Rechtsvergelijking
Inhoudsopgave
Deel 1: Rechtsvergelijking: algemene principes ......................................................................................................................... 2
Wat is rechtsvergelijking? .............................................................................................................................................................. 2
Waarom rechtsverglijking? ............................................................................................................................................................ 3
Hoe recht vergelijken? .................................................................................................................................................................... 3
Hoe landen groeperen? .................................................................................................................................................................. 5
Deel 2: Overzicht van enkele sleuteljurisdicties ......................................................................................................................... 7
Opzet en structuur .......................................................................................................................................................................... 7
België .............................................................................................................................................................................................. 7
Nederland ....................................................................................................................................................................................... 9
Frankrijk ....................................................................................................................................................................................... 10
Duitsland ...................................................................................................................................................................................... 15
Verenigd Koninkrijk ...................................................................................................................................................................... 19
Verenigde Staten van Amerika ..................................................................................................................................................... 25
Rusland ......................................................................................................................................................................................... 29
China ............................................................................................................................................................................................ 31
Japan ............................................................................................................................................................................................ 33
Islamitisch recht ........................................................................................................................................................................... 36
Afrikaans recht ............................................................................................................................................................................. 38
1
, DEEL 1: RECHTSVERGELIJKING: ALGEMENE PRINCIPES
Wat is rechtsvergelijking?
Rechtsvergelijking: kan omschreven worden als het onderzoeken van de verschillen en gelijkenissen tussen
twee of meer rechtsstelsels of welbepaalde onderdelen daarvan.
Inter-nationale rechtsvergelijking: betreft het vergelijken van nationaal recht tussen verschillende staten.
Inter-internationale rechtsvergelijking: betreft het vergelijken van internationaal- en
supranationaalrechtelijke normeringsgehelen of -regels.
Intra-nationale rechtsvergelijking: betreft het vergelijken van het recht van deelstaten binnen eenzelfde land.
Particulier-rechtsvergelijking: betreft het vergelijken van het recht van niet- of niet-zuiver-publiekrechtelijke
entiteiten.
Zuiver interne rechtsvergelijking: betreft het vergelijken van rechtsregels die binnen eenzelfde rechtsstelsel
toepasselijk zijn op diverse fenomenen.
Inter-temporele rechtsvergelijking: betreft het vergelijken van recht geldend op diverse tijdstippen.
Dogmatische vergelijking: houdt zich uitsluitend bezig met het gelden positief recht.
Functionele rechtsvergelijking: gaat uit van een probleem en hoe het ‘levend’ recht daarop een antwoord
biedt.
Macrorechtsvergelijking: vergelijkt hele rechtsstelsels (of zelfs groepen rechtsstelsels) met elkaar, waarbij de
aandacht gaat naar omvattende thema’s zoals rechtsbronnen, juridische denkwijzen of procedures om
geschillen te beslechten. Het groeperen van rechtsstelsels vormt een belangrijke opgave van
macrorechtsvergelijking.
Microrechtsvergelijking: focust op welbepaalde rechtsinstellingen of normeringsgehelen betreffende
eenzelfde fenomeen of probleem.
Uitstappen in het buitenlands recht: betreft de weetjes over vreemd recht die op een niet-wetenschappelijke
wijze met elkaar in verband zijn gebracht, of vaker nog, met het eigen recht.
Rechtsfilosofie en rechtstheorie: worden gekenmerkt door een eerder abstracte reflectie over het recht.
Rechtssociologie: laat zich in met de relatie tussen samenleving en recht: op welke wijze beïnvloedt het recht
het menselijk gedrag, en hoe wordt het recht beïnvloed of bepaald door maatschappelijke
machtsverhoudingen?
Rechtsgeschiedenis: volgt de wetenschappelijke methoden van het historisch onderzoek; de resultaten ervan
zijn niet beperkt tot het verklaren van gelijkenissen en verschillen.
Law and economics: wordt gezien als een sturingsinstrument om mensen tot gewenst gedrag te brengen en
van ongewenst gedrag af te houden.
2
Inhoudsopgave
Deel 1: Rechtsvergelijking: algemene principes ......................................................................................................................... 2
Wat is rechtsvergelijking? .............................................................................................................................................................. 2
Waarom rechtsverglijking? ............................................................................................................................................................ 3
Hoe recht vergelijken? .................................................................................................................................................................... 3
Hoe landen groeperen? .................................................................................................................................................................. 5
Deel 2: Overzicht van enkele sleuteljurisdicties ......................................................................................................................... 7
Opzet en structuur .......................................................................................................................................................................... 7
België .............................................................................................................................................................................................. 7
Nederland ....................................................................................................................................................................................... 9
Frankrijk ....................................................................................................................................................................................... 10
Duitsland ...................................................................................................................................................................................... 15
Verenigd Koninkrijk ...................................................................................................................................................................... 19
Verenigde Staten van Amerika ..................................................................................................................................................... 25
Rusland ......................................................................................................................................................................................... 29
China ............................................................................................................................................................................................ 31
Japan ............................................................................................................................................................................................ 33
Islamitisch recht ........................................................................................................................................................................... 36
Afrikaans recht ............................................................................................................................................................................. 38
1
, DEEL 1: RECHTSVERGELIJKING: ALGEMENE PRINCIPES
Wat is rechtsvergelijking?
Rechtsvergelijking: kan omschreven worden als het onderzoeken van de verschillen en gelijkenissen tussen
twee of meer rechtsstelsels of welbepaalde onderdelen daarvan.
Inter-nationale rechtsvergelijking: betreft het vergelijken van nationaal recht tussen verschillende staten.
Inter-internationale rechtsvergelijking: betreft het vergelijken van internationaal- en
supranationaalrechtelijke normeringsgehelen of -regels.
Intra-nationale rechtsvergelijking: betreft het vergelijken van het recht van deelstaten binnen eenzelfde land.
Particulier-rechtsvergelijking: betreft het vergelijken van het recht van niet- of niet-zuiver-publiekrechtelijke
entiteiten.
Zuiver interne rechtsvergelijking: betreft het vergelijken van rechtsregels die binnen eenzelfde rechtsstelsel
toepasselijk zijn op diverse fenomenen.
Inter-temporele rechtsvergelijking: betreft het vergelijken van recht geldend op diverse tijdstippen.
Dogmatische vergelijking: houdt zich uitsluitend bezig met het gelden positief recht.
Functionele rechtsvergelijking: gaat uit van een probleem en hoe het ‘levend’ recht daarop een antwoord
biedt.
Macrorechtsvergelijking: vergelijkt hele rechtsstelsels (of zelfs groepen rechtsstelsels) met elkaar, waarbij de
aandacht gaat naar omvattende thema’s zoals rechtsbronnen, juridische denkwijzen of procedures om
geschillen te beslechten. Het groeperen van rechtsstelsels vormt een belangrijke opgave van
macrorechtsvergelijking.
Microrechtsvergelijking: focust op welbepaalde rechtsinstellingen of normeringsgehelen betreffende
eenzelfde fenomeen of probleem.
Uitstappen in het buitenlands recht: betreft de weetjes over vreemd recht die op een niet-wetenschappelijke
wijze met elkaar in verband zijn gebracht, of vaker nog, met het eigen recht.
Rechtsfilosofie en rechtstheorie: worden gekenmerkt door een eerder abstracte reflectie over het recht.
Rechtssociologie: laat zich in met de relatie tussen samenleving en recht: op welke wijze beïnvloedt het recht
het menselijk gedrag, en hoe wordt het recht beïnvloed of bepaald door maatschappelijke
machtsverhoudingen?
Rechtsgeschiedenis: volgt de wetenschappelijke methoden van het historisch onderzoek; de resultaten ervan
zijn niet beperkt tot het verklaren van gelijkenissen en verschillen.
Law and economics: wordt gezien als een sturingsinstrument om mensen tot gewenst gedrag te brengen en
van ongewenst gedrag af te houden.
2
