Hst 9: Het bloed
9.1 samenstelling en functies van bloed
9.1.1 onderdelen t/m 9.1.4 bloedcellen
Bloed vloeibaar bindweefsel, bestaat uit bloedcellen en plasma.
Donkerrood: zuurstofarm, helderrood: zuurstofrijk. De temperatuur van het bloed
is altijd iets hoger dan je lichaamstemperatuur door de warmte die vrijkomt bij
het wrijven van het bloed door de bloedvaten.
3 soorten bloedcellen: bloedplaatjes, rode- en witte bloedcellen.
Bloedplaatjes (trombocyten): Belangrijke rol qua
bloedstolling.
Als wand bloedvat beschadigd raakt wordt er een kettingreactie
opgezet om dit te beperken. Bloedplaatjes zitten vol met
tromboplastinogeen. (eiwit dat vrijkomt als bloedplaatjes
kapot gaan), dit is de start van de bloedstolling.
Rode bloedcellen (erytrocyten): verantwoordelijk voor het
vervoer van zuurstof. 45% van het totale volume van een bloedmonster.
55%
Dit percentage heet het hematocriet
>1
99% van de totale hoeveelheid bloedcellen bestaat uit rode bloedcellen.
%
- geen kern 45%
- weinig andere organellen
(zo veel mogelijk ruimte voor hemoglobine).
Hemaglobine: ijzerhoudend eiwit dat zuurstof bindt. Kan ook met
CO binden, maar dan wel minder moleculen. Op plekken waar veel zuurstof is
2
neemt Hb zuurstof op en dit laat het los op plekken met weinig zuurstof.
Witte bloedcellen (leukocyten): beschermen van het lichaam. Bijv. tegen:
wonden
ziekteverwekkers (bijv. bacteriën of virussen)
tumorcellen
Verschillende soorten witte bloedcellen hebben weer een eigen taak, de ene
herkent en de andere ruimt lichaamsvreemde stoffen op.
- Groter dan de rode bloedcellen
- Wel een celkern
- Hebben alle organellen
Chemotaxis: als lichaam stoffen aanmaakt die witte bloedcellen aanmaken (als er
dus schade aan het lichaam ontstaat). Lichaam verhoogd dan productie witte
bloedcellen.
Normaal: 5.000/10.000 witte bloedcellen per mm3, wanneer er meer dan 11.000
cellen per mm3 komt, spreek je van leukopenie. (bijv. door bepaalde medicijnen)
, 3 hoofdgroepen witte bloedcellen:
1. Granulocyten (fagocyten)
‘opeten’ van de ziekteverwekkers en beschadigde cellen.
Bestaan uit 3 groepen:
1. Neutrofielen (talrijkst, hevige infecties, dol op schimmels en
bacteriën)
2. Eosinofiele (allergische reactie, infecties door parasitaire wormen)
3. Basofielen (‘eten’ niet, lokken andere granulocyten naar
beschadigd weefsel)
histamine de belangrijkste, zorgt bovendien dat witte bloedcel
snel uit bloedvaten naar de ontstoken weefsels kunnen komen.
2. Monocyten
De grootste onder de witte bloedcellen.
Dringen ontstoken weefsel binnen, veranderen in macrofagen en die
eten meerdere ziekteverwekkers tegelijk op.
Deze macrofagen overleven lange tijd.
Belangrijk voor bestrijden chronische infecties en bij het activeren
van de lymfocyten.
3. Lymfocyten
De belangrijkste onder de witte bloedcellen.
Zitten vooral in de lymfatische weefsels (Bijv. amandelen en de milt)
Herkenning van de ziekteverwekkers.
Volgende keer worden ze direct herkend en dan worden we
minder/niet ziek.
Bloedplasma: het vloeibare deel van het bloed. 90% bestaat uit water.
Samenstelling veranderd voortdurend vanwege de uitwisseling van deze stoffen
met weefsels. Zo neemt bloed koolstofdioxide op en geeft voedingsstoffen en
zuurstof juist weer af.
In het bloedplasma is opgelost:
- Plasma-eiwitten
Lever maakt de meeste plasma-eiwitten aan, problemen met de lever
zorgen dus ook voor ongecontroleerde bloedingen.
Meest voorkomende, 3 meest belangrijkste typen:
1. Albumine:
Transporteiwit, houd colloïd-osmotische druk in bloed in stand (deze
zorgt voor voldoende water in de bloedbaan (teveel? oedeem).
2. Globulinen:
Antilichamen (helpen lichaam te beschermen tegen
ziekteverwekkers)
3. Fibrinogeen:
Stollingsfactoren (zoals dus fibrinogeen) helpen het bloedverlies
tegen te gaan.
- Voedingsstoffen
- Zouten (elektrolyten)
9.1 samenstelling en functies van bloed
9.1.1 onderdelen t/m 9.1.4 bloedcellen
Bloed vloeibaar bindweefsel, bestaat uit bloedcellen en plasma.
Donkerrood: zuurstofarm, helderrood: zuurstofrijk. De temperatuur van het bloed
is altijd iets hoger dan je lichaamstemperatuur door de warmte die vrijkomt bij
het wrijven van het bloed door de bloedvaten.
3 soorten bloedcellen: bloedplaatjes, rode- en witte bloedcellen.
Bloedplaatjes (trombocyten): Belangrijke rol qua
bloedstolling.
Als wand bloedvat beschadigd raakt wordt er een kettingreactie
opgezet om dit te beperken. Bloedplaatjes zitten vol met
tromboplastinogeen. (eiwit dat vrijkomt als bloedplaatjes
kapot gaan), dit is de start van de bloedstolling.
Rode bloedcellen (erytrocyten): verantwoordelijk voor het
vervoer van zuurstof. 45% van het totale volume van een bloedmonster.
55%
Dit percentage heet het hematocriet
>1
99% van de totale hoeveelheid bloedcellen bestaat uit rode bloedcellen.
%
- geen kern 45%
- weinig andere organellen
(zo veel mogelijk ruimte voor hemoglobine).
Hemaglobine: ijzerhoudend eiwit dat zuurstof bindt. Kan ook met
CO binden, maar dan wel minder moleculen. Op plekken waar veel zuurstof is
2
neemt Hb zuurstof op en dit laat het los op plekken met weinig zuurstof.
Witte bloedcellen (leukocyten): beschermen van het lichaam. Bijv. tegen:
wonden
ziekteverwekkers (bijv. bacteriën of virussen)
tumorcellen
Verschillende soorten witte bloedcellen hebben weer een eigen taak, de ene
herkent en de andere ruimt lichaamsvreemde stoffen op.
- Groter dan de rode bloedcellen
- Wel een celkern
- Hebben alle organellen
Chemotaxis: als lichaam stoffen aanmaakt die witte bloedcellen aanmaken (als er
dus schade aan het lichaam ontstaat). Lichaam verhoogd dan productie witte
bloedcellen.
Normaal: 5.000/10.000 witte bloedcellen per mm3, wanneer er meer dan 11.000
cellen per mm3 komt, spreek je van leukopenie. (bijv. door bepaalde medicijnen)
, 3 hoofdgroepen witte bloedcellen:
1. Granulocyten (fagocyten)
‘opeten’ van de ziekteverwekkers en beschadigde cellen.
Bestaan uit 3 groepen:
1. Neutrofielen (talrijkst, hevige infecties, dol op schimmels en
bacteriën)
2. Eosinofiele (allergische reactie, infecties door parasitaire wormen)
3. Basofielen (‘eten’ niet, lokken andere granulocyten naar
beschadigd weefsel)
histamine de belangrijkste, zorgt bovendien dat witte bloedcel
snel uit bloedvaten naar de ontstoken weefsels kunnen komen.
2. Monocyten
De grootste onder de witte bloedcellen.
Dringen ontstoken weefsel binnen, veranderen in macrofagen en die
eten meerdere ziekteverwekkers tegelijk op.
Deze macrofagen overleven lange tijd.
Belangrijk voor bestrijden chronische infecties en bij het activeren
van de lymfocyten.
3. Lymfocyten
De belangrijkste onder de witte bloedcellen.
Zitten vooral in de lymfatische weefsels (Bijv. amandelen en de milt)
Herkenning van de ziekteverwekkers.
Volgende keer worden ze direct herkend en dan worden we
minder/niet ziek.
Bloedplasma: het vloeibare deel van het bloed. 90% bestaat uit water.
Samenstelling veranderd voortdurend vanwege de uitwisseling van deze stoffen
met weefsels. Zo neemt bloed koolstofdioxide op en geeft voedingsstoffen en
zuurstof juist weer af.
In het bloedplasma is opgelost:
- Plasma-eiwitten
Lever maakt de meeste plasma-eiwitten aan, problemen met de lever
zorgen dus ook voor ongecontroleerde bloedingen.
Meest voorkomende, 3 meest belangrijkste typen:
1. Albumine:
Transporteiwit, houd colloïd-osmotische druk in bloed in stand (deze
zorgt voor voldoende water in de bloedbaan (teveel? oedeem).
2. Globulinen:
Antilichamen (helpen lichaam te beschermen tegen
ziekteverwekkers)
3. Fibrinogeen:
Stollingsfactoren (zoals dus fibrinogeen) helpen het bloedverlies
tegen te gaan.
- Voedingsstoffen
- Zouten (elektrolyten)
