Maud Lequeue 2019 -2020
Hoofdstuk r
Taalontwikkeling
Typische kenmerken van menselijke taal
¨ Visies:
à Taal is apart opgebouwd met een eigen neurologisch systeem
à Taal is een afgeleide van het cognitieve systeem
à Enkele vragen worden zich gesteld als het gaat om de taalontwikkeling: Verwerven alle
kinderen/ culturen taal op dezelfde manier? Nature of Nurture?
Arbitrair Elk klankpatroon kan verwijzen naar om het even wat
Iedereen kan een taal zelf vormen
Productief Taal is creatief, of generatief (we zijn in staat steeds nieuwe
taaluitingen te produceren
De zin de we nu hebben uitgesproken nog nooit zo hebben
uitgesproken. Voor durend creatief of generatief
Betekenisdragend Taal representeert objecten, acties, gebeurtenissen en ideeën
symbolisch
Displacement Taal kan de spreker en de luisteraar losmaken van het hier en nu
(we kunnen spreken over dingen die hier en nu niet aanwezig zijn)
Dualiteit (technisch) Taal wordt gerepresenteerd op twee niveaus:
1. oppervlaktestructuur(letterlijk oppervlak te van de taal):
fonologie(wetenschap die zich bezig houdt met het bestuderen
van klanken in taal) → Het gaat het om klanken
Dieptestructuur: Meestal te maken met betekenis
Syntaxis zit hier ook in (= structuur en grammatica v/d taal) en
semantiek (= de betekenis)
à volgens Chromsky dieptestructuren universeel (nativist)
Componenten van taal
- Klank structuur van taal
- Regels die structuur en sequentie bepalen van spraakklanken
Fonologie
- Lijkt dat woorden aan elkaar plakken
(Fonotactiek: hoe regels op
- Bv. een Slavische taal kunnen ze 5 medeklinkers na elkaar uitspreken
elkaar volgen)
dat kunnen wij niet.
- Bv. tlovaraan à is niet Fonotactisch wij kennen/kunnen dat niet
- Woordenschat (voor een volwassenen rond 50 000 woorden)
- De wijze waarop onderliggende concepten uitgedrukt worden in
woorden en woordcombinaties
Semantiek
- Dankzij semantiek zonder grammaticaal foute zinnen verstaan
à bv. semantiek juist, grammaticaal fout: de man kwaad de aap
verbaasde.
Grammatica bestaat uit 2 elementen:
1. Syntaxis - regels voor zinsvorming → Opeenvolging van woorden
Grammatica Bv. kleurloze groene ideeën slapen furieus
2. Morfologie – woorden op zich à woordvorming →
werkwoordvorming à tijd of geslacht kan een rol spelen
Pragmatiek = Bij het onderwerp blijven als je praat
131
, Maud Lequeue 2019 -2020
- Nodig voor gepaste en effectieve communicatie (sarcasme o.a.)
- Toon aanpassen, bij een onderwerp blijven, niet roepen, duidelijk
praten
- Sociolinguïstische kennis
à Cultureel bepaald, hoe praten tegen een ouder persoon
- Kan cultureel en historische verschillend zijn
à Bv: hoe afscheid nemen, rekening houden met status, leeftijd, ... van
iemand à zit een regelstructuur in
Enkele voorbeelden van het uit elkaar trekken van semantiek en syntactisch:
¨ Alle konen pranen met gronen.
¨ Weinig betekenis volle woorden
¨ Een bloek fijgt bij een gepraande groon.
¨ Bloeken, konen en gronen kunnen niet gezamenlijk voorkomen zonder dat de bloeken fijgen.
à Maw er zit een syntactische structuur in
¨ Stel… zou=
à Fijgen = wegkwijnen of door de grond zakken
à Pranen = kussen
à groon = wulpse dame boven de 24
à koon = opdringerige heer boven de 30
à bloek = afgewezen minnaar
¨ Afgewezen minnaars kwijnen weg of zakken door de grond in de aanwezigheid van gekuste
wulpse dames boven de 24.
Drie theorieën van taalontwikkeling
¨ 6 maanden: frazelen
¨ 1 jaar: eerste woorden
¨ Einde 1ste jaar: meerdere woorden combineren
¨ 4 à 5 jaar: vaste woordenschat en de meeste grammaticale constructies
à Suggereert biologische basis
¨ Taal moet aangeleerd wordenàwilde van Aveyron
à Nature-nurture debat
¨ Theorieën: behavioristische, nativistische en interactionistische theorie
¨ Geleerd via operante conditionering (bekrachtiging) en imitatie → taal moet
aangeleerd worden
¨ Skinner:
à Heel boek aan taal en OC gewijd
à Op taal verwerven volgt een bekrachtigingàshaping (stapsgewijs gedrag
Behavioristisch aanleren)
(Skinner) à Imitatie speelt ook rol
à Probleem: leren van nieuwe dingen moeilijk te verklaren <->
generativiteit
¨ Nadeel: deze theorie heeft het moeilijk met de creativiteit en generalisatie
van een taal
Nativistisch
¨ Language Acquisition Device (LAD) → hiermee worden we geboren, het staat
toe dat eens je genoeg woordenschat hebt verkregen, je deze woorden kan
(Chomsky)
combineren in de grammatica en de betekenis van zinnen te verstaan
132
Hoofdstuk r
Taalontwikkeling
Typische kenmerken van menselijke taal
¨ Visies:
à Taal is apart opgebouwd met een eigen neurologisch systeem
à Taal is een afgeleide van het cognitieve systeem
à Enkele vragen worden zich gesteld als het gaat om de taalontwikkeling: Verwerven alle
kinderen/ culturen taal op dezelfde manier? Nature of Nurture?
Arbitrair Elk klankpatroon kan verwijzen naar om het even wat
Iedereen kan een taal zelf vormen
Productief Taal is creatief, of generatief (we zijn in staat steeds nieuwe
taaluitingen te produceren
De zin de we nu hebben uitgesproken nog nooit zo hebben
uitgesproken. Voor durend creatief of generatief
Betekenisdragend Taal representeert objecten, acties, gebeurtenissen en ideeën
symbolisch
Displacement Taal kan de spreker en de luisteraar losmaken van het hier en nu
(we kunnen spreken over dingen die hier en nu niet aanwezig zijn)
Dualiteit (technisch) Taal wordt gerepresenteerd op twee niveaus:
1. oppervlaktestructuur(letterlijk oppervlak te van de taal):
fonologie(wetenschap die zich bezig houdt met het bestuderen
van klanken in taal) → Het gaat het om klanken
Dieptestructuur: Meestal te maken met betekenis
Syntaxis zit hier ook in (= structuur en grammatica v/d taal) en
semantiek (= de betekenis)
à volgens Chromsky dieptestructuren universeel (nativist)
Componenten van taal
- Klank structuur van taal
- Regels die structuur en sequentie bepalen van spraakklanken
Fonologie
- Lijkt dat woorden aan elkaar plakken
(Fonotactiek: hoe regels op
- Bv. een Slavische taal kunnen ze 5 medeklinkers na elkaar uitspreken
elkaar volgen)
dat kunnen wij niet.
- Bv. tlovaraan à is niet Fonotactisch wij kennen/kunnen dat niet
- Woordenschat (voor een volwassenen rond 50 000 woorden)
- De wijze waarop onderliggende concepten uitgedrukt worden in
woorden en woordcombinaties
Semantiek
- Dankzij semantiek zonder grammaticaal foute zinnen verstaan
à bv. semantiek juist, grammaticaal fout: de man kwaad de aap
verbaasde.
Grammatica bestaat uit 2 elementen:
1. Syntaxis - regels voor zinsvorming → Opeenvolging van woorden
Grammatica Bv. kleurloze groene ideeën slapen furieus
2. Morfologie – woorden op zich à woordvorming →
werkwoordvorming à tijd of geslacht kan een rol spelen
Pragmatiek = Bij het onderwerp blijven als je praat
131
, Maud Lequeue 2019 -2020
- Nodig voor gepaste en effectieve communicatie (sarcasme o.a.)
- Toon aanpassen, bij een onderwerp blijven, niet roepen, duidelijk
praten
- Sociolinguïstische kennis
à Cultureel bepaald, hoe praten tegen een ouder persoon
- Kan cultureel en historische verschillend zijn
à Bv: hoe afscheid nemen, rekening houden met status, leeftijd, ... van
iemand à zit een regelstructuur in
Enkele voorbeelden van het uit elkaar trekken van semantiek en syntactisch:
¨ Alle konen pranen met gronen.
¨ Weinig betekenis volle woorden
¨ Een bloek fijgt bij een gepraande groon.
¨ Bloeken, konen en gronen kunnen niet gezamenlijk voorkomen zonder dat de bloeken fijgen.
à Maw er zit een syntactische structuur in
¨ Stel… zou=
à Fijgen = wegkwijnen of door de grond zakken
à Pranen = kussen
à groon = wulpse dame boven de 24
à koon = opdringerige heer boven de 30
à bloek = afgewezen minnaar
¨ Afgewezen minnaars kwijnen weg of zakken door de grond in de aanwezigheid van gekuste
wulpse dames boven de 24.
Drie theorieën van taalontwikkeling
¨ 6 maanden: frazelen
¨ 1 jaar: eerste woorden
¨ Einde 1ste jaar: meerdere woorden combineren
¨ 4 à 5 jaar: vaste woordenschat en de meeste grammaticale constructies
à Suggereert biologische basis
¨ Taal moet aangeleerd wordenàwilde van Aveyron
à Nature-nurture debat
¨ Theorieën: behavioristische, nativistische en interactionistische theorie
¨ Geleerd via operante conditionering (bekrachtiging) en imitatie → taal moet
aangeleerd worden
¨ Skinner:
à Heel boek aan taal en OC gewijd
à Op taal verwerven volgt een bekrachtigingàshaping (stapsgewijs gedrag
Behavioristisch aanleren)
(Skinner) à Imitatie speelt ook rol
à Probleem: leren van nieuwe dingen moeilijk te verklaren <->
generativiteit
¨ Nadeel: deze theorie heeft het moeilijk met de creativiteit en generalisatie
van een taal
Nativistisch
¨ Language Acquisition Device (LAD) → hiermee worden we geboren, het staat
toe dat eens je genoeg woordenschat hebt verkregen, je deze woorden kan
(Chomsky)
combineren in de grammatica en de betekenis van zinnen te verstaan
132
