Samenvatting Neonatologie

Kinderverpleegkunde – neonatologie

1. Ontwikkeling centrale zenuwstelsel
1.1.Lesdoelstellingen
1.2.Ontwikkeling op cellulair niveau

De ontwikkeling van het centrale zenuwstelsel start 18 dagen na bevruchting. Deze
ontwikkeling verloopt in verschillende fasen:

 1ste fase: neurulatie
 Vanuit de neurale plaat wordt de neurale buis gevormd.
 Op 8 weken is het begin van de grote hersenen al te herkennen op het einde van
de neurale buis.
 Nog grote hersenholten (ventrikels) te zien en de hersenplooien ontbreken nog
 Al een aanleg van ogen en reukorgaan te herkennen
 Proliferatiefase
 Ontwikkeling en uitgroei van verschillende soorten hersencellen gebeurt hier
o Zenuwcellen (neuronen) en steun- of hulpcellen ( gliacellen en
oligodendrocyten)
o Deze cellen bevinden zich in de kiemlaag (matrix germinalis) naast de
ventrikels
 Celmigratie
 Primitieve neuronen gaan zich vanuit de kiemlaag bewegen naar overige
hersengebieden om daar verder te rijpen en daar hun definitieve functies te
krijgen.
 Celorganisatie
 Neuronen gaan zich organiseren en onderlinge vebindingen maken (dendrieten).
 Hersenmantel wordt dikker
 Ventrikels worden kleiner
 Uitrijping
 Helft van de neuronen gaan verloren
o Geplande celdood of apoptose

Rond ± 30 weken is de vorm en opbouw van de hersenen voltooid, maar de verdere uitrijping
duurt tot ver daarna.

 Arts kan echografisch zien dat het brein nog niet volledig is ontwikkeld
 Aan de beperkte hersenplooien
 Ook kan hij dit microscopisch aan de toenemende dendrieten en myelinisatie*
van de zenuwbanen zien wat pas voltooid is tot het 18 e levensjaar.

* Proces tot isoleren van de zenuwbanen die voor snellere voorgeleiding zorgt en dus ook
voor een snellere verwerking van signalen zorgt.

 Periode voor en meteen na is zeer belangrijke periode in het uitrijpen van het
zenuwstelsel.
 Heel wat processen en manipulaties hebben een impact op de uitrijping
 Daarom genoeg aandacht geven aan hoe we neonaten verzorgen

, 1.3.Zintuigelijke ervaringen van de foetus en pasgeborene

Een normale hersenontwikkeling bevat het groeien en uitrijpen van 4 systemen:

 Zintuigelijke
 Somato-sensorieel
 Vestibulair
 Chemo-sensorieel
 Auditief
 Visueel
 Motorisch
 Gecontroleerde bewegingen
 Cognitief
 Verstandelijk vermogen
 Socio-emotioneel
 Sociale en emotionele vaardigheden

Bij prematuren zal de rijping van longen, nieren,… zal versneld gaan, maar de hersenrijping
niet. Deze zintuigen moeten nog lang uitrijpen buiten de baarmoeder. Hiervoor is de juiste
aanpak nodig. Neonaten moeten daardoor op de juiste manier gestimuleerd worden. Hoe
jonger de prematuur hoe fragieler de hersenen zijn en hoe adequater de aanpak is.

De omgeving van de NICU is helemaal niet te vergelijken met de baarmoeder. Daardoor
ervaart heel wat stress. Dit heeft een effect op neurologisch, sociaal en emotioneel vlak.

Verschillende zintuigelijke systemen

 Somato sensorieel systeem (Actief vanaf 12 tot 15 zwangerschapsweken)

= Tastzin, druk, pijn en temperatuurgewaarwording

- Handpalmen, voetzolen en gebied rond de neus en mond zijn vroeg gevoelig
- Zoekreflex vanaf 26 weken
- Makkelijk overstimulatie
- Tekenen van overprikkeling:
o Wegtrekken bij aanraking
o Wriemelen
o Wenen
o Zichzelf niet meer tot rust kunnen brengen
o Afkeer voor voedsel
 Vestibulair systeem of evenwichtsorgaan (Actief vanaf 16 weken)

= Evenwichtsorgaan

- Nodig voor juiste lichaamsbalans en houdingsveranderingen
- Helpt bij het tot rust brengen
- Tekenen van overprikkeling:
o Schichtige bewegingen
o Bleek worden
o Huilen
o Voedselmoeilijkheden