Wetenschappelijk onderzoek in de logopedie
Inleiding
● Wetenschappelijk onderzoek = het proces van vragen stellen en beantwoorden met
als doel de kennis van een bepaald aspect van de werkelijkheid uit te breiden
● Logopedisten doen weinig aan onderzoek
○ Geen tijd
○ Onderzoek wordt gezien als losstaand van klinische praktijk - het wordt niet
overwogen
○ Zien er geen heil in voor praktijk
○ Niet opgeleid op geschikt om onderzoek uit te voeren
1. Onderzoeksonderwerpen en onderzoeksvragen
1.1. Onderzoeksonderwerpen
● Wetenschappelijk onderzoek = proces vragen stellen en beantwoorden met het oog
op uitbreiden kennis
● Research start met formuleren 1 of meer onderzoeksvragen
1.1.1. Persoonlijke interesse
● Belangrijk onderwerp te kiezen waarin men echt geïnteresseerd is
● Voor begin onderzoek uitmaken wat je interesseert
1.1.2. Competentie
● Afh. training en ervaring
● Onderwerp kiezen dat past bij eigen competentie
1.1.3. Mogelijke waarde van het onderzoek
● Impact voorspellen niet altijd makkelijk
● Actueel thema kiezen
1.1.4. Apparatuur en materiaal
● Onderwerp kiezen in functie van materiaal tot beschikking
1.1.5. Populatie waarover men beschikt
● Inventaris opmaken
● Inventaris kan aangeven welke stoornissen in aanmerking komen
1.1.6. Financiële uitgaven
● Onderzoek kan duur zijn
● Fondsen en sponsors
1
,1.1.7. De tijd
● Rekening houden met duur onderzoek
1.1.8. Andere instanties
● Dokters etc nodig voor diagnoses?
● Psycholoog?
1.2. Onderzoeksvragen
1.2.1. Onderzoeksvragen met een gedeeltelijk, voorlopig of twijfelachtig antwoord
● Proefgroep niet willekeurig gekozen
● Observaties of metingen onbetrouwbaar of niet-valide
● Toevallige steekproeffout
● Experimenter bias (dubbel blind oz als oplossing)
1.2.2. Onderzoeksvragen zonder antwoord
● Discussion section in artikels
● Review artikels
1.2.3. Totaal nieuwe onderzoeksvragen
● Vanuit de klinische praktijk
● Brainstormen
● Symposia, congressen
● Vanuit de literatuur
1.2.4. Het formuleren van onderzoeksvragen
● Zo formuleren dat dat men weet welke observaties bij welke groepen nodig
(makkelijk te beantwoorden)
2. Niet-experimenteel onderzoek
● Onderzoeksvraag → type onderzoek
● Verschillende types van onderzoek
● Verschillende classificaties
2.1. Onderzoek: experimenteel en niet-experimenteel
● Experiment
● Situatie waarbij een onderzoeker een bepaalde variabele observeert en meet,
afhankelijke variabele genoemd, en nagaat wat het effect is op deze variabele van
een of meer andere variabele, onafhankelijke variabelen genoemd
● Er wordt steeds een oorzakelijk verband bestudeerd tussen de onafhankelijke
variabelen en de wijzigingen bij de afhankelijke variabele
● Voorwaarde om te kunnen spreken van experimenteel onderzoek
○ Systematisch manipuleren vd onafhankelijke variabele(n) om effect op
afhankelijke variabele na te gaan
● Manipuleren
○ Introduceren, verwijderen, herintroduceren, versterken, verzwakken
2
, ● Variabele = wat varieert
● Afhankelijke variabelen
○ Spreeksnelheid, leesvaardigheid, rekenvaardigheid, spellingsvaardigheid
● Onafhankelijke variabelen
○ Leeftijd, geslacht, socio-economische status, therapie of niet
● Let op, verband ≠ oorzakelijk verband
● A en B variëren samen, ≠ A is oorzaak van variatie B
● Om al dan niet een oorzakelijk verband te kunnen aantonen
○ Nauwkeurige opzet van onderzoek nodig → design
● Designs
○ Groepsdesigns (typical subjects designs)
○ Single subject designs (individual subject designs)
● Niet-experimenteel onderzoek
○ Geen experiment
○ Geen manipulatie onafhankelijke variabelen
○ Wel onafhankelijke variabelen aanwezig
○ Beschrijven in plaats van experimenteren
2.2. Overzicht van verschillende types van niet-experimenteel onderzoek
2.1.1. Ex post facto research
● Ex post facto: na de feiten
● Men probeert de oorzaken voor een feit of gebeurtenis retroperspectief te
achterhalen
○ Welke zijn onafhankelijke variabelen die de afhankelijke variabele
beïnvloedden
● Als de onafhankelijke variabelen niet te manipuleren zijn
● Als manipuleren niet ethisch zou zijn
2.2.2. Normeringsonderzoek
2.2.2.1. Omschrijving
● Wat is normaal voor een bepaalde leeftijd, bepaald geslacht, socio-economische
status enz?
● Wat is de distributie
● Wat is de gemiddelde lengte en het gemiddelde gewicht
● Weergave normen
○ (Per)centielen
○ Standaardscores (gemiddelde en standaarddeviatie)
● Slecht vanaf percentiel 3
● Hoe tot normen komen?
● Sample, steekproef trekken
2.2.2.2. Het trekken van een steekproef
● Steekproef moet representatief zijn, anders mag je niet generaliseren (veralgemenen
naar de hele populatie)
3
, ● Externe validiteit
● Representatief indien aselect
● Representatief:
○ Typisch voor hele groep
● Aselect:
○ Elke persoon vd populatie heeft evenveel kans ons geselecteerd te worden
● Hoe willekeurig trekken
○ Vereiste: toegang tot de hele populatie
● Aselecte steekproef
○ Grabbeltonmethode = alle namen in een doos en blindelings # trekken
○ Systematisch trekken = alfabetisch rangschikken en om de zoveel trekken
○ Toevalscijfers = iedereen nummer toekennen en willekeurig laten genereren
○ Getrapte steekproef = vb via grabbelton scholen en dan leerlingen
■ Trapsgewijze
■ Tweetrapssteekproef
■ Drietrapssteekproef
○ Clustersteekproef/trossteekproef = vb aselect # scholen kiezen en dan alle lln
○ Gestratificeerd = vb uit alle soorten onderwijs, uit elke ‘laag’
■ Stratum = laag
● Examenvraag: tekening slides welke steekproef
○ 1) aselect
○ 2) clustersteekproef
○ 3) Systematisch trekken
○ 4) gestratificeerd
○ 5) trapsgewijs
4
Inleiding
● Wetenschappelijk onderzoek = het proces van vragen stellen en beantwoorden met
als doel de kennis van een bepaald aspect van de werkelijkheid uit te breiden
● Logopedisten doen weinig aan onderzoek
○ Geen tijd
○ Onderzoek wordt gezien als losstaand van klinische praktijk - het wordt niet
overwogen
○ Zien er geen heil in voor praktijk
○ Niet opgeleid op geschikt om onderzoek uit te voeren
1. Onderzoeksonderwerpen en onderzoeksvragen
1.1. Onderzoeksonderwerpen
● Wetenschappelijk onderzoek = proces vragen stellen en beantwoorden met het oog
op uitbreiden kennis
● Research start met formuleren 1 of meer onderzoeksvragen
1.1.1. Persoonlijke interesse
● Belangrijk onderwerp te kiezen waarin men echt geïnteresseerd is
● Voor begin onderzoek uitmaken wat je interesseert
1.1.2. Competentie
● Afh. training en ervaring
● Onderwerp kiezen dat past bij eigen competentie
1.1.3. Mogelijke waarde van het onderzoek
● Impact voorspellen niet altijd makkelijk
● Actueel thema kiezen
1.1.4. Apparatuur en materiaal
● Onderwerp kiezen in functie van materiaal tot beschikking
1.1.5. Populatie waarover men beschikt
● Inventaris opmaken
● Inventaris kan aangeven welke stoornissen in aanmerking komen
1.1.6. Financiële uitgaven
● Onderzoek kan duur zijn
● Fondsen en sponsors
1
,1.1.7. De tijd
● Rekening houden met duur onderzoek
1.1.8. Andere instanties
● Dokters etc nodig voor diagnoses?
● Psycholoog?
1.2. Onderzoeksvragen
1.2.1. Onderzoeksvragen met een gedeeltelijk, voorlopig of twijfelachtig antwoord
● Proefgroep niet willekeurig gekozen
● Observaties of metingen onbetrouwbaar of niet-valide
● Toevallige steekproeffout
● Experimenter bias (dubbel blind oz als oplossing)
1.2.2. Onderzoeksvragen zonder antwoord
● Discussion section in artikels
● Review artikels
1.2.3. Totaal nieuwe onderzoeksvragen
● Vanuit de klinische praktijk
● Brainstormen
● Symposia, congressen
● Vanuit de literatuur
1.2.4. Het formuleren van onderzoeksvragen
● Zo formuleren dat dat men weet welke observaties bij welke groepen nodig
(makkelijk te beantwoorden)
2. Niet-experimenteel onderzoek
● Onderzoeksvraag → type onderzoek
● Verschillende types van onderzoek
● Verschillende classificaties
2.1. Onderzoek: experimenteel en niet-experimenteel
● Experiment
● Situatie waarbij een onderzoeker een bepaalde variabele observeert en meet,
afhankelijke variabele genoemd, en nagaat wat het effect is op deze variabele van
een of meer andere variabele, onafhankelijke variabelen genoemd
● Er wordt steeds een oorzakelijk verband bestudeerd tussen de onafhankelijke
variabelen en de wijzigingen bij de afhankelijke variabele
● Voorwaarde om te kunnen spreken van experimenteel onderzoek
○ Systematisch manipuleren vd onafhankelijke variabele(n) om effect op
afhankelijke variabele na te gaan
● Manipuleren
○ Introduceren, verwijderen, herintroduceren, versterken, verzwakken
2
, ● Variabele = wat varieert
● Afhankelijke variabelen
○ Spreeksnelheid, leesvaardigheid, rekenvaardigheid, spellingsvaardigheid
● Onafhankelijke variabelen
○ Leeftijd, geslacht, socio-economische status, therapie of niet
● Let op, verband ≠ oorzakelijk verband
● A en B variëren samen, ≠ A is oorzaak van variatie B
● Om al dan niet een oorzakelijk verband te kunnen aantonen
○ Nauwkeurige opzet van onderzoek nodig → design
● Designs
○ Groepsdesigns (typical subjects designs)
○ Single subject designs (individual subject designs)
● Niet-experimenteel onderzoek
○ Geen experiment
○ Geen manipulatie onafhankelijke variabelen
○ Wel onafhankelijke variabelen aanwezig
○ Beschrijven in plaats van experimenteren
2.2. Overzicht van verschillende types van niet-experimenteel onderzoek
2.1.1. Ex post facto research
● Ex post facto: na de feiten
● Men probeert de oorzaken voor een feit of gebeurtenis retroperspectief te
achterhalen
○ Welke zijn onafhankelijke variabelen die de afhankelijke variabele
beïnvloedden
● Als de onafhankelijke variabelen niet te manipuleren zijn
● Als manipuleren niet ethisch zou zijn
2.2.2. Normeringsonderzoek
2.2.2.1. Omschrijving
● Wat is normaal voor een bepaalde leeftijd, bepaald geslacht, socio-economische
status enz?
● Wat is de distributie
● Wat is de gemiddelde lengte en het gemiddelde gewicht
● Weergave normen
○ (Per)centielen
○ Standaardscores (gemiddelde en standaarddeviatie)
● Slecht vanaf percentiel 3
● Hoe tot normen komen?
● Sample, steekproef trekken
2.2.2.2. Het trekken van een steekproef
● Steekproef moet representatief zijn, anders mag je niet generaliseren (veralgemenen
naar de hele populatie)
3
, ● Externe validiteit
● Representatief indien aselect
● Representatief:
○ Typisch voor hele groep
● Aselect:
○ Elke persoon vd populatie heeft evenveel kans ons geselecteerd te worden
● Hoe willekeurig trekken
○ Vereiste: toegang tot de hele populatie
● Aselecte steekproef
○ Grabbeltonmethode = alle namen in een doos en blindelings # trekken
○ Systematisch trekken = alfabetisch rangschikken en om de zoveel trekken
○ Toevalscijfers = iedereen nummer toekennen en willekeurig laten genereren
○ Getrapte steekproef = vb via grabbelton scholen en dan leerlingen
■ Trapsgewijze
■ Tweetrapssteekproef
■ Drietrapssteekproef
○ Clustersteekproef/trossteekproef = vb aselect # scholen kiezen en dan alle lln
○ Gestratificeerd = vb uit alle soorten onderwijs, uit elke ‘laag’
■ Stratum = laag
● Examenvraag: tekening slides welke steekproef
○ 1) aselect
○ 2) clustersteekproef
○ 3) Systematisch trekken
○ 4) gestratificeerd
○ 5) trapsgewijs
4
