Samenvatting Evoluties in het veiligheidsdenken

Van nomade tot nederzetting


A-vragen:

 Homo erectus: Een uitgestorven mensensoort die ongeveer 1,9 miljoen jaar geleden
leefde en wordt beschouwd als een van de eerste hominiden die op twee benen liep.
 Homo sapiens: De moderne mensensoort, die ongeveer 300.000 jaar geleden
ontstond en zich over de hele wereld verspreidde.
 Lucy in the Sky with Diamonds: Een beroemd lied van The Beatles, vaak geassocieerd
met psychedelische rock.
 Lucy: Een van de oudste en meest complete skeletten van een Australopithecus
afarensis, gevonden in Ethiopië.
 Neanderthaler: Een uitgestorven mensensoort die in Europa en Azië leefde,
ongeveer 400.000 tot 40.000 jaar geleden.
 Neolithische revolutie: De overgang van een samenleving van jagers-verzamelaars
naar landbouw en vestiging in dorpen, ongeveer 10.000 jaar geleden.
 Pleistoceen: Een geologisch tijdperk dat ongeveer 2,6 miljoen jaar geleden begon en
eindigde rond 11.700 jaar geleden, gekenmerkt door herhaalde ijstijden.
 Prometheus: Een figuur uit de Griekse mythologie die vuur stal van de goden en het
aan de mensheid gaf, vaak gezien als een symbool van rebellie en vooruitgang.
 Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band: Een invloedrijk album van The Beatles,
uitgebracht in 1967, beschouwd als een hoogtepunt in de rockmuziek.
 The Beatles: Een wereldberoemde Britse rockband, actief in de jaren 1960, die
enorme invloed had op de muziek en popcultuur.
 Vuurdomesticatie: Het proces waarbij vroege mensen leerden vuur te maken en te
beheersen, wat cruciaal was voor koken, warmte en bescherming.
 Vruchtbare Sikkel: Een regio in het Midden-Oosten, bekend als de geboorteplaats
van de landbouw, waar vroege beschavingen ontstonden.
 A good darkie: Waarschijnlijk een racistische term, historisch gebruikt in
Amerikaanse slavernij-contexten, waarmee een "goede" (gehoorzame) Afro-
Amerikaan werd bedoeld.
 Angst: Een emotionele toestand van vrees of bezorgdheid, vaak zonder een duidelijk
oorzaak.
 Avondklok: Een regel die mensen verbiedt zich buiten te begeven tijdens bepaalde
uren, meestal 's nachts, vaak opgelegd in tijden van crisis.
 Berlijnse muur: Een barrière die Oost- en West-Berlijn scheidde van 1961 tot 1989,
symbool van de Koude Oorlog.
 Chinese muur: Een reeks verdedigingsmuren in China, gebouwd om het Chinese rijk
te beschermen tegen invasies.
 Clochard: Een Frans woord voor zwerver of dakloze.
 Decaloog: De tien geboden, een set van religieuze en ethische voorschriften in het
christendom en jodendom.
 Domesticatie: Het proces waarbij wilde dieren en planten worden getemd en
aangepast voor menselijk gebruik.
 Gazastrook: Een smalle kuststrook aan de Middellandse Zee, bekend om het conflict
tussen Israël en Palestina.

1

,  Grens tussen Mexico en de Verenigde Staten: Een internationale grens die bekend is
vanwege immigratie- en handelskwesties.
 Jager-verzamelaar: Een lid van een samenleving die leeft van de jacht op dieren en
het verzamelen van wilde planten.
 Klimaatsverandering: De verandering in het wereldwijde of regionale klimaat, vooral
door menselijke activiteiten.
 Muur van Hadrianus: Een muur gebouwd door de Romeinen in Noord-Engeland om
de grens van hun rijk te verdedigen.
 Neolitische revolutie: (Herhaling) Zie Neolithische revolutie hierboven.
 Oetzi: Een natuurlijke mummie van een man uit de Kopertijd, gevonden in de Alpen,
meer dan 5000 jaar oud.
 Piramide van Maslow: Een psychologisch model van menselijke behoeften, van
basisbehoeften tot zelfactualisatie.
 Tijdsmeting: Het systeem of de wetenschap van het meten van tijd, cruciaal voor het
ordenen van menselijke activiteiten.
 Wilde granen: Ongecultiveerde granen die door vroege mensen werden verzameld
en later gedomesticeerd.
 Martin Caparros: Een Argentijnse schrijver en journalist, bekend om zijn werken over
armoede en honger.
 Thomas Maltus: Een Britse econoom die bekend is om zijn theorie over
bevolkingsgroei en schaarste.
 Kalender: Een systeem voor het ordenen van de dagen, weken en maanden van een
jaar, essentieel voor landbouw en religie.
 Jonathan Swift: Een Ierse schrijver en satiricus, beroemd om werken zoals "Gulliver's
Travels."
 IJsduivels: Figuren uit folklore of mythen die in koude omgevingen voorkomen, vaak
geassocieerd met winterse stormen.
 IJsheiligen: Een groep van christelijke heiligen waarvan wordt gezegd dat hun
feestdagen (in mei) vaak worden gekenmerkt door een laatste koude periode.
 Gulzigheid: Overmatige drang naar voedsel, vaak gezien als een van de zeven
hoofdzonden

B-vragen

1. Hoe onderscheiden mensachtigen zich van de mensaap?
o Mensachtigen (hominiden) hebben een grotere herseninhoud, gebruiken
complexe werktuigen, en lopen rechtop (bipedalisme), wat hen onderscheidt
van mensapen.
2. Chronologische volgorde:
o Oetzi (ongeveer 3300 v.Chr.)
o Vuurdomesticatie (ca. 1,7 miljoen jaar geleden)
o Lucy (3,2 miljoen jaar geleden)
o Homo erectus (1,9 miljoen jaar geleden)
o Neolithische revolutie (ca. 10.000 v.Chr.)
o Pijl en boog (uitgevonden rond 10.000 v.Chr.)
3. Gevolgen van vuurdomesticatie:



2

, o Verbeterde voeding door gekookt voedsel, langere levensverwachting, sociale
en technologische ontwikkelingen, maar ook grotere afhankelijkheid van
vuur.
4. Abram de Swaan en Piramide van Maslow:
o De Swaan noemt zes voorwaarden voor veilig sedentair leven, die aansluiten
bij de basisbehoeften in de piramide van Maslow, zoals veiligheid, sociale
relaties, en voedselzekerheid.
5. Belang van klokken en kalenders:
o Klokken en kalenders zijn essentieel voor het organiseren van agrarische
activiteiten, religieuze rituelen, en sociale structuren. De Zimmertoren in Lier,
België, heeft een beroemde astronomische klok, en de Kalendersteen van de
Azteken was een belangrijk religieus artefact.
6. Beheersing van vuur en technologie:
o Hoewel vuur en technologie de controle over de natuur vergroten, maken ze
de mens ook afhankelijker van deze middelen en kwetsbaarder voor
verstoringen.
7. Gewassen verbouwen en cultuur:
o Gewassen verbouwen vereist kennis van seizoenen, het gebruik van kalenders
en schrift, en was vaak verbonden met religieuze rituelen, die vasten en
feesten omvatten, en werd beheerd door een priesterklasse.
8. Sociaal-religieus gedrag en voedselproductie:
o Tienduizend jaar geleden leidde sociaal-religieus gedrag tot de ontwikkeling
van landbouw, opslagtechnieken, en rituelen rondom voedselconsumptie.
9. Thomas Robert Malthus:
o Malthus stelde dat bevolkingsgroei exponentieel is, terwijl voedselproductie
lineair toeneemt, wat zou leiden tot voedseltekorten.
10. Chronologische volgorde (Pleistoceen en meer):
1. Begin van het Pleistoceen (2,6 miljoen jaar geleden)
3. Domesticatie van het paard (ca. 4000 v.Chr.)
4. Muur van Hadrianus (122 n.Chr.)
5. Ötzi (ca. 3300 v.Chr.)
2. Berlijnse muur (1961-1989)
6. Neolithische revolutie in Limburg (ca. 5300 v.Chr.)
11. Chronologische volgorde (Eerste stadstaten en meer):
1. Eerste stadstaten: Ur en Uruk (ca. 4000 v.Chr.)
4. Uitvinding van het Wiel (ca. 3500 v.Chr.)
3. Spijkerschrift (ca. 3200 v.Chr.)
2. Sedentatie in de Middellandse Zee (ca. 7000 v.Chr.)
6. Muur van Hadrianus (122 n.Chr.)
5. Geboorte van Christus (0 n.Chr.)




3