv bestrijding armoede + uitsluiting
- Doelgroepen = volledige populatie + specifieke groepen
- Upstream strategieën
---> Samenvattend =
Quaternaire =
= ook toepassen op primaire + secundaire + tertaire
---> zorgen dat mensen niet onnodig gevaccineerd
worden = primaire + quaternaire
---> zorgen dat mensen niet onnodig gescreend
worden = secundair + quaternair
1
, Preventie in geestelijke gezondheid =
- ook alcohol + drugpreventie
- universele preventie = gericht op totale bevolking vooraleer er problemen zijn ---> bv pesten op school
- Selectieve preventie = gericht op risicogroepen ---> richten op slechtoffers v pesten
- Geïndiceerde preventie = gericht op personen bij wie er reeds problemen zijn ---> nog niet
gediagnostiseerd ---> bv jongeren met angsten
- Zorggerelateerde preventie = gericht op voorkomen v complicaties bij bestaande ziekte
Gezondheidsbevordering =
Proces waardoor mensen of groepen v mensen in staat gesteld worden om meer controle te verwerven over
determinanten van hun gezondheid ---> zo gezondheid verbeteren ---> verschillende factoren =
- biologische factoren
- levensstijl
- organisatie gezondheidszorg
- omgeving
---> omgevingsfactoren =
- sociaal ---> zorgen voor vrienden die te veel drinken
- cultureel ---> regels over alcoholgebruik
- economisch ---> bepaald of je je in sportclub kan inchrijven
- werkomstandigheden
- fysieke omgeving ---> bv aanwezigheid v groen + fietspaden
- politieke omgeving ---> bv verbod op roken in horeca
---> gezondheidsvoorlichting = op individu gericht
---> basisprincipes =
- Holistisch = niet enkel nr mens kijken vanuit medisch perspectief ---> ook biopsychisch-sociaal
- Participatief = mensen werken zelf mee aan bevordering ---> omgekeerde = curatief
- Emancipatorisch = kennis + mogelijkheid krijgen om zelf aan gezondheid te werken
- Rechtvaardig = iedereen moet mogelijkheid hebben
- Duurzaam = blijvend effect hebben ---> niet iets 1 malig ---> zal geen effect hebben
- Multistrategisch = verschillende acties ondernemen voor zelfde onderwerp
- Multidisciplinair
---> Ontstaan “Ottawa Charter for Health Promotion”=
Door WHO in 1986 ---> doel = antwoorden geven op specifieke gezondheidsproblemen v landen met hoog
welvaartsniveau ---> door toenemende chronische + deels vermijdbare beschavingsziekten
---> Strategieën =
- In staat stellen (enable) =
− toegang tot info
− vaardigheden aanleren
− vermijden sociale + culturele verschillen in gezondheid
- Bemiddelen (meditate) =
intersectorale acties
- Pleitbezorging (advocate)=
Zorgen dat beleidsmakers een gezonder omgeving maken ---> daarin gezonde keuzes maken
2
Gezondheidsbevordering =
Richt zich op fysieke + sociale omgeving en op de levensstijl van mensen ---> verschil met ziekteprevalentie =
Vertrekpunt Doelgroep Oriëntatie Actoren
Preventie Ziekte Risicogroepen Negatief Medici
Bevordering Gezondheid Algemene populatie Positief Deskundigen v diverse disciplines
indeling preventie op basis v ziekteproces =
1. primaire preventie =
- aanpakken v specifieke causale factoren v ziekte ---> bv regels roken + foto’s op pakjes sigaretten +
aanbod voeding
- doelgroepen = gezonde mensen ---> totale populatie + specifieke groepen
2. Secundaire preventie =
- gericht op detecteren v ziektes in vroeg stadium ---> bv screeningsprogramma’s
- Deelgroep
− totale populatie = universele screening ---> bv hielprik
− risico groepen = case finding ---> bv borstkankerscreening bij vrouwen met veel borstkanker in
familie
3. tertiaire preventie =
- tegengaan v verslechtering v gezondheidstoestand + voorkomen complicaties ---> levensstijlprogramme
diabetes
- = zorggerichte preventie
- doelgroepen = zieke mensen
4. Quaternaire preventie =
- vermijden v overmedicalisering ---> bv onnodige onderzoeken + beperken antibiotica
- rekening houden met wetenschappelijke evidentie + ethische verantwoording
5. Primordiale of pro-activatie preventie =
- vrij nieuw ---> in stand houden algemene voorwaarden v gezondheid
- economische + sociale + culturele voorwaarden ---> bv bestrijding armoede + uitsluiting
- Doelgroepen = volledige populatie + specifieke groepen
- Upstream strategieën
---> Samenvattend =
Quaternaire =
= ook toepassen op primaire + secundaire + tertaire
---> zorgen dat mensen niet onnodig gevaccineerd
worden = primaire + quaternaire
---> zorgen dat mensen niet onnodig gescreend
worden = secundair + quaternair
1
, Preventie in geestelijke gezondheid =
- ook alcohol + drugpreventie
- universele preventie = gericht op totale bevolking vooraleer er problemen zijn ---> bv pesten op school
- Selectieve preventie = gericht op risicogroepen ---> richten op slechtoffers v pesten
- Geïndiceerde preventie = gericht op personen bij wie er reeds problemen zijn ---> nog niet
gediagnostiseerd ---> bv jongeren met angsten
- Zorggerelateerde preventie = gericht op voorkomen v complicaties bij bestaande ziekte
Gezondheidsbevordering =
Proces waardoor mensen of groepen v mensen in staat gesteld worden om meer controle te verwerven over
determinanten van hun gezondheid ---> zo gezondheid verbeteren ---> verschillende factoren =
- biologische factoren
- levensstijl
- organisatie gezondheidszorg
- omgeving
---> omgevingsfactoren =
- sociaal ---> zorgen voor vrienden die te veel drinken
- cultureel ---> regels over alcoholgebruik
- economisch ---> bepaald of je je in sportclub kan inchrijven
- werkomstandigheden
- fysieke omgeving ---> bv aanwezigheid v groen + fietspaden
- politieke omgeving ---> bv verbod op roken in horeca
---> gezondheidsvoorlichting = op individu gericht
---> basisprincipes =
- Holistisch = niet enkel nr mens kijken vanuit medisch perspectief ---> ook biopsychisch-sociaal
- Participatief = mensen werken zelf mee aan bevordering ---> omgekeerde = curatief
- Emancipatorisch = kennis + mogelijkheid krijgen om zelf aan gezondheid te werken
- Rechtvaardig = iedereen moet mogelijkheid hebben
- Duurzaam = blijvend effect hebben ---> niet iets 1 malig ---> zal geen effect hebben
- Multistrategisch = verschillende acties ondernemen voor zelfde onderwerp
- Multidisciplinair
---> Ontstaan “Ottawa Charter for Health Promotion”=
Door WHO in 1986 ---> doel = antwoorden geven op specifieke gezondheidsproblemen v landen met hoog
welvaartsniveau ---> door toenemende chronische + deels vermijdbare beschavingsziekten
---> Strategieën =
- In staat stellen (enable) =
− toegang tot info
− vaardigheden aanleren
− vermijden sociale + culturele verschillen in gezondheid
- Bemiddelen (meditate) =
intersectorale acties
- Pleitbezorging (advocate)=
Zorgen dat beleidsmakers een gezonder omgeving maken ---> daarin gezonde keuzes maken
2
