Samenvatting ontwikkelingspsychologie

Ontwikkelingspsychologie




Ontwikkelingspsychologie
Les 1: Psychologie van de levensloop

1 Geleidelijk of in trapjes?
Trapjes: stadia theorie: elk stadium heeft nieuwe verworvenheden die er voordien nog niet waren…

Geleidelijkheid:

 Verandering gaat geleidelijk
 Eigenschappen verdwijnen of verschijnen niet maar worden meer, minder preciezer, beter
 Patroon verschilt naargelang het ontwikkelingsdomein

Bv, hij was 18 maanden en zei nog niets en toen kwam de oppas en die zei ik denk dat hij appel
gezegd heeft. Een paar dagen later zei het kind: appel, koffie…

1.1 Basis
- Ontwikkeling is levenslang: stopt niet in de volwassenheid
- Ontwikkeling is multi-dimensioneel
o = Veel invloeden door elkaar, vooruitgang en achteruitgang en impact van het
biologische, cognitieve en het sociaal emotionele
- Gevoelige periodes voor bv, taal of hechting. Dit betekent dat als in een vroegere periode
iets ontbreekt, dit soms niet meer in te halen valt.
- Zelfsturing: mensen ervaren een vrijheid, zijn niet louter een product van toevallige genen in
combinatie met toevallige omgevingsinvloeden. Men wordt zich geleidelijk aan bewust van
zichzelf en van de keuzemogelijkheden.

1.2 Methodisch onderzoek
Stap 1: stellen van relevante vragen

Stap 2: formuleren van een hypothese = voorspelling

Stap 3: strategie ontwikkelen om goed onderzoek op te zetten = operationalisering. Begrippen
kunnen omzetten in meetbare concepten bv, hoe meet ik ‘welbevinden’ (mate waarin iemand zich
lichamelijk, geestelijk en sociaal goed voelt) van kinderen met of zonder huisdier.

Voorbeeld van een hypothese ‘gebruik van jongeren met alcohol’

Als je na 2u nog op de oude markt ben, ga je je lazarus drinken, hoe langer je er bent hoe meer tijd
om te drinken




1.2.1 Soorten onderzoek
 Experiment opzetten

1
Lieze Le Comte

,Ontwikkelingspsychologie



o Bv, groep kinderen met ADHD op suikerdieet, andere vergelijkbare groep kinderen
zonder dieet
 Correlationeel onderzoek
o Verband tussen gewelddadige games spelen en agressief gedrag?
 Kinderen die gewelddadige films of spelletjes spelen, zelf agressief zijn,
maar soms is het één niet de oorzaak van het ander

 Survey
o Grote groepen pubers vullen vragenlijsten in over seksuele ervaringen
 Observatie
o Bv, taal van baby’s, video interacties met ouder
 Aan baby’s kan je moeilijk iets vragen
 Case study
o Wilde van Aveyron, bepaalde psychiatrische aandoeningen…
 Soms gaat een kinderpsychiater een analyse maken

1.2.2 Meten van veranderingen
 Longitudinaal onderzoek
o Gedrag en veranderingen worden doorheen de tijd bij dezelfde groep gemeten
 Bv, taal volgen bij een groep kinderen vanaf 0-5 jaar
 Dwarsdoorsnede onderzoek
o Participanten van verschillende leeftijden worden met elkaar vergeleken
 Vb, blijft IQ constant of is er neergang vanaf een bepaalde leeftijd? 5 -15-
75: probleem verschillen zijn soms afhankelijk van cohort
 Cross-sequentieel onderzoek
o Combinatie van voorgaande testen op vlak van morele ontwikkeling en deze groepen
om de tijd opnieuw onderzoeken




2
Lieze Le Comte

,Ontwikkelingspsychologie




2 Babytijd
Vertedering, voeding en slapeloze nachten…

2.1 Vooraf
- Reeds lang in verwachting: voor de conceptie
o Soms moeizaam: problemen met fertiliteit/ vruchtbaarheid
- Zwangerschap: fascinerend ontwikkelingsproces

2.2 Pasgeboren…
- Apagar score: 5 functies die meteen na de geboorte worden gemeten
o Appearance (huidskleur)
o Pulse (hartslag)
o Grimance (reflexen)
o Activity (spierspanning)
o Respiration (ademhaling)

 Indien lage score: problemen al voor geboorte of wordt veroorzaakt door geboorte zelf vb,
zuurstoftekort

2.2.1 Nestblijver of nestvlieder
Nestblijver:

 Krijgen meerdere jongen tegelijk
 Delen met vele baarmoeder  weinig ruimte om lange dracht te gunnen en komen dus vrij
hulpeloos ter wereld
 Duurt hele tijd voor ze zich zelfstandig buiten het nest kunnen begeven
 Blijven eerste dagen of weken blind

Nestvlieders:

 Meestal 1 jong tegelijk
 Dracht duurt langer  bij geboorte komt een goed ontwikkeld en zelfredzaam exemplaar ter
wereld
 Jong kan zich al meteen op eigen kracht voortbewegen
 Zintuigen goed ontwikkeld

Portmann: eerste jaar hard nodig om een mens te worden  ontwikkelen heel veel (rechtop lopen,
taal en zelfbewustzijn ontwikkelen)

 Na het eerste levensjaar is er de psychologische geboorte




3
Lieze Le Comte

, Ontwikkelingspsychologie



2.2.2 Impact van prematuriteit voor de ouders
- Vroege geboorte: 25-26 weken
o Fragiele - kwetsbare baby
 Angst of het kind overleeft  blokkade naar hechting
o Kindje wordt in couveuse gelegd
 Verantwoordelijkheid wordt overgenomen door medische wereld
- Premature geboorte vaak  trauma
o Gevoelens van desoriëntatie, angst
o Affectless shock (versteend reageren)
 Vaak aanleiding tot postnatale – depressie
- Wanneer het kindje naar huis mag:
o Kans op
 Stress  zal het lukken?

2.3 Lichamelijke groei
- Grote veranderingen in lichaamsverhoudingen: groot hoofd
- Hersenen bij de geboorte slecht ¼ van die van een volwassene, op 3 jaar is dat 75%.
- Belang van voeding en stimulatie in deze periode
- Skelet is zeer gevoelig
o Bv, schedel

2.3.1 Groei
Kind groeit van:

Boven naar onder

 Spieren van het hoofd gebruiken
 Romp
 Onderste ledematen

Centrum van het lichaam naar buiten

 Eerst schoudergewrichten (sturing gebeurt door hersenen)
 Ellebogen
 Polsen
 Vingers

Eerst eenvoudig daarna complex

 Kinderen worden onderling vergeleken: percentielen – groeicurve

Groeifactoren:

- Genetische aanleg
- Hormonen
- Voeding




4
Lieze Le Comte