SAMENVATTING ARBEIDSRECHT KUL

ARBEIDSRECHT
DEEL 1: Inleiding
1.1 Begrip en grondslagen
 Begrip = het recht dat van toepassing is op arbeidsprestaties geleverd in ondergeschikt
verband
 Dubbele ongelijkheid:
o Feitelijk: aanname van marktongelijkheid ( bij onderhandeling OK)
o Juridisch: werknemer bevindt zich t.o.v. werkgever in juridische ondergeschiktheid
 => arbeidsrecht = tegengewicht superieure positie werkgever
o Maar mag niet te eenzijdig worden opgevat
 Sociaal recht = arbeidsrecht + SZ-recht (niet in elk land bekend)

1.2 Inbedding vh arbeidsrecht in het burgerlijk recht
 BW heeft transversale werking => BW is v toepassing op arbeidsrecht
o Nuance: bijzondere wetten gelden onverminderd
o Boek 5 (verbintenissen), boek 1 en boek 8 = zeer relevant
 1.7 §3 BW: “werkdag” = alle dagen buiten zater-, zon- en feestdag
o Maar in arbeidsrecht zaterdag wel werkdag
o => notie in arbeidsrecht gedefinieerd

1.3 Bronnen vh arbeidsrecht
 Hiërarchie
o Dwingende bepalingen van de wet
o De algemeen verbindend verklaarde collectieve arbeids-OK
 1. Gesloten in Nationale arbeidsraad
 2. Gesloten in paritair comité
 3. Gesloten in paritair subcomité
o Niet algemeen verbindend verklaarde collectieve arbeids-OK, wnr de werkgever de
OK ondertekend heeft of aangesloten is bij een organisatie die deze OK heeft
ondertekend
 1. Gesloten in Nationale arbeidsraad
 2. Gesloten in paritair comité
 3. Gesloten in paritair subcomité
 4. Gesloten buiten paritair orgaan
o Geschreven individuele OK
o Niet algemeen verbindend verklaarde collectieve arbeids-OK, gesloten in een paritair
orgaan, wnr de werkgever, hoewel hij de OK niet ondertekend heeft of niet
aangesloten is bij een organisatie die deze OK heeft ondertekend, behoort tot het
ressort vh paritaire orgaan waarin de OK gesloten us
o Het arbeidsreglement
o De aanvullende bepalingen van de wet
o De mondelinge individuele OK
o Het gebruik
 Meergelaagdheid
o Regionale bronnen

1

,  Gemeenschap: professionele vorming, opleiding, gebruik van talen voor
sociale betrekkingen tussen de werkgevers en hun personeel
 Gewesten: tewerkstellingsbeleid, arbeidsbemiddeling,
tewerkstellingsprogramma, doelgroepenbeleid, reglementering inzake de
tewerkstelling buitenlandse arbeidskrachten
o Internationale bronnen
 UVRM, IVESCR
 Internationale Arbeidsorganisatie
 +- 200 conventies en +- 200 aanbevelingen
 Raad van Europa
 EVRM, Europees sociaal handvest
 Europese Unie
 Sociale politiek: regulering en minimale bescherming
 Interne markt: de-regeulering
 Werkgelegendheid: coördinatie en governance

1.4 Handhaving
 Arbeidsinspectie: verscheidenheid aan federale en regionale diensten
 Arbeidsgerechten (578 GerW)
 Sociaal Sw
 Verjaring: rechtsvorderingen die uit OK ontstaan verjaren 1 j na het eindigen van deze OK, 5 j
na het feit waaruit deze vordering is ontstaan zonder dat deze termijn 1 jaar na het eindigen
van deze OK mag overschrijden (15 Arbeidsovereenkomstenwet)

DEEL 2: De arbeidsovereenkomst (AOK)
2.1 Begrip
 AOK = basis van samenwerken tussen privépartij/werknemer (altijd NP) en werkgever (soms
RP soms NP)
o Onderworpen aan regels BW:
 Bindende kracht (1134/5.69)
 Geldigheidsvoorwaarden (1108/5.27)
o Statutaire tewerkstelling niet mogelijk onder AOK
o In principe enkel private sector
 >< publiekrechtelijke sector => statuut (1 AOKW)
 Wezenskenmerken
o (1) Overeenkomst
o (2) Loon
 Gratis prestaties = vrijwilliger (sommige arbeidsrechtelijke regels ook op hun
v toepassing)
o (3) Arbeid
 In beginsel elke arbeid
o (4) Ondergeschikt verband
 3 statuten om arbeid te verrichten
o Bijna 5 miljoen in BE
o (1) Werknemers
 = focus in arbeidsrecht



2

,  = iemand die werk verricht onder OK in kader van ondergeschikt verband
(gezagsrelatie)
 Die gezagsrelatie wordt contractueel afgesproken = juridisch
o Enige juridische relatie samen met ouderlijk gezag waarbij
iemand gezag heeft over andere contractpartij
 Gezag heeft vss uitingswijzen
 Doorgaans aangenomen dat werknemer de zwakkere partij
 +- 4 miljoen in BE
o (2) Zelfstandigen
 Hierop is arbeidsrecht minder v toepassing
 Sluit OK met iemand voor geven werkzaamheden maar werkt zelfstandig,
niet onder gezag
o (3) Ambtenaren
 Aangesteld door OH, vereist specifiek statuut => continuïteit openbare dienst
kan behouden worden
 Werkt niet via OK, werkt o.b.v. een aanstelling
 Aanstelling = eenzijdig door OH
 >< OK = wederkerig
 +- 600.000 in BE
 !! Kan verwarrend worden wanneer men met OH arbeids-OK sluit =>
werknemersstatuut ondanks werkt voor OH
 Plaats van arbeids-OK in hiërarchie (art 51 CAO-wet 5 dec 1968)
o (1) Dwingende wet (dus bijna alle wetten uit arbeidsrecht)
o (2) CAO AVV
 AVV = algemeen verbinde verklaring
 AVV wilt zeggen dat OH kan CAO “bekrachtigen” zodat krijgt kracht van KB
o (3) CAO niet-AVV en ondertekend
o (4) geschreven individuele AOK
o (5) CAO niet-AVV en niet ondertekend
o (6) arbeidsreglement
o (7) aanvullende bepalingen van de wet
o (8) mondelinge AOK
 In veel gevallen sluit je contract met wetgever en wordt dat achteraf
mondeling gewijzigd => als tegenstelling tussen geschreven en mondeling,
dan gaan geschreven voor op mondelinge
 MAAR Cassatie 10 september 1984:
 Als je een geschreven arbeids-OK hebt die door een latere
mondelinge afspraak wordt gewijzigd (bv loonsverhoging/
loonsverlaging) dan gelden de later overeengekomen mondelinge
afspraken en gaan die voor op de eerdere schriftelijke
 En dit gaat niet in tegen de hiërarchie
 < gunstigheidsbeginsel
o Principe waarbij we aanvaarden dat elke rechtsbron die de
rechten vd werknemer verbetert voorgaat op al de rest
(ongeacht wat uw hiërarchie)
o Principe bestaat niet in BE (wel in NL en DUI)
o (9) gebruik


3

, o VOORBEELD: Stel jij heb individuele afspraak dat 30 vakantiedagen krijgt maar CAO
past zich aan en zegt max 25 dagen kan krijgen
 => hiërarchieconflict (2 en 4)
 Aangezien we geen gunstigheidsbeginsel kennen wordt het 25 dagen
o UITZONDERING: op afwezigheid gunstigheidsbeginsel
 Art 6 Wet Arbeidsovereenkomstenwet (3 juli 1978)
 “Alle met de bepalingen van deze wet en van haar uitvoeringsbesluiten
strijdige bedingen zijn nietig voor zover zij ertoe strekken de rechten van de
werknemer in te korten of zijn verplichtingen te verzwaren.”
 !! staat enkel in Wet Arbeidsovereenkomstenwet
 DUS NIET VOOR HET HELE ARBEIDSRECHT
 => Dus opzegtermijnen of opzegvergoedingen mogen wel verlengd of
verhoogd worden maar niet ingekort of verlaagd

2.2 Ondergeschikt verband
2.2.1 Algemeen
 Wetgever benoemt wel “ondergeschikt verband” maar definieert dit nooit
 “gezag”
o Cassatie: wanneer u werkt onder gezag, leiding en toezicht
 => grote vrijheid en autonomie staat niet in de weg van bestaan van gezag
 Economische afhankelijkheid ≠ niet relevant
 Gaat om juridische afhankelijkheid t.o.v. werkgever
o Feit dat mogelijkheid bestaat tot gezagsuitoefening is voldoende
 Moet niet op werkelijke dagelijkse basis uitgeoefend
 ≠ opgeven elke zelfstangheid t.a.v. werk
o => is vaag => in de praktijk wordt dus nagegaan of er idd gezagsrelatie is en zien of
dat is werknemer of zelfstandige
 Afleiden uit omstandigheden in geval van discussie
 < feitelijke beoordeling, < aanwijzingen, < rechtsfeiten
 VB uit RS: Controle op de arbeid, organisatie van de activiteit, plaats
tewerkstelling, werkrooster, vergoedingswijze, exclusieve tewerkstelling,
concurrentiebeding, bevelen en instructies, …
 Belang van de arbeids-OK
o 2 partijen sluiten OK onder gezagsrelatie (NP bij vennootschap)
o Wat is hierop van toepassing:
 Wetgeving arbeidsrecht
 Collectieve AOK (CAO) => per definitie van toepassing
 Voorrang op datgene wat contractueel afgesproken is
 Wordt gemaakt door de vakbonden
 Sociale zekerheid werknemers
 => werkgeversbijdrage en werknemersbijdrage berekend op
brutoloon
o => contractuele vrijheid bestaat maar deze WG is hier wel op v toepassing
 Geval Leekens




4