DRINGENDE GENEESKUNDIGE HULPVERLENING
H1 cardiale urgenties
Aanmeldklacht + alarmtekenen?
VOORAL
- pijn op de borst
- hartkloppingen
MAAR OOK
- bewustzijnsdaling (duizelig -> syncope -> gedaald bewustzn -> coma)
- kort van adem
- maag-darmklachten (braken / bovenbuikpijn)
!!! enkele moeilijkheden bij herkennen van alarmtekenen…
● aanmeldklachten zn aspecifiek (komen nt enkel voor bij cardiale urgenties)
● eenzelfde aandoening kan meerdere presentatievormen hbn (ook soms atypische)
● ernst vd onderliggende aandoening kan variëren, ook voor hartproblemen
(levensbedreigend = nood aan heel snelle therapie <-> banaal)
● anamnese en klinische evaluatie zn vaak onvoldoende vr diagnose
● succes vd therapie is vaak (extreem) afh vn snelheid
1. pijn op de borst
!!! er zijn veel varianten id praktijk waar pijn op de borst zich kan presenteren, toch zijn er
nog andere klinische kenmerken die alsnog differentiaal diagnose knn leveren:
➢ acuut coronair syndroom = kransslagader problematiek <= belangrijkste!!!
(vraagt ie sws denk ik op examen als ik zijn hint mag geloven, andere hieronder
vermelde zijn minder van belang)
○ meestal aanwezigheid van cardiale risicofactoren:
■ roken
■ hypercholesterolemie
■ diabetes
■ hypertensie
■ ouderen
○ plotse hevige toesnoerende pijn op borst met uitstraling nr linkerarm
○ al enkele uren pijn op de maag en kan geen echte inspanning meer leveren
○ moeite bij lichte inspanning
➢ pericarditis = ontsteking vd hartzakjes
○ aanhoudende pijn met toename bij bewegen/ademen/platliggen + grieperig
gevoel
,➢ pneumonie/pleuritis = long(vlies)ontsteking
○ longontsteking = pneumonie
○ longvliesontsteking = pleuritis
○ ademhalingsgebonden pijn (L+R) met koorts en/of hoest = wss infectie
oorzaak
➢ pneumothorax = klaplong
○ “dolksteek”
○ lucht thv pleuraholte (kan beperkt of ernstig zn) => O2-gebrek
➢ longembolie
○ “dolksteek”
○ klachten na periode van immobilisatie (gips, lange vliegtuigreis, operatie,...)
-> *klontervorming (bloedstolsel) dr ongunstige factoren meestal thv onderste
ledematen
*klonter zit daar vast = diep veneuze trombose
*klonter kan ook losschieten en zal longcirculatie thv harts deels/volledig
belemmeren => kortademigheid en pijn op de borst
➢ aorta-dissectie
, ○ plotse, zeer hevige, scheurende pijn met uitstraling naar rug (soms met
verlammingsverschijnselen)
○ zeer zeldzaam
○ scheur thv lichaamsslagader (meestal door jaren lang te hoge BD) => is sterk
bezenuwd dus zorgt voor hevige pijn thv borstkas (met ev uitstraling nr
rug/buik) + bloedstroom w tegengehouden thv scheur (circulatiestop kan
zorgen voor verlamming wnr scheur is thv aortaboog OF voor verlamming vd
onderste ledematen wnr scheur is thv bloedvaten ad rug)
➢ reflux-oesofagitis
○ vooral pijn liggend + zure oprispingen
➢ slokdarmspasmen
○ pijn na maaltijd
➢ galblaasontsteking
➢ alvleesklierontsteking = pancreatitis
➢ locomotorisch probleem
○ bv. bij sterke inspanning => spierpijn => pijn op borst
○ pijn vnl dr overbelasting of trauma (L+R) en/of lokale drukpijn
➢ psychogene hyperventilatie (heftige emoties)
○ hyperventilatie* door stress/angst/agitatie/… (=“psychogene hyperventilatie”)
*hyperventilatie = sneller ademhalen -> daling CO2 -> overprikkelbaarheid
zenuwen -> tintelingen thv vingers en mond + vasodilatatie -> ijl w ih hoofd
○ opm: hyperventilatie kan ook ontstaan door hevige pijn = niet-psychogene
hyperventilatie = onderliggende pathologie van belang !!!
➢ zona (vorming van blaasjes op de borst met voorafgaande pijn)
○ zeurende unilaterale bandvormige pijn met huidblaasjes
➢ slokdarm scheur (uitzonderlijk, bij heel heftig braken
OPM: nood aan differentiaal diagnose om cardiale/niet-cardiale oorzaak te identificeren !!
, 1.1 acuut coronair syndroom
= coronair dus probleem thv kransslagaders
= acute component
< ischemisch hartlijden
= O2-gebrek => klachten en symptomen
anatomie/mechanisme?
1) mechanisch probleem
= door risicofactoren wandverdikking van de bloedvatwand
- roken
- hypertensie
- hypercholesterolemie
- diabetes mellitus
- belaste familiale anamnese
- …
=> bloedflow wordt geminimaliseerd (naar +- 30%)
opm: kan evolutief zijn en nog verder minimaliseren tot bv 20% (onstabiele angor*) of een
bepaalde graad van vernauwing aanhouden en op 30% blijven (stabiele angor*)
=> resultaat:
H1 cardiale urgenties
Aanmeldklacht + alarmtekenen?
VOORAL
- pijn op de borst
- hartkloppingen
MAAR OOK
- bewustzijnsdaling (duizelig -> syncope -> gedaald bewustzn -> coma)
- kort van adem
- maag-darmklachten (braken / bovenbuikpijn)
!!! enkele moeilijkheden bij herkennen van alarmtekenen…
● aanmeldklachten zn aspecifiek (komen nt enkel voor bij cardiale urgenties)
● eenzelfde aandoening kan meerdere presentatievormen hbn (ook soms atypische)
● ernst vd onderliggende aandoening kan variëren, ook voor hartproblemen
(levensbedreigend = nood aan heel snelle therapie <-> banaal)
● anamnese en klinische evaluatie zn vaak onvoldoende vr diagnose
● succes vd therapie is vaak (extreem) afh vn snelheid
1. pijn op de borst
!!! er zijn veel varianten id praktijk waar pijn op de borst zich kan presenteren, toch zijn er
nog andere klinische kenmerken die alsnog differentiaal diagnose knn leveren:
➢ acuut coronair syndroom = kransslagader problematiek <= belangrijkste!!!
(vraagt ie sws denk ik op examen als ik zijn hint mag geloven, andere hieronder
vermelde zijn minder van belang)
○ meestal aanwezigheid van cardiale risicofactoren:
■ roken
■ hypercholesterolemie
■ diabetes
■ hypertensie
■ ouderen
○ plotse hevige toesnoerende pijn op borst met uitstraling nr linkerarm
○ al enkele uren pijn op de maag en kan geen echte inspanning meer leveren
○ moeite bij lichte inspanning
➢ pericarditis = ontsteking vd hartzakjes
○ aanhoudende pijn met toename bij bewegen/ademen/platliggen + grieperig
gevoel
,➢ pneumonie/pleuritis = long(vlies)ontsteking
○ longontsteking = pneumonie
○ longvliesontsteking = pleuritis
○ ademhalingsgebonden pijn (L+R) met koorts en/of hoest = wss infectie
oorzaak
➢ pneumothorax = klaplong
○ “dolksteek”
○ lucht thv pleuraholte (kan beperkt of ernstig zn) => O2-gebrek
➢ longembolie
○ “dolksteek”
○ klachten na periode van immobilisatie (gips, lange vliegtuigreis, operatie,...)
-> *klontervorming (bloedstolsel) dr ongunstige factoren meestal thv onderste
ledematen
*klonter zit daar vast = diep veneuze trombose
*klonter kan ook losschieten en zal longcirculatie thv harts deels/volledig
belemmeren => kortademigheid en pijn op de borst
➢ aorta-dissectie
, ○ plotse, zeer hevige, scheurende pijn met uitstraling naar rug (soms met
verlammingsverschijnselen)
○ zeer zeldzaam
○ scheur thv lichaamsslagader (meestal door jaren lang te hoge BD) => is sterk
bezenuwd dus zorgt voor hevige pijn thv borstkas (met ev uitstraling nr
rug/buik) + bloedstroom w tegengehouden thv scheur (circulatiestop kan
zorgen voor verlamming wnr scheur is thv aortaboog OF voor verlamming vd
onderste ledematen wnr scheur is thv bloedvaten ad rug)
➢ reflux-oesofagitis
○ vooral pijn liggend + zure oprispingen
➢ slokdarmspasmen
○ pijn na maaltijd
➢ galblaasontsteking
➢ alvleesklierontsteking = pancreatitis
➢ locomotorisch probleem
○ bv. bij sterke inspanning => spierpijn => pijn op borst
○ pijn vnl dr overbelasting of trauma (L+R) en/of lokale drukpijn
➢ psychogene hyperventilatie (heftige emoties)
○ hyperventilatie* door stress/angst/agitatie/… (=“psychogene hyperventilatie”)
*hyperventilatie = sneller ademhalen -> daling CO2 -> overprikkelbaarheid
zenuwen -> tintelingen thv vingers en mond + vasodilatatie -> ijl w ih hoofd
○ opm: hyperventilatie kan ook ontstaan door hevige pijn = niet-psychogene
hyperventilatie = onderliggende pathologie van belang !!!
➢ zona (vorming van blaasjes op de borst met voorafgaande pijn)
○ zeurende unilaterale bandvormige pijn met huidblaasjes
➢ slokdarm scheur (uitzonderlijk, bij heel heftig braken
OPM: nood aan differentiaal diagnose om cardiale/niet-cardiale oorzaak te identificeren !!
, 1.1 acuut coronair syndroom
= coronair dus probleem thv kransslagaders
= acute component
< ischemisch hartlijden
= O2-gebrek => klachten en symptomen
anatomie/mechanisme?
1) mechanisch probleem
= door risicofactoren wandverdikking van de bloedvatwand
- roken
- hypertensie
- hypercholesterolemie
- diabetes mellitus
- belaste familiale anamnese
- …
=> bloedflow wordt geminimaliseerd (naar +- 30%)
opm: kan evolutief zijn en nog verder minimaliseren tot bv 20% (onstabiele angor*) of een
bepaalde graad van vernauwing aanhouden en op 30% blijven (stabiele angor*)
=> resultaat:
