TAB 3.2 Gespecialiseerde technische zorg
Chemotherapie: aandachtspunten bij bereiding en toediening
Apotheker Kristien Merckx
Chemotherapie
u Chemotherapie is de behandeling van kwaadaardige tumoren door middel van
cytostatica, dit zijn cytotoxische of celdodende geneesmiddelen
Werkingsmechanisme
Cytostatica beïnvloeden de celcyclus. Ofwel werken zij op de aanmaak van het DNA, ofwel
op de celdeling, waardoor de kankercellen vernietigd worden.
Gezondheidsrisico bij beroepsmatige blootstelling
u Het werkingsmechanisme van het cytostaticum bepaalt voor een belangrijk deel de
gezondheidsrisico's bij beroepsmatige blootstelling. Voor elke categorie geldt dat de
invloed van deze stoffen groter is bij sneldelende weefsels.
Bescherming
u Belang van bescherming:
Blootstelling:
a) tijdens normale werkzaamheden
b) bij calamiteiten: als het produkt zich niet langer in een goed afgesloten systeem
bevindt (bij toediening bestaat er gevaar bij morsen of extravasatie).
Belangrijkste opnameroutes zijn longen (inademing), maagdarmstelsel (inslikken), de ogen
en de huid. Welke van deze routes het belangrijkst is, hangt af van de maatregelen die zijn
genomen om blootstelling tegen te gaan, de (fysisch-chemische) eigenschappen van het
produkt en de wijze waarop met het preparaat wordt omgegaan.
gebruik handschoenen voorzichtig met overgieten/ ontluchten van de spuit: dit geeft kans
op vloeistofpartikels in de lucht (inademing)
, Arbeidshygiênische strategie
u Maatregelen om de blootstelling aan anti-tumorale middelen te voorkomen kunnen
op vier niveaus worden genomen:
¤ bronbestrijding: afscherming van deze stof
¤ ventilatie: laminair airflow kast voor de afvoer van gecontamineerde lucht
¤ afscherming van de mens:
=> organisatorische maatregelen om het aantal werknemers dat wordt blootgesteld te
verminderen
=> duidelijke informatie en signalisatie
¤ persoonlijke bescherming: toepassing van persoonlijke beschermings- middelen
= tijdens BEREIDING, TOEDIENING en bij de AFVALVERWERKING
= BELANG v voorlichting en instructies
Methodes om de voorzorgsmaatregelen te evalueren
Veegmonsters
u Door de ruimten van te voren in te delen in oppervlakken die niet besmet mogen zijn en
oppervlakken die door de dagelijkse werkzaamheden worden
besmet, kunnen de huidige protocollen worden geëvalueerd. Een besmetting op een
oppervlak dat in principe niet besmet mag zijn, geeft aan dat er niet volgens het protocol is
gewerkt of dat het protocol niet voldoet.
u De veegmonsters worden direct na de schoonmaak genomen.
Huidmonsters
Verschillende methoden zijn beschikbaar:
o Het wassen van een (deel van) de huid na het werk, waarbij de
wasvloeistof wordt opgevangen en geanalyseerd;
o Het gebruik van een tape of „pad‟, die op de huid wordt aangebracht, na het werk
wordt verwijderd en vervolgens geanalyseerd. Ook handschoenen of complete
overalls worden hiervoor wel gebruikt.
o Het toevoegen van een fluorescerende stof aan de gebruikte stof (product). Door
bestraling met licht van een bepaalde golflengte kan na het werk de verontreiniging
van de huid zichtbaar worden gemaakt. Dit is niet mogelijk bij een toegediend
geneesmiddel.
De blootstelling van de huid wordt vervolgens meestal uitgedrukt als ng/cm²
huid.
Chemotherapie: aandachtspunten bij bereiding en toediening
Apotheker Kristien Merckx
Chemotherapie
u Chemotherapie is de behandeling van kwaadaardige tumoren door middel van
cytostatica, dit zijn cytotoxische of celdodende geneesmiddelen
Werkingsmechanisme
Cytostatica beïnvloeden de celcyclus. Ofwel werken zij op de aanmaak van het DNA, ofwel
op de celdeling, waardoor de kankercellen vernietigd worden.
Gezondheidsrisico bij beroepsmatige blootstelling
u Het werkingsmechanisme van het cytostaticum bepaalt voor een belangrijk deel de
gezondheidsrisico's bij beroepsmatige blootstelling. Voor elke categorie geldt dat de
invloed van deze stoffen groter is bij sneldelende weefsels.
Bescherming
u Belang van bescherming:
Blootstelling:
a) tijdens normale werkzaamheden
b) bij calamiteiten: als het produkt zich niet langer in een goed afgesloten systeem
bevindt (bij toediening bestaat er gevaar bij morsen of extravasatie).
Belangrijkste opnameroutes zijn longen (inademing), maagdarmstelsel (inslikken), de ogen
en de huid. Welke van deze routes het belangrijkst is, hangt af van de maatregelen die zijn
genomen om blootstelling tegen te gaan, de (fysisch-chemische) eigenschappen van het
produkt en de wijze waarop met het preparaat wordt omgegaan.
gebruik handschoenen voorzichtig met overgieten/ ontluchten van de spuit: dit geeft kans
op vloeistofpartikels in de lucht (inademing)
, Arbeidshygiênische strategie
u Maatregelen om de blootstelling aan anti-tumorale middelen te voorkomen kunnen
op vier niveaus worden genomen:
¤ bronbestrijding: afscherming van deze stof
¤ ventilatie: laminair airflow kast voor de afvoer van gecontamineerde lucht
¤ afscherming van de mens:
=> organisatorische maatregelen om het aantal werknemers dat wordt blootgesteld te
verminderen
=> duidelijke informatie en signalisatie
¤ persoonlijke bescherming: toepassing van persoonlijke beschermings- middelen
= tijdens BEREIDING, TOEDIENING en bij de AFVALVERWERKING
= BELANG v voorlichting en instructies
Methodes om de voorzorgsmaatregelen te evalueren
Veegmonsters
u Door de ruimten van te voren in te delen in oppervlakken die niet besmet mogen zijn en
oppervlakken die door de dagelijkse werkzaamheden worden
besmet, kunnen de huidige protocollen worden geëvalueerd. Een besmetting op een
oppervlak dat in principe niet besmet mag zijn, geeft aan dat er niet volgens het protocol is
gewerkt of dat het protocol niet voldoet.
u De veegmonsters worden direct na de schoonmaak genomen.
Huidmonsters
Verschillende methoden zijn beschikbaar:
o Het wassen van een (deel van) de huid na het werk, waarbij de
wasvloeistof wordt opgevangen en geanalyseerd;
o Het gebruik van een tape of „pad‟, die op de huid wordt aangebracht, na het werk
wordt verwijderd en vervolgens geanalyseerd. Ook handschoenen of complete
overalls worden hiervoor wel gebruikt.
o Het toevoegen van een fluorescerende stof aan de gebruikte stof (product). Door
bestraling met licht van een bepaalde golflengte kan na het werk de verontreiniging
van de huid zichtbaar worden gemaakt. Dit is niet mogelijk bij een toegediend
geneesmiddel.
De blootstelling van de huid wordt vervolgens meestal uitgedrukt als ng/cm²
huid.
