Samenvatting - Sociaal recht

Sociaal recht
Inleiding
Sociaal recht

 Arbeidsrecht
 Socialezekerheidsrecht

= privaatrecht

= verhouding tussen burgers onderling, arbeidsverhouding tussen:

 Werknemer en werkgever = individueel arbeidsrecht
 Werknemers en werkgevers = collectief arbeidsrecht

= contractsvrijheid, gelijkwaardigheid van contractspartijen

Vrij recent – burgerrechtelijke principes van gelijkheid en vrijheid niet houdbaar -> arbeidsrecht als
uitzondering tov gemene burgerlijk recht

DOEL: beschermen van de WN als zwakkere partij binnen arbeidsrelatie

Maar! Nuanceringen!

 Arbeidsrecht bevat veel dwingend recht

= publiekrecht

= verhouding tussen burger en overheid, rechten op sociale zekerheid (sociale grondrechten) die
burger kan inroepen / opeisen t.a.v. de overheid (verzorgingsstaat) ingeval van “sociale risico’s”

= eenzijdigheid, dominantie van overheid

Burger heeft recht op SZ, overheid heeft plicht de rechten te vervullen maar bepaalt eenzijdig de
regels!!

Belang?

1. Bepaalt de rechten en plichten die de WN en de WG tegenover elkaar hebben
2. Verzekert een minimum aan vrije tijd voor de werknemers
3. Voorziet dat de werknemers en zelfstandigen in alle omstandigheden in hun
levensonderhoud kunnen voorzien

Loonarbeid en sociale quaestie -> zie hoofdstuk 10

1. Juridische tewerkstellingsvormen
Beroepsmatig en tegen betaling activiteiten uitoefenen -> juridische gevolgen!

Verschillende manieren => verschillende juridische tewerkstellingsvormen -> sociale statuten

2 onderscheidingscriteria:

1. Werk je onder gezag of niet?
2. Heb je een arbeidsovereenkomst of ben je statutair?




1

,1.1 Eerste onderscheid: eigen baas of niet?
In dienstverband:

 Stabiel inkomen
 Werkgever regelt alles
 Vaste vakantiedagen
 9 – 5 job
 Sociale zekerheid

Zelfstandig:

 Zelf business runnen
 Zelf papierwinkel regelen
 Meer omzet is meer winst
 Flexibele uren
 Weekend- en avondwerk

Gezag

 Zelfstandige:
o Niet aan gezag onderworpen
o Eigen baas, beslist zelf wanneer, waar en hoeveel werk
o Meerdere klanten; “overeenkomsten van aanneming” -> burgerlijk en
ondernemingsrecht
o Door de wetgever als zelfstandigen beschouwd: mensen die winst maken met een
nijverheids-, handels- of landbouwbedrijf; bestuurders van vennootschappen;
beoefenaren van vrije beroepen

2

,  Loondienst:
o Werkt voor een werkgever
o Uitvoering werk onderworpen aan instructies en richtlijnen van de werkgever ->
arbeidsrecht
 Zelfstandige in bijberoep
o Beide tewerkstellingsvormen combineren

1.2 Tweede onderscheid: arbeidsovereenkomst of statuut?




= werken in dienstverband:

a) In dienst van een privépersoon (onderneming of natuurlijk persoon):
 Door een arbeidsovereenkomst -> sociaal recht
 Werkgever en werknemer / loontrekkende
 Onderwerpen aan Arbeidsovereenkomstenwet (=WAO) 3 juli 1978
 Verder onderscheid: arbeiders, bedienden, handelsvertegenwoordigers en
dienstboden
 Leer- of stageovereenkomst / overeenkomst voor beroepsopleiding

Specifieke wetgeving: verrichten van rendabele arbeid is niet eerste bekommernis

Leren = centraal

b) In dienst van de overheid (= publiek persoon):
 Door een statuut (eenzijdig opgelegd en gewijzigd!) -> bestuursrecht
 Ambtenaren
 Een benoeming of aanstelling

Let wel!

Er bestaat ook contractueel overheidspersoneel:

 Uitzonderlijk
 Arbeidsovereenkomst: onderworpen aan WAO!

Statutair personeelslid Contractueel personeelslid
 Wordt benoemd  Wordt aangeworven met een
 De arbeidsvoorwaarden zijn vastgelegd arbeidsovereenkomst (een contract van
in een statuut dat de overheid zelf bepaalde duur, van onbepaalde duur of
bepaalt een vervangingscontract)
 Ontslag kan na tuchtprocedure of  Ontslag is mogelijk
negatieve evaluaties  Algemene wetgeving is van toepassing
 Specifieke regeling van ziektekrediet  Werknemerspensioen, dat steeds vaker
 Overheidspensioen aangevuld wordt door een aanvullen


3

,  Negatieve beslissingen kunnen pensioen (verschilt van werkgever tot
aangevochten worden bij werkgever)
beroepsorganen of de Raad van State  Geschillen moeten beslist worden in de
arbeidsrechtbank


2. Aan de slag!
2.1 Starten als zelfstandige
 Inschrijving bij KBO via ondernemingsloket: ondernemingsnummer
 Sociaal statuut zelfstandige?
o Inschrijving bij BTW
o Inschrijving Rijkinstituut voor de Sociale Verzekering der Zelfstandigen (RSVZ)
o Inschrijving bij sociaal verzekeringsfonds of Nationale Hulpkas SVZ
o Inschrijving bij ziekenfonds of Nationale Hulpkas ZIV
o Verzekering beroepsaansprakelijkheid
o Vrij Aanvullend Pensioen voor Zelfstandigen (VAPZ)
 Personeel? Inschrijving als werkgever bij RSZ via een sociaal secretariaat

2.2 Werken bij de overheid
 Voorwaarden om als ambtenaar aangesteld te worden:
o Slagen voor vergelijkend wervingsexamen
o Medische geschiktheid
o Proeftijd doorlopen
 Vergelijkende selectie
o Vereiste diploma’s en getuigschriften
o Burgerlijke en politieke rechten genieten
o Van onberispelijk gedrag zijn
o Soms ook over Belgische nationaliteit beschikken
 Wervingsreserve?
 Afleggen van de eed -> benoeming tot ambtenaar aanvaard

2.3 Werken als werknemer
2.3.1 Op zoek naar werk: inschrijving als werkzoekende
 Inschrijving als werkzoekende bij VDAB: belang?
o Arbeidsbemiddeling, beroepsopleiding en loopbaanbegeleiding
o Gratis digitaal treinbiljet
o Beroepsinschakelings- of werkloosheidsuitkering van de RVA
o Recht op kinderbijslag behouden (<25j en afgestudeerd)

Kan online

 VDAB: Vlaams
 Actiris: Brussels Hoofdstedelijk Gewest
 Forem: Wallonië
 ADG: Duitstalige gemeenschap



 Solliciteren


4