Legitimiteitsbeginsel
1)Inleiding
Vroeger was legitimiteit een onbesproken zaak. Men gehoorzaamde aan de liberale democratie
zonder zich vragen te stellen. Sinds de laatste 10 jaar staat dit model onder zware druk:
Intern: populistische dreiging volkssoevereiniteit, volk beslist
Extern: theocratische dreiging (IS)
Andere ontwikkelingen:
Meer beslissingen op Europees niveau burger is voeling met supranationaal niveau kwijt
Gerechtelijke achterstand + overregulering vertrouwensverlies
Traditionele gezagvoerders (politie, ambulanciers,…) autoriteit minder vanzelfsprekend
o Respect is weg, burger luistert enkel naar eigen autoriteit
2) De liberale democratie: het model, zijn hoofdkenmerken en
basispremissen
Kenmerken:
Rechtsstaat
o Beslissingen die impact hebben op burgers steunen altijd op wettelijke bepalingen!
o ~ gelijkheidsbeginsel – nulla poena sine lege
o Vb: Café sluiten door negeren rookverbod (L 1)> < Erdogan manifestaties verbieden
Scheiding der machten
o Betere bescherming burger
o Checks and balances
o Vb: in Polen wil me controle over de rechterlijke macht (NL)
Periodieke verkiezingen
o Zelfcorrectie kiezers kunnen politici hun macht ontzeggen als ze het niet goed
deden naar hun mening
o Vb: Vervroegde verkiezingen inroepen (L) >< Mugabe weigert op te stappen (NL)
Overheidsneutraliteit
o Scheiding kerk & staat (slaat hier enkel op overheid in institutionele zin)
o Vb: Zwitserland, minarettenverbod (NL) >< biechtgeheim voor alle levensbesch. (L)
Grondrechten
o Buiten bereik van wetgever uit vrees voor dictatuur van de meerderheid (WOII)
o Vb: Franken wil nieuwkomersverklaring (NL) – partij wil af van homorechten (NL)
> < partijverbod (L)
1
L = legitiem – NL= niet legitiem
, Basispremissen:
Burden of judgment ~ John Rawls ~ Karl Popper
o We moeten aanvaarden dat een algemeen consensus op vlak van religieuze,
filosofische en morele kwesties onbereikbaar is, de meningen zullen verdeeld blijven.
Tolerantie voor andere opvattingen
Samenleven in conflictvrije omgeving waarin ieder eigen visie bepaald
o Zolang kwesties niet aan de fundamentele grondrechten raken, moet je bereid zijn
om in te stemmen met je politieke nederlaag (vb: homohuwelijk, abortus)
o Apocalyptische denkers > < postpolitieke denkers
Apocalyptische denkers
Burgers hebben baat bij het convergeren in de richting van een heilsplan
Postpolitieke denkers
Vinden het uiterst gevaarlijke onzin
OPM: gen apocalyptische politiek meer!
o Vervalt wanneer hoofdkenmerken liberale democratie in vizier komen
Gewone burgers kunnen denken wat ze willen, maar politici moeten opletten
Weerbare democratie liberale democratie die beducht is voor zij eigen
doodgravers en die deze ook via legale weg aanpakt
Het redelijkheidscriterium ~ Habermas
o Bij politici, niet bij burgers
o Overheidsneutraliteit verhindert niet dat politici
opvattingen hebben + meebrengen naar debat
levensbeschouwing vormt ‘batterij’ van
politieke mening
o Politieke strijdpunten met levensbeschouwelijke
argumenten onderbouwen kan NIET
Vb: een christelijke partij kan he verbod
opdieren slachten niet onderbouwen met
bijbelteksten.
o VOORWAARDE:
De teksten moeten vertaald worden naar beweegredenen die vandaag
zeggingskracht hebben + beter argumenteren adhv feiten, onderzoek…
(probleem vandaag de dag --> fake news)
1)Inleiding
Vroeger was legitimiteit een onbesproken zaak. Men gehoorzaamde aan de liberale democratie
zonder zich vragen te stellen. Sinds de laatste 10 jaar staat dit model onder zware druk:
Intern: populistische dreiging volkssoevereiniteit, volk beslist
Extern: theocratische dreiging (IS)
Andere ontwikkelingen:
Meer beslissingen op Europees niveau burger is voeling met supranationaal niveau kwijt
Gerechtelijke achterstand + overregulering vertrouwensverlies
Traditionele gezagvoerders (politie, ambulanciers,…) autoriteit minder vanzelfsprekend
o Respect is weg, burger luistert enkel naar eigen autoriteit
2) De liberale democratie: het model, zijn hoofdkenmerken en
basispremissen
Kenmerken:
Rechtsstaat
o Beslissingen die impact hebben op burgers steunen altijd op wettelijke bepalingen!
o ~ gelijkheidsbeginsel – nulla poena sine lege
o Vb: Café sluiten door negeren rookverbod (L 1)> < Erdogan manifestaties verbieden
Scheiding der machten
o Betere bescherming burger
o Checks and balances
o Vb: in Polen wil me controle over de rechterlijke macht (NL)
Periodieke verkiezingen
o Zelfcorrectie kiezers kunnen politici hun macht ontzeggen als ze het niet goed
deden naar hun mening
o Vb: Vervroegde verkiezingen inroepen (L) >< Mugabe weigert op te stappen (NL)
Overheidsneutraliteit
o Scheiding kerk & staat (slaat hier enkel op overheid in institutionele zin)
o Vb: Zwitserland, minarettenverbod (NL) >< biechtgeheim voor alle levensbesch. (L)
Grondrechten
o Buiten bereik van wetgever uit vrees voor dictatuur van de meerderheid (WOII)
o Vb: Franken wil nieuwkomersverklaring (NL) – partij wil af van homorechten (NL)
> < partijverbod (L)
1
L = legitiem – NL= niet legitiem
, Basispremissen:
Burden of judgment ~ John Rawls ~ Karl Popper
o We moeten aanvaarden dat een algemeen consensus op vlak van religieuze,
filosofische en morele kwesties onbereikbaar is, de meningen zullen verdeeld blijven.
Tolerantie voor andere opvattingen
Samenleven in conflictvrije omgeving waarin ieder eigen visie bepaald
o Zolang kwesties niet aan de fundamentele grondrechten raken, moet je bereid zijn
om in te stemmen met je politieke nederlaag (vb: homohuwelijk, abortus)
o Apocalyptische denkers > < postpolitieke denkers
Apocalyptische denkers
Burgers hebben baat bij het convergeren in de richting van een heilsplan
Postpolitieke denkers
Vinden het uiterst gevaarlijke onzin
OPM: gen apocalyptische politiek meer!
o Vervalt wanneer hoofdkenmerken liberale democratie in vizier komen
Gewone burgers kunnen denken wat ze willen, maar politici moeten opletten
Weerbare democratie liberale democratie die beducht is voor zij eigen
doodgravers en die deze ook via legale weg aanpakt
Het redelijkheidscriterium ~ Habermas
o Bij politici, niet bij burgers
o Overheidsneutraliteit verhindert niet dat politici
opvattingen hebben + meebrengen naar debat
levensbeschouwing vormt ‘batterij’ van
politieke mening
o Politieke strijdpunten met levensbeschouwelijke
argumenten onderbouwen kan NIET
Vb: een christelijke partij kan he verbod
opdieren slachten niet onderbouwen met
bijbelteksten.
o VOORWAARDE:
De teksten moeten vertaald worden naar beweegredenen die vandaag
zeggingskracht hebben + beter argumenteren adhv feiten, onderzoek…
(probleem vandaag de dag --> fake news)
