Intraveneuze anesthesie (hypnotica)
3 groepen
● barbituraten: thiopental
● non-barbituraten: propofol, ketamine, etomidate
● sedativa: midazolam, diazepam (benzo)
○ voordeel: geen iso-elektrische EEG
voordelen
● inductie en onderhoud van anesthesie/sedatie
● alle gradaties van sedatie
● snellere inductie dan volatielen
● anti-epileptisch
nadelen: Awareness
Barbituraten
Thiopental
soort IV anesthetica - barbituraten
eigenschap ● zuur, zeer vetoplosbaar, hoge eiwitbinding (80%), 60% niet-geïoniseerd bij pH 7,4
● dosis 3-5 mg/kg, euthanasie 2-4 g
werking ● eliminatie halfleven: 6-15 h
○ metabolisatie via lever: actieve metabolieten
● werkingsduur: 5-10 min
○ door hoog distributievolume
effect ● bewustzijnsverlies binnen 30-60 seconden
● dosis-afhankelijke perifere vasodilatatie en myocarddepressie
neveneffect ● apnoe, cardiovasculaire depressie, hyperreflexie (risico op larynxspamse)
● allergische reacties
● foute injectie
○ para-veneus (naast bloedvat): zeer pijnlijk, weefselschade
○ intra-arterieel: necrose
● porfyriecrisis
● PONV
indicaties ● neurotrauma, hersenoedeem
○ pento-coma: ↓ CMRO2 met daling van intracraniële druk (ICP)
● anti-epileptogeen
● euthanasie
, Non-barbituraten
Propofol
soort IV anesthetica - non-barbituraten
eigenschap ● zuur, vetoplosbaar, sterke eiwitbinding, groot verdelingsvolume
○ niet wateroplosbaar: opgelost in soja-olie/vetemulsie (Intralipid) → lipemisch
serum, hyperlipidemie
● niet-geïoniseerd bij pKa 11 → bij pKa 7.4 (bloed) is grootste deel niet-geïoniseerd
werking ● korte werkingsduur: 5-10 minuten (door redistributie)
● eliminatie halfleven: 6-15 h
○ metabolisatie in lever: inactieve metabolieten
● korte context sensitive halfleven: continu infuus
effect ● daling van bloeddruk door…
○ daling perifere weerstand
○ daling veneuze retour
○ directe myocarddepressie (CAVE geriatrische patiënten)
● inhibitie van baroreceptor reflex
○ extra daling van bloeddruk + minder toename van hartfrequentie
● excitatoire fenomenen: euforie, erotiserend
● ademhalingsdepressie / luchtwegen
neveneffect pijn bij injectie: combinatie met lokaal anestheticum of koud injecteren
toediening ● target controlled infusion (TCI)
● zonder extra toediening van volatiel anestheticum of lachgas
indicaties zowel voor inductie als onderhoud
● neuro-anesthesie: ↓ CMRO2
○ daling cerebrale bloedflow (CBF), intracraniële druk (ICP) → neuroprotectief
○ CAVE: cerebrale perfusie (CPP = MAP - ICP) komt in het gedrang
● anti-epileptisch
● anti-emetisch: dopamine D2-antagonisme (→ minder risico op PONV)
Etomidaat
soort IV anesthetica - non-barbituraten (Imidazolderivaat)
eigenschap zuur, hoge vetoplosbaarheid, grote niet-geïoniseerde fractie, 75% eiwitgebonden
werking ● metabolisatie door niet-specifieke lever esterases
○ kort context-sensitive halfleven: continu infuus mogelijk, maar niet gedaan
○ korte ontwaaktijd (8-10 min) na dosis 0.3 mg/kg
● oplossing in 35% propyleenglycol
effect ● weinig cardiovasculair deprimerend
○ toepassing: shock, sterk cardiaal belaste patiënten
● geen allergische reactie
○ toepassing: polyallergische patiënten, astma-patiënten
neveneffect ● onderdrukking adrenocorticale as (na langdurig infuus)
○ gevolg: minder cortisol en aldosteron → shock, mortaliteit
● excitatoire effecten: myoclonieën, spierhypertonie, PONV
● pijn bij injectie en veno-irritatie
3 groepen
● barbituraten: thiopental
● non-barbituraten: propofol, ketamine, etomidate
● sedativa: midazolam, diazepam (benzo)
○ voordeel: geen iso-elektrische EEG
voordelen
● inductie en onderhoud van anesthesie/sedatie
● alle gradaties van sedatie
● snellere inductie dan volatielen
● anti-epileptisch
nadelen: Awareness
Barbituraten
Thiopental
soort IV anesthetica - barbituraten
eigenschap ● zuur, zeer vetoplosbaar, hoge eiwitbinding (80%), 60% niet-geïoniseerd bij pH 7,4
● dosis 3-5 mg/kg, euthanasie 2-4 g
werking ● eliminatie halfleven: 6-15 h
○ metabolisatie via lever: actieve metabolieten
● werkingsduur: 5-10 min
○ door hoog distributievolume
effect ● bewustzijnsverlies binnen 30-60 seconden
● dosis-afhankelijke perifere vasodilatatie en myocarddepressie
neveneffect ● apnoe, cardiovasculaire depressie, hyperreflexie (risico op larynxspamse)
● allergische reacties
● foute injectie
○ para-veneus (naast bloedvat): zeer pijnlijk, weefselschade
○ intra-arterieel: necrose
● porfyriecrisis
● PONV
indicaties ● neurotrauma, hersenoedeem
○ pento-coma: ↓ CMRO2 met daling van intracraniële druk (ICP)
● anti-epileptogeen
● euthanasie
, Non-barbituraten
Propofol
soort IV anesthetica - non-barbituraten
eigenschap ● zuur, vetoplosbaar, sterke eiwitbinding, groot verdelingsvolume
○ niet wateroplosbaar: opgelost in soja-olie/vetemulsie (Intralipid) → lipemisch
serum, hyperlipidemie
● niet-geïoniseerd bij pKa 11 → bij pKa 7.4 (bloed) is grootste deel niet-geïoniseerd
werking ● korte werkingsduur: 5-10 minuten (door redistributie)
● eliminatie halfleven: 6-15 h
○ metabolisatie in lever: inactieve metabolieten
● korte context sensitive halfleven: continu infuus
effect ● daling van bloeddruk door…
○ daling perifere weerstand
○ daling veneuze retour
○ directe myocarddepressie (CAVE geriatrische patiënten)
● inhibitie van baroreceptor reflex
○ extra daling van bloeddruk + minder toename van hartfrequentie
● excitatoire fenomenen: euforie, erotiserend
● ademhalingsdepressie / luchtwegen
neveneffect pijn bij injectie: combinatie met lokaal anestheticum of koud injecteren
toediening ● target controlled infusion (TCI)
● zonder extra toediening van volatiel anestheticum of lachgas
indicaties zowel voor inductie als onderhoud
● neuro-anesthesie: ↓ CMRO2
○ daling cerebrale bloedflow (CBF), intracraniële druk (ICP) → neuroprotectief
○ CAVE: cerebrale perfusie (CPP = MAP - ICP) komt in het gedrang
● anti-epileptisch
● anti-emetisch: dopamine D2-antagonisme (→ minder risico op PONV)
Etomidaat
soort IV anesthetica - non-barbituraten (Imidazolderivaat)
eigenschap zuur, hoge vetoplosbaarheid, grote niet-geïoniseerde fractie, 75% eiwitgebonden
werking ● metabolisatie door niet-specifieke lever esterases
○ kort context-sensitive halfleven: continu infuus mogelijk, maar niet gedaan
○ korte ontwaaktijd (8-10 min) na dosis 0.3 mg/kg
● oplossing in 35% propyleenglycol
effect ● weinig cardiovasculair deprimerend
○ toepassing: shock, sterk cardiaal belaste patiënten
● geen allergische reactie
○ toepassing: polyallergische patiënten, astma-patiënten
neveneffect ● onderdrukking adrenocorticale as (na langdurig infuus)
○ gevolg: minder cortisol en aldosteron → shock, mortaliteit
● excitatoire effecten: myoclonieën, spierhypertonie, PONV
● pijn bij injectie en veno-irritatie
