Maud Lequeue 2019 -2020
Hoofdstuk _
Onderzoekstrategieën
Onderzoeksvraag
¨ De onderzoeksvraag staat centraal en bepaalt welke methode we gaan gebruiken
¨ Onderzoek begint meestal met een hypothese die wordt afgeleid van de theorie, de
hypothese is in dit geval een predictie
¨ Soms worden twee strijdige hypotheses (afgeleid van twee verschillende theorieën) afgezet
tegen elkaar.
à Bv: Een onderzoeker die zich richt op de rol van maturiteit in de ontwikkeling denkt dat de
aanmoediging van een volwassene maar een klein effect zal hebben in de fase van het leren
praten of tellen bij een kind, terwijl een socio-culturele onderzoeker denkt dat deze
aanmoediging bevorderend kan zijn.
¨ Er is niet altijd een hypothese, stel bijvoorbeeld dat er nog niemand onderzoek naar gedaan
heeft en niet weet wat te verwachten (er is geen theorie) → exploratief onderzoek
à Bv: Wat is de impact van Dutroux-affaire op visie van kinderen op volwassenen?
à Bv: Hoe beïnvloedt spelen van videospelletjes de visuo-spatiale ontwikkeling van kinderen?
¨ Confirmatie bias: je wil als onderzoeker heel graag de waarheid zien
à Bv. theoretische voorkeur (bv. ik wil dat eigenlijk verwerpen) à replicatiecrisis allerlei
bekende fenomenen uit het verleden in de psycho hebben we geprobeerd te repliceren maar
is bij aantal studies niet gelukt omdat het geen goede studies waren. We hadden dus vroeger
schijnzekerheden. Hierdoor 0 effect à niemand wou dit publiceren.
¨ Replicatiecrisis: is belangrijk
¨ Wanneer je een onderzoek doet moet je bias uitschakelen
Onderzoeksvraag geeft richting aan onderzoeksmethode
Methodes voor het verzamelen van informatie
Kiezen van een onderzoekstrategie
¨ Onderzoeksmethode:
à De specifieke activiteiten van participanten
Þ Bv: vragenlijsten, interviews, observaties, ...
¨ Onderzoeksopzet:
à Algemeen plan van het onderzoek
Þ Laat beste toets toe van de onderzoeksvraag
Systematische observatie
2 manieren:
¨ Naturalistische Observatie
à Observatie in het “veld” of natuurlijke omgeving waar gedrag zich voordoet
Þ Bv. je wilt pestgedrag gaan observeren op een school. Juist die dag geen pestgedrag L
à Onderzoeker is hier een passieve waarnemer
< Voordelen
§ Het is een weerspiegeling van het alledaagse gedrag
§ Gelijkaardige psychologische processen
21
, Maud Lequeue 2019 -2020
= Nadelen:
§ Mogelijkheid dat het gedrag niet voorkomt
§ Enkel observeren wat er dan gebeurt, misschien komen interessante aspecten niet aan
bod
§ Invloed van de observator waardoor ze zich anders gedragen
§ Situatie is niet gestandaardiseerd
¨ Gestructureerde observatie
à Laboratorium situatie opgezet om te onderzoeken gedrag uit te lokken
Þ Bv. pestgedrag: je verzint een procedure een bepaalde situatie waar je pestgedrag gaat
uitlokken
< Voordelen
§ Alle participanten hebben een gelijke kans om het gedrag te vertonen
§ Meer controle op invloeden
§ Onderzoekers hebben de mogelijkheid tot het bestuderen van gedrag dat amper voorkomt
= Nadelen
§ Is het zo dat in labo situaties ook in naturalistische situatie zou plaatsvinden? (zie
voorbeeld)
§ De observaties brengen misschien geen weerspiegeling op van hun alledaags gedrag.
§ Ze kunnen zich anders gaan gedragen onder invloed van de observator.
Verzamelen van Systematische Observaties
¨ Event Sampling
à Observator registreert elke keer een specifiek gedrag dat zich voordoet gedurende een
specifieke periode
Þ Bv: telkens een baby weent gaan ze registreren hoe lang het weent
¨ Time Sampling
à Observator registreert of een bepaald gedrag zich voordoet tijdens een steekproef van korte
tijdsintervallen
Þ Bv: Stel je hebt een uur, dan ga je om de vijf minuten gedurende 30 seconden gedrag
registreren
Beperkingen van Systematische Observatie
¨ Invloed van observator (op het gedrag dat wordt onderzocht)
à Participanten kunnen zich op onnatuurlijke wijze gaan gedragen door de aanwezigheid van de
observator (erger bij ouderen dan bij kinderen)
à We kunnen dit echter gaan minimaliseren
Þ Bv. de observator reeds enkele keren in contact te laten komen met de participanten
zodat ze aan zijn aanwezigheid wennen of we kunnen vertrouwde elementen toevoegen
aan de observatie à bv. ouders betrekken bij observatie
¨ Observator Bias
à Hierbij gaat de observator registreren wat hij verwacht dat zal gebeuren, eerder dan dat wat
de participanten echt doen (= observator ziet wat hij wil zien)
à Ernstig gevaar
à Oplossing: werken met hypotheseblinde of onafhankelijke of opnames maken en achteraf
bekijken
22
Hoofdstuk _
Onderzoekstrategieën
Onderzoeksvraag
¨ De onderzoeksvraag staat centraal en bepaalt welke methode we gaan gebruiken
¨ Onderzoek begint meestal met een hypothese die wordt afgeleid van de theorie, de
hypothese is in dit geval een predictie
¨ Soms worden twee strijdige hypotheses (afgeleid van twee verschillende theorieën) afgezet
tegen elkaar.
à Bv: Een onderzoeker die zich richt op de rol van maturiteit in de ontwikkeling denkt dat de
aanmoediging van een volwassene maar een klein effect zal hebben in de fase van het leren
praten of tellen bij een kind, terwijl een socio-culturele onderzoeker denkt dat deze
aanmoediging bevorderend kan zijn.
¨ Er is niet altijd een hypothese, stel bijvoorbeeld dat er nog niemand onderzoek naar gedaan
heeft en niet weet wat te verwachten (er is geen theorie) → exploratief onderzoek
à Bv: Wat is de impact van Dutroux-affaire op visie van kinderen op volwassenen?
à Bv: Hoe beïnvloedt spelen van videospelletjes de visuo-spatiale ontwikkeling van kinderen?
¨ Confirmatie bias: je wil als onderzoeker heel graag de waarheid zien
à Bv. theoretische voorkeur (bv. ik wil dat eigenlijk verwerpen) à replicatiecrisis allerlei
bekende fenomenen uit het verleden in de psycho hebben we geprobeerd te repliceren maar
is bij aantal studies niet gelukt omdat het geen goede studies waren. We hadden dus vroeger
schijnzekerheden. Hierdoor 0 effect à niemand wou dit publiceren.
¨ Replicatiecrisis: is belangrijk
¨ Wanneer je een onderzoek doet moet je bias uitschakelen
Onderzoeksvraag geeft richting aan onderzoeksmethode
Methodes voor het verzamelen van informatie
Kiezen van een onderzoekstrategie
¨ Onderzoeksmethode:
à De specifieke activiteiten van participanten
Þ Bv: vragenlijsten, interviews, observaties, ...
¨ Onderzoeksopzet:
à Algemeen plan van het onderzoek
Þ Laat beste toets toe van de onderzoeksvraag
Systematische observatie
2 manieren:
¨ Naturalistische Observatie
à Observatie in het “veld” of natuurlijke omgeving waar gedrag zich voordoet
Þ Bv. je wilt pestgedrag gaan observeren op een school. Juist die dag geen pestgedrag L
à Onderzoeker is hier een passieve waarnemer
< Voordelen
§ Het is een weerspiegeling van het alledaagse gedrag
§ Gelijkaardige psychologische processen
21
, Maud Lequeue 2019 -2020
= Nadelen:
§ Mogelijkheid dat het gedrag niet voorkomt
§ Enkel observeren wat er dan gebeurt, misschien komen interessante aspecten niet aan
bod
§ Invloed van de observator waardoor ze zich anders gedragen
§ Situatie is niet gestandaardiseerd
¨ Gestructureerde observatie
à Laboratorium situatie opgezet om te onderzoeken gedrag uit te lokken
Þ Bv. pestgedrag: je verzint een procedure een bepaalde situatie waar je pestgedrag gaat
uitlokken
< Voordelen
§ Alle participanten hebben een gelijke kans om het gedrag te vertonen
§ Meer controle op invloeden
§ Onderzoekers hebben de mogelijkheid tot het bestuderen van gedrag dat amper voorkomt
= Nadelen
§ Is het zo dat in labo situaties ook in naturalistische situatie zou plaatsvinden? (zie
voorbeeld)
§ De observaties brengen misschien geen weerspiegeling op van hun alledaags gedrag.
§ Ze kunnen zich anders gaan gedragen onder invloed van de observator.
Verzamelen van Systematische Observaties
¨ Event Sampling
à Observator registreert elke keer een specifiek gedrag dat zich voordoet gedurende een
specifieke periode
Þ Bv: telkens een baby weent gaan ze registreren hoe lang het weent
¨ Time Sampling
à Observator registreert of een bepaald gedrag zich voordoet tijdens een steekproef van korte
tijdsintervallen
Þ Bv: Stel je hebt een uur, dan ga je om de vijf minuten gedurende 30 seconden gedrag
registreren
Beperkingen van Systematische Observatie
¨ Invloed van observator (op het gedrag dat wordt onderzocht)
à Participanten kunnen zich op onnatuurlijke wijze gaan gedragen door de aanwezigheid van de
observator (erger bij ouderen dan bij kinderen)
à We kunnen dit echter gaan minimaliseren
Þ Bv. de observator reeds enkele keren in contact te laten komen met de participanten
zodat ze aan zijn aanwezigheid wennen of we kunnen vertrouwde elementen toevoegen
aan de observatie à bv. ouders betrekken bij observatie
¨ Observator Bias
à Hierbij gaat de observator registreren wat hij verwacht dat zal gebeuren, eerder dan dat wat
de participanten echt doen (= observator ziet wat hij wil zien)
à Ernstig gevaar
à Oplossing: werken met hypotheseblinde of onafhankelijke of opnames maken en achteraf
bekijken
22
