Nieuwe ideeën op het einde van een tijdperk (1880-1905)
Eeuwwisseling
1. Inleiding
Oscar Wilde
• Einde 19e eeuw: somber -> kunstenaars op zoek nr nieuwe uitdrukkingsvormen, schilders
zoeken nr nieuwe taal
• Einde v lange periode is voelbaar, een nieuw begin merkbaar
• Scharnierpunt tss oude Burgerlijke 19e eeuw & moderne 20ste eeuw
• Zoeken naar een nieuwe uitdrukkingsvorm -> evenwicht brengen tss schone en het rationele
• Wereldexpo 1889 -> herdenking 100j bestaan vd revolutie -> Gustave Ei el bouwt 3000m hoog
gebouw volledig in ijzer -> ode aan technische mogelijkheden vd industriële productie
-> door publiek als symbool vr nieuwe tijd ervaren
• Kenmerkend 19e eeuw: sociale ongelijkheid -> verschuiving nr nieuwe sociale orde
• Macht burgerij gaat achteruit <> middenklasse & arbeidsklasse verbeteren
• Vormgeving -> eeuwwisseling gekenmerkt dr zoeken naar nieuw evenwicht tss
• rationele ingenieursgedachte,
• nieuwe materialen en technieken
• het kunstzinnige
• Nieuwe architecten
• zoeken taal die
• Stilistisch de stijl Arts&Crafts verderzet -> ornamenten gebaseerd op elementen uit
natuur
• Geen verwijzing naar historisch verleden
• Taal moet breken met elke traditie => moet nieuw en jong zijn
• Zijn in de ban van
• Nieuwe technische mogelijkheden
• Nieuwe rationele denkwijze
• Hieruit ontstaan:
—> Art Nouveau, de Jugendstil, de Wiener Werkstätte, de Glasgow school en het werk van Gaudi
• Verbintenis hiertussen:
• Succes gelieerd aan failliet van de conservatieve burgerij
—> Deze eeuwwisseling= periode van verwarring en contradictie
ff
, 2. Het nieuwe rationele denken
De ingenieursgedachte
• 1871: grote brand verwoest delen van Chicago -> William Le
Baron Jenney, First Leiter Building
• Invloed Viollet Le Duc
• vorm= directe expressie van de structuur en het
programma
• Rationele aanpak -> nieuwe constructiemethodes:
staalskeletconstructie (kenmerkend vr chicago school)
• Geen versiering -> logische opbouw van structuur
• Uitvinding lift -> steeds hoger bouwen => wolkenkrabbers
• Verschillende plateau’s zichtbaar: dragende pijlers, ramen
• Louis Sullivan hier op stage
Chicago school
• Breuk met Europese traditionele bouwstijlen -> kenmerkend: staalskelet constructies
• Zoeken naar eigen identiteit
Frankrijk: Gustave Ei el - Garabit viaduct -> technisch & sculpturaal
A. Roebling - Brooklyn Bridge: verenigt functie en vorm
Form Follows Function
• Louis Sullivan
• Vaders van Moderne beweging
• Stelt dat functies van een gebouw moeten a eesbaar zijn uit de architectuur= FFF
• Vorm vh gebouw volgt de functie vh gebouw
• Gaat rationele denken koppelen aan een nieuwe eigen Amerikaanse stijl (FFF)
• Architectuur mag NIET langer instrument zijn v pronkerige burgrij
• Architectuur= kunst van de mensen, door de mensen en voor de mensen
• Architectuur moet universele taal zijn die elke mens kan lezen -> basis moderne beweging
• Geen versiering! -> sobere, geometrische architectuur die ornamentloos wordt
• Beïnvloed door Darwin-> laten we gebouw ontwerpen dat zich aanpast a/d noden/functie
• Edison: eerste elektrische centrale op NY -> Sullivan: elektrisch licht al decoratief element
• Auditorium Building door Louis Sullivan
• Chicago -> brand verwoeste de stad
• Tijdens heropbouw veel hoge kantoorgebouwen
• Monument -> Symboliseerde de status vd stad
• Grootste opera/auditorium ter wereld, luxehotel en kantoren in 1 gebouw
ff fl
Eeuwwisseling
1. Inleiding
Oscar Wilde
• Einde 19e eeuw: somber -> kunstenaars op zoek nr nieuwe uitdrukkingsvormen, schilders
zoeken nr nieuwe taal
• Einde v lange periode is voelbaar, een nieuw begin merkbaar
• Scharnierpunt tss oude Burgerlijke 19e eeuw & moderne 20ste eeuw
• Zoeken naar een nieuwe uitdrukkingsvorm -> evenwicht brengen tss schone en het rationele
• Wereldexpo 1889 -> herdenking 100j bestaan vd revolutie -> Gustave Ei el bouwt 3000m hoog
gebouw volledig in ijzer -> ode aan technische mogelijkheden vd industriële productie
-> door publiek als symbool vr nieuwe tijd ervaren
• Kenmerkend 19e eeuw: sociale ongelijkheid -> verschuiving nr nieuwe sociale orde
• Macht burgerij gaat achteruit <> middenklasse & arbeidsklasse verbeteren
• Vormgeving -> eeuwwisseling gekenmerkt dr zoeken naar nieuw evenwicht tss
• rationele ingenieursgedachte,
• nieuwe materialen en technieken
• het kunstzinnige
• Nieuwe architecten
• zoeken taal die
• Stilistisch de stijl Arts&Crafts verderzet -> ornamenten gebaseerd op elementen uit
natuur
• Geen verwijzing naar historisch verleden
• Taal moet breken met elke traditie => moet nieuw en jong zijn
• Zijn in de ban van
• Nieuwe technische mogelijkheden
• Nieuwe rationele denkwijze
• Hieruit ontstaan:
—> Art Nouveau, de Jugendstil, de Wiener Werkstätte, de Glasgow school en het werk van Gaudi
• Verbintenis hiertussen:
• Succes gelieerd aan failliet van de conservatieve burgerij
—> Deze eeuwwisseling= periode van verwarring en contradictie
ff
, 2. Het nieuwe rationele denken
De ingenieursgedachte
• 1871: grote brand verwoest delen van Chicago -> William Le
Baron Jenney, First Leiter Building
• Invloed Viollet Le Duc
• vorm= directe expressie van de structuur en het
programma
• Rationele aanpak -> nieuwe constructiemethodes:
staalskeletconstructie (kenmerkend vr chicago school)
• Geen versiering -> logische opbouw van structuur
• Uitvinding lift -> steeds hoger bouwen => wolkenkrabbers
• Verschillende plateau’s zichtbaar: dragende pijlers, ramen
• Louis Sullivan hier op stage
Chicago school
• Breuk met Europese traditionele bouwstijlen -> kenmerkend: staalskelet constructies
• Zoeken naar eigen identiteit
Frankrijk: Gustave Ei el - Garabit viaduct -> technisch & sculpturaal
A. Roebling - Brooklyn Bridge: verenigt functie en vorm
Form Follows Function
• Louis Sullivan
• Vaders van Moderne beweging
• Stelt dat functies van een gebouw moeten a eesbaar zijn uit de architectuur= FFF
• Vorm vh gebouw volgt de functie vh gebouw
• Gaat rationele denken koppelen aan een nieuwe eigen Amerikaanse stijl (FFF)
• Architectuur mag NIET langer instrument zijn v pronkerige burgrij
• Architectuur= kunst van de mensen, door de mensen en voor de mensen
• Architectuur moet universele taal zijn die elke mens kan lezen -> basis moderne beweging
• Geen versiering! -> sobere, geometrische architectuur die ornamentloos wordt
• Beïnvloed door Darwin-> laten we gebouw ontwerpen dat zich aanpast a/d noden/functie
• Edison: eerste elektrische centrale op NY -> Sullivan: elektrisch licht al decoratief element
• Auditorium Building door Louis Sullivan
• Chicago -> brand verwoeste de stad
• Tijdens heropbouw veel hoge kantoorgebouwen
• Monument -> Symboliseerde de status vd stad
• Grootste opera/auditorium ter wereld, luxehotel en kantoren in 1 gebouw
ff fl
