DEEL 1: GEZONDHEIDSPROMOTIE
gezondheid en ziekte
- lichamelijke ziekte = disease
- mentale = illness
- sociale = sickness
determinanten van gezondheid
= Health Field concept van Lalonde
prevalentie: huidige
hoeveelheid
incidentie: de snelheid
waarmee het zich
ontwikkeld
uitleg tekening:
endogene factoren
dmw genetische factoren dmw verworven eigenschappen
- afwijkingen in genen - bloeddruk
- veranderingen in chromosomen (bv: - cholesterolgehalte
trisomie 21) - lichaamsgewicht
- multifactoriële aandoeningen (bv: - afweer- en immuunsysteem
spina bifida) - persoonskenmerken & psychische
- aanleg voor ziekte GH
- leeftijd
exogene factoren
leefstijl & gedrag fysiek milieu maatschappelijk milieu
→ Voedingsgewoonten → Fysische factoren (bv: → Arbeid (bv: rugklachten)
→ Lichamelijke geluid, straling, mechanisch → School en
(in)activiteit zoals auto accident, gezinssituatie
elektrisch)
→ Alcohol- en → Sociaaleconomische
drugsgebruik, roken van → Chemische factoren status en sociale
tabak (bv: verontreiniging omgeving
buitenlucht/ binnenlucht)
→ Mondhygiëne → Etnische achtergrond
→ Biotische factoren (bv:
→ Seksueel gedrag allergenen, micro-
organismen)
BLOOTSTELLING!
gezondheidszorgsysteem
, - positieve effecten bv: er zijn meer mensen met een chronische ziekten maar mensen
leven wel langer dus er is een positief effect vh systeem
- negatieve effecten
Wat is GVO?
= GezondheidsVOorlichting
= actief een poging doen om gedrag van mensen te veranderen + hen te motiveren hun
gezondheidssituatie te verbeteren
- ziektepreventie
- gezondheidsbescherming
- gezondheidspromotie/voorlichting
3 belangrijke pijlers hierbij:
1) dit moet systematisch gebeuren
2) moet doelgericht gebeuren
3) er moet een plan achter zitten
=> aandacht voor preventie!!
verschillende gezondheidsdeterminanten:
- gedrag
- interne factoren
- externe factoren
- gezondheidszorgsysteem
(zie begin)
zowel belangrijk in de preventieve sector als de curatieve sector
GVO in relatie tot gezondheidspromotie, patiëntenvoorlichting en preventie
verschil gezondheidsvoorlichting (GVO) vs patiëntenvoorlichting:
= patiëntenvoorlichting vereist meer dan alleen info geven
OOK
- instructies van hoe ze iets exact moeten doen
- educatie over verschillende onderwerpen
- begeleiding doorheen het traject
soorten ziektepreventies:
- primaire preventie (bv: vaccineren)
- secundaire preventie (bv: mammografie, 1 keer per jaar naar gynaecoloog gaan)
- tertiaire preventie (voorkomen dat de ziekte erger wordt bv: uitzaaiing van kanker)
Primaire preventie: activiteiten die voorkomen dat gezonde mensen een bepaald
gezondheidsprobleem, ziekte of ongeval krijgen.
Secundaire preventie: vroege opsporing van ziekten of afwijkingen bij personen die ziek zijn, een
verhoogd risico lopen of een bepaalde genetische aanleg hebben.
,GVO interventie: planmatige aanpak
implementatie: procesmatig en/of
planmatig invoeren van een
vernieuwing of verandering
probleemanalyse:
obv diagnoses:
- Sociale diagnose
● Psychosociale
● Sociaal-economische gevolgen
- Epidemiologische diagnose
● Omvang (prevalentie en incidentie)
● Ernst (morbiditeit en mortaliteit)
● Spreiding (risicogroepen)
- Gedragsdiagnose
● Relatie tussen gedrag – GH probleem
→ Verband? Welk gedrag? Aandeel?
→ gezondheidsbevorderend gedrag = positieve diagnose
→ Risicogedrag = negatieve diagnose
=> na probleemanalyse uw doelen gaan opstellen
analyse gedragsdeterminanten:
= gaan kijken naar de reden vh gedrag → vertrek vanuit de invloed op dit
gedrag!
→ gedrag = aangeleerd DUS om gedrag te veranderen:
- bekrachtiging
● beloning door jezelf of een derde
● positieve + negatieve bekrachtiging
- conditionering
● gebeurtenis koppelen aan beloning (bv: proef hond met belletje = eten = kwijl)
- nabootsing
● waardering vd anderen uit jezelf halen
● zowel van dezelfde of hogere status => gelijke beloning
gedragsdeterminanten identificeren adhv modellen
=> ASE model = gedragsverklaringsmodel
=> transtheoretisch model = gedragsveranderingsfasen model
, ASE model:
ATTITUDE
- Houding t.a.v. gedrag → kennis
hiervan
- Persoonlijke voordelen + nadelen
SOCIALE INVLOED
- Referentie Opvatting en motivatie tot
conformiteit (referentiegroep)
- Sociale steun + sociale druk
EIGEN EFFECTIVITEIT
- Inschatting van eigen mogelijkheden om bepaalde gedragingen te stellen
- Sociale druk te weerstaan
- Gedrag stellen in moeilijke situaties
- beïnvloed door:
● vroegere ervaringen
● observatie van anderen
● overtuiging door anderen
● lichamelijke info die je hebt (bv: al zware letsels gehad? vele bewuster over
lichaam)
Transtheoretisch model:
→ het proces van gedragsveranderingen
voorbeschouwing → overpeinzing → voorbereiding → actie → gedragsbehoud
(= zie peda verslaving)
GVO-interventie:
doelen:
- afname vh ongezond gedrag
- voorkomen van ongezond gedrag
- toename van gezond gedrag
- voorkomen van afname van gezond gedrag
interventie in verschillende stappen
succesvolle communicatie:
1) laat de boodschap/bericht duidelijk overkomen → zeker voor specifieke
doelgroepen
● door herhaling
● door folder
● via sociale media
2) zorg dat de boodschap goed te begrijpen is en dat ze dit kunnen onthouden
→ zie dat doelgroep het verband tussen gedragingen en GH problemen goed
zien!
gezondheid en ziekte
- lichamelijke ziekte = disease
- mentale = illness
- sociale = sickness
determinanten van gezondheid
= Health Field concept van Lalonde
prevalentie: huidige
hoeveelheid
incidentie: de snelheid
waarmee het zich
ontwikkeld
uitleg tekening:
endogene factoren
dmw genetische factoren dmw verworven eigenschappen
- afwijkingen in genen - bloeddruk
- veranderingen in chromosomen (bv: - cholesterolgehalte
trisomie 21) - lichaamsgewicht
- multifactoriële aandoeningen (bv: - afweer- en immuunsysteem
spina bifida) - persoonskenmerken & psychische
- aanleg voor ziekte GH
- leeftijd
exogene factoren
leefstijl & gedrag fysiek milieu maatschappelijk milieu
→ Voedingsgewoonten → Fysische factoren (bv: → Arbeid (bv: rugklachten)
→ Lichamelijke geluid, straling, mechanisch → School en
(in)activiteit zoals auto accident, gezinssituatie
elektrisch)
→ Alcohol- en → Sociaaleconomische
drugsgebruik, roken van → Chemische factoren status en sociale
tabak (bv: verontreiniging omgeving
buitenlucht/ binnenlucht)
→ Mondhygiëne → Etnische achtergrond
→ Biotische factoren (bv:
→ Seksueel gedrag allergenen, micro-
organismen)
BLOOTSTELLING!
gezondheidszorgsysteem
, - positieve effecten bv: er zijn meer mensen met een chronische ziekten maar mensen
leven wel langer dus er is een positief effect vh systeem
- negatieve effecten
Wat is GVO?
= GezondheidsVOorlichting
= actief een poging doen om gedrag van mensen te veranderen + hen te motiveren hun
gezondheidssituatie te verbeteren
- ziektepreventie
- gezondheidsbescherming
- gezondheidspromotie/voorlichting
3 belangrijke pijlers hierbij:
1) dit moet systematisch gebeuren
2) moet doelgericht gebeuren
3) er moet een plan achter zitten
=> aandacht voor preventie!!
verschillende gezondheidsdeterminanten:
- gedrag
- interne factoren
- externe factoren
- gezondheidszorgsysteem
(zie begin)
zowel belangrijk in de preventieve sector als de curatieve sector
GVO in relatie tot gezondheidspromotie, patiëntenvoorlichting en preventie
verschil gezondheidsvoorlichting (GVO) vs patiëntenvoorlichting:
= patiëntenvoorlichting vereist meer dan alleen info geven
OOK
- instructies van hoe ze iets exact moeten doen
- educatie over verschillende onderwerpen
- begeleiding doorheen het traject
soorten ziektepreventies:
- primaire preventie (bv: vaccineren)
- secundaire preventie (bv: mammografie, 1 keer per jaar naar gynaecoloog gaan)
- tertiaire preventie (voorkomen dat de ziekte erger wordt bv: uitzaaiing van kanker)
Primaire preventie: activiteiten die voorkomen dat gezonde mensen een bepaald
gezondheidsprobleem, ziekte of ongeval krijgen.
Secundaire preventie: vroege opsporing van ziekten of afwijkingen bij personen die ziek zijn, een
verhoogd risico lopen of een bepaalde genetische aanleg hebben.
,GVO interventie: planmatige aanpak
implementatie: procesmatig en/of
planmatig invoeren van een
vernieuwing of verandering
probleemanalyse:
obv diagnoses:
- Sociale diagnose
● Psychosociale
● Sociaal-economische gevolgen
- Epidemiologische diagnose
● Omvang (prevalentie en incidentie)
● Ernst (morbiditeit en mortaliteit)
● Spreiding (risicogroepen)
- Gedragsdiagnose
● Relatie tussen gedrag – GH probleem
→ Verband? Welk gedrag? Aandeel?
→ gezondheidsbevorderend gedrag = positieve diagnose
→ Risicogedrag = negatieve diagnose
=> na probleemanalyse uw doelen gaan opstellen
analyse gedragsdeterminanten:
= gaan kijken naar de reden vh gedrag → vertrek vanuit de invloed op dit
gedrag!
→ gedrag = aangeleerd DUS om gedrag te veranderen:
- bekrachtiging
● beloning door jezelf of een derde
● positieve + negatieve bekrachtiging
- conditionering
● gebeurtenis koppelen aan beloning (bv: proef hond met belletje = eten = kwijl)
- nabootsing
● waardering vd anderen uit jezelf halen
● zowel van dezelfde of hogere status => gelijke beloning
gedragsdeterminanten identificeren adhv modellen
=> ASE model = gedragsverklaringsmodel
=> transtheoretisch model = gedragsveranderingsfasen model
, ASE model:
ATTITUDE
- Houding t.a.v. gedrag → kennis
hiervan
- Persoonlijke voordelen + nadelen
SOCIALE INVLOED
- Referentie Opvatting en motivatie tot
conformiteit (referentiegroep)
- Sociale steun + sociale druk
EIGEN EFFECTIVITEIT
- Inschatting van eigen mogelijkheden om bepaalde gedragingen te stellen
- Sociale druk te weerstaan
- Gedrag stellen in moeilijke situaties
- beïnvloed door:
● vroegere ervaringen
● observatie van anderen
● overtuiging door anderen
● lichamelijke info die je hebt (bv: al zware letsels gehad? vele bewuster over
lichaam)
Transtheoretisch model:
→ het proces van gedragsveranderingen
voorbeschouwing → overpeinzing → voorbereiding → actie → gedragsbehoud
(= zie peda verslaving)
GVO-interventie:
doelen:
- afname vh ongezond gedrag
- voorkomen van ongezond gedrag
- toename van gezond gedrag
- voorkomen van afname van gezond gedrag
interventie in verschillende stappen
succesvolle communicatie:
1) laat de boodschap/bericht duidelijk overkomen → zeker voor specifieke
doelgroepen
● door herhaling
● door folder
● via sociale media
2) zorg dat de boodschap goed te begrijpen is en dat ze dit kunnen onthouden
→ zie dat doelgroep het verband tussen gedragingen en GH problemen goed
zien!
