Inhoud
1 Eenheden, grootheden, termen, conversiefactoren
Eenheden............................................................................................................................................. 1.1
Grootheden ......................................................................................................................................... 1.1
Termen ................................................................................................................................................ 1.1
Basiseenheden van het internationaal systeem.................................................................................. 1.2
Decimale voorvoegsels ........................................................................................................................ 1.2
Afgeleide S.I.‐eenheden ...................................................................................................................... 1.3
Omrekeningsfactoren .......................................................................................................................... 1.3
2 Formularium Ter beschikking tijdens examens.
Natuurconstanten ‐ Conversiefactoren ............................................................................................... 2.1
Formules .............................................................................................................................................. 2.2
3 Tabellenboekje Ter beschikking tijdens examens.
Vormingsenthalpieën van gasvormige atomen uit elementen in de standaardtoestand................... 3.1
Gemiddelde bindingsdissociatie‐enthalpieën ..................................................................................... 3.2
Dampdruk van water in functie van de temperatuur ......................................................................... 3.3
Zuurconstanten ‐ Baseconstanten ...................................................................................................... 3.5
Oplosbaarheidsproducten ................................................................................................................. 3.10
Stabiliteitsconstanten ........................................................................................................................ 3.12
Thermodynamische gegevens ........................................................................................................... 3.13
Standaardreductiepotentialen .......................................................................................................... 3.25
Periodiek Systeem ............................................................................................................................. 3.27
0.1
, 1 Eenheden, grootheden, termen, conversiefactoren
Eenheden
Het SI‐eenhedenstelsel is sinds 1975 wettelijk verplicht voor alle akten uitgaande van openbare instellingen of
geschriften opgemaakt in functie van beroep, handel of bedrijf en wordt ten zeerste aanbevolen in geschriften
die betrekking hebben op de wetenschappen.
Schrijfstijl van de symbolen voor eenheden: met rechtopstaande letters (bijv. J voor joule).
In deze syllabus worden het S.I.‐eenhedenstelsel gebruikt.
Om didactische redenen en naar analogie met de meeste internationale handboeken wordt voor de (in de
analytische chemie veel gebruikte) eenheid ‘liter’ niet het voorgeschreven symbool ‘l’ gebruikt, dat nogal wat
verwarring geeft met het getal ‘1’ (één), maar wel L.
Grootheden
Grootheden (in de wiskunde) zijn zaken die voor vermeerdering of vermindering vatbaar zijn (grootheid =
maatgetal x eenheid). Bijv. de druk (P), het volume (V).
Schrijfstijl van de symbolen voor grootheden: cursief (bijv. w voor arbeid).
Termen
Termen zijn woorden met scherp omlijnde betekenis.
Door I.U.P.A.C. zijn voor begrippen uit de chemie formele termen en een klein aantal corresponderende
symbolen voorgesteld (en overgenomen in ISO, DIN, NEN, NBN en andere normen). Taal is echter een levende
materie en ondergaat onwillekeurig de invloed van de wetenschappelijk meest gebruikte taal (het Engels). Het
al of niet succesvol zijn van nieuwe bewoordingen of termen is ook sterk afhankelijk van ingeburgerde
tradities. Zo worden in de meeste handboeken de formele termen molar concentration en molal
concentration vaak verder als molarity (M) en molality (m) gebruikt en de corresponderende eenheden als M
‐1 ‐1
(= mol.L ) en m (= mol.kg ) genoteerd.
1.1
, Eenheden, grootheden, termen, conversiefactoren
Basiseenheden van het internationaal systeem (S.I.)
Fysische grootheid Symbool Naam van de eenheid Symbool
lengte l meter m
massa m kilogram kg
tijd t seconde s
elektrische stroom I ampère A
temperatuur T kelvin K
stofhoeveelheid n mol mol
lichtintensiteit Iv candela cd
Decimale voorvoegsels
Factor Voorvoegsel Symbool Factor Voorvoegsel Symbool
18 exa ‐1 d
10 E 10 deci
15 peta ‐2 c
10 P 10 centi
12 tera ‐3 m
10 T 10 milli
10
9 giga G 10
‐6
micro μ
6 mega ‐9 n
10 M 10 nano
3 kilo ‐12 p
10 k 10 pico
2 hecto ‐15 f
10 h 10 femto
deca ‐18 a
10 da 10 atto
1.2
, Eenheden, grootheden, termen, conversiefactoren
Afgeleide S.I.‐eenheden
Fysische grootheid Naam van de eenheid Symbool Basiseenheden
2 2
oppervlakte A vierkante meter m m
3
volume V kubieke meter V m
‐3 ‐3
dichtheid ρ kg per kubieke meter kg.m kg.m
‐1 ‐1
snelheid v meter per seconde m.s m.s
‐2 ‐2
versnelling a meter per sec kwadraat m.s m.s
‐2
kracht F Newton N kg.m.s
5 ‐1 ‐2 ‐2
druk p of P Pascal / bar Pa / bar = 10 Pa kg.m .s = N.m
2 ‐2
energie E Joule J kg.m s = N.m
elektrische lading Q Coulomb C A.s
2 ‐3 ‐1
kg.m s .A
potentiaalverschil U of ΔV Volt V ‐1
J.C
Omrekeningsfactoren
Eenheid Symbool Equivalent
ångstrom Å ‐10
10 m = 0,1 nm = 100 pm
atmosfeer atm 5
1,01325.10 Pa / 760 torr / 760 mm kwik
atoommassa‐eenheid u ‐24
1,6605.10 g
bar bar 100 kPa = 0,987 atm
calorie cal 4,1840 J
curie Ci ‐10 ‐1 10
3,7.10 s =3,7.10 Bq
elektronvolt eV ‐19
1,6022.10 J
elektrostatische ladingseenheid esu ‐10
3,33654.10 C
erg erg ‐7
10 J
torr torr ‐3
1,31579.10 atm = 133,322 Pa
1.3
1 Eenheden, grootheden, termen, conversiefactoren
Eenheden............................................................................................................................................. 1.1
Grootheden ......................................................................................................................................... 1.1
Termen ................................................................................................................................................ 1.1
Basiseenheden van het internationaal systeem.................................................................................. 1.2
Decimale voorvoegsels ........................................................................................................................ 1.2
Afgeleide S.I.‐eenheden ...................................................................................................................... 1.3
Omrekeningsfactoren .......................................................................................................................... 1.3
2 Formularium Ter beschikking tijdens examens.
Natuurconstanten ‐ Conversiefactoren ............................................................................................... 2.1
Formules .............................................................................................................................................. 2.2
3 Tabellenboekje Ter beschikking tijdens examens.
Vormingsenthalpieën van gasvormige atomen uit elementen in de standaardtoestand................... 3.1
Gemiddelde bindingsdissociatie‐enthalpieën ..................................................................................... 3.2
Dampdruk van water in functie van de temperatuur ......................................................................... 3.3
Zuurconstanten ‐ Baseconstanten ...................................................................................................... 3.5
Oplosbaarheidsproducten ................................................................................................................. 3.10
Stabiliteitsconstanten ........................................................................................................................ 3.12
Thermodynamische gegevens ........................................................................................................... 3.13
Standaardreductiepotentialen .......................................................................................................... 3.25
Periodiek Systeem ............................................................................................................................. 3.27
0.1
, 1 Eenheden, grootheden, termen, conversiefactoren
Eenheden
Het SI‐eenhedenstelsel is sinds 1975 wettelijk verplicht voor alle akten uitgaande van openbare instellingen of
geschriften opgemaakt in functie van beroep, handel of bedrijf en wordt ten zeerste aanbevolen in geschriften
die betrekking hebben op de wetenschappen.
Schrijfstijl van de symbolen voor eenheden: met rechtopstaande letters (bijv. J voor joule).
In deze syllabus worden het S.I.‐eenhedenstelsel gebruikt.
Om didactische redenen en naar analogie met de meeste internationale handboeken wordt voor de (in de
analytische chemie veel gebruikte) eenheid ‘liter’ niet het voorgeschreven symbool ‘l’ gebruikt, dat nogal wat
verwarring geeft met het getal ‘1’ (één), maar wel L.
Grootheden
Grootheden (in de wiskunde) zijn zaken die voor vermeerdering of vermindering vatbaar zijn (grootheid =
maatgetal x eenheid). Bijv. de druk (P), het volume (V).
Schrijfstijl van de symbolen voor grootheden: cursief (bijv. w voor arbeid).
Termen
Termen zijn woorden met scherp omlijnde betekenis.
Door I.U.P.A.C. zijn voor begrippen uit de chemie formele termen en een klein aantal corresponderende
symbolen voorgesteld (en overgenomen in ISO, DIN, NEN, NBN en andere normen). Taal is echter een levende
materie en ondergaat onwillekeurig de invloed van de wetenschappelijk meest gebruikte taal (het Engels). Het
al of niet succesvol zijn van nieuwe bewoordingen of termen is ook sterk afhankelijk van ingeburgerde
tradities. Zo worden in de meeste handboeken de formele termen molar concentration en molal
concentration vaak verder als molarity (M) en molality (m) gebruikt en de corresponderende eenheden als M
‐1 ‐1
(= mol.L ) en m (= mol.kg ) genoteerd.
1.1
, Eenheden, grootheden, termen, conversiefactoren
Basiseenheden van het internationaal systeem (S.I.)
Fysische grootheid Symbool Naam van de eenheid Symbool
lengte l meter m
massa m kilogram kg
tijd t seconde s
elektrische stroom I ampère A
temperatuur T kelvin K
stofhoeveelheid n mol mol
lichtintensiteit Iv candela cd
Decimale voorvoegsels
Factor Voorvoegsel Symbool Factor Voorvoegsel Symbool
18 exa ‐1 d
10 E 10 deci
15 peta ‐2 c
10 P 10 centi
12 tera ‐3 m
10 T 10 milli
10
9 giga G 10
‐6
micro μ
6 mega ‐9 n
10 M 10 nano
3 kilo ‐12 p
10 k 10 pico
2 hecto ‐15 f
10 h 10 femto
deca ‐18 a
10 da 10 atto
1.2
, Eenheden, grootheden, termen, conversiefactoren
Afgeleide S.I.‐eenheden
Fysische grootheid Naam van de eenheid Symbool Basiseenheden
2 2
oppervlakte A vierkante meter m m
3
volume V kubieke meter V m
‐3 ‐3
dichtheid ρ kg per kubieke meter kg.m kg.m
‐1 ‐1
snelheid v meter per seconde m.s m.s
‐2 ‐2
versnelling a meter per sec kwadraat m.s m.s
‐2
kracht F Newton N kg.m.s
5 ‐1 ‐2 ‐2
druk p of P Pascal / bar Pa / bar = 10 Pa kg.m .s = N.m
2 ‐2
energie E Joule J kg.m s = N.m
elektrische lading Q Coulomb C A.s
2 ‐3 ‐1
kg.m s .A
potentiaalverschil U of ΔV Volt V ‐1
J.C
Omrekeningsfactoren
Eenheid Symbool Equivalent
ångstrom Å ‐10
10 m = 0,1 nm = 100 pm
atmosfeer atm 5
1,01325.10 Pa / 760 torr / 760 mm kwik
atoommassa‐eenheid u ‐24
1,6605.10 g
bar bar 100 kPa = 0,987 atm
calorie cal 4,1840 J
curie Ci ‐10 ‐1 10
3,7.10 s =3,7.10 Bq
elektronvolt eV ‐19
1,6022.10 J
elektrostatische ladingseenheid esu ‐10
3,33654.10 C
erg erg ‐7
10 J
torr torr ‐3
1,31579.10 atm = 133,322 Pa
1.3
