Deel 1: inleiding......................................................................................................................................6
Deel 2: personen- en familierecht..........................................................................................................6
Hoofdstuk 1: basisbegrippen bij de studie van het personen- en familierecht...................................6
Hoofdstuk 2: de rechtsbekwaamheid.................................................................................................7
Hoofdstuk 3: de handelingsonbekwaamheid......................................................................................7
Afdeling 1: de vrouw.......................................................................................................................7
Inleiding......................................................................................................................................7
Voor Napoleon - PRIVAATRECHT.................................................................................................8
Voor Napoleon – OVERIGE RECHTSTAKKEN..............................................................................12
Vanaf Napoleon – Napoleontisch model...................................................................................13
Afdeling 2: het kind.......................................................................................................................20
Meerderjarigheid......................................................................................................................20
Afstamming...............................................................................................................................22
Van vaderlijke macht naar ouderlijk gezag................................................................................25
Hoofdstuk 4: de familie.....................................................................................................................28
Afdeling 1: begrip familie..............................................................................................................28
Afdeling 2: bepaling van de verwantschap...................................................................................29
Afdeling 3: evolutie van de familiale structuren...........................................................................35
Hoofdstuk 5: het huwelijk.................................................................................................................36
Afdeling 1: begrip..........................................................................................................................36
Afdeling 2: Romeinen: huwelijk = sociaal......................................................................................36
Afdeling 3: Germanen: huwelijk = juridisch en zonder contract...................................................36
Afdeling 4: het kerkelijk huwelijksrecht........................................................................................37
De kerk en het huwelijk: contract.............................................................................................37
Voor concilie van Trente: consensueel contract........................................................................37
Na concilie van Trente (1563): plechtig contract.......................................................................41
Afdeling 5: het burgerlijk huwelijk................................................................................................41
Afdeling 6: 21ste eeuw: homohuwelijk en crisis.............................................................................42
Afdeling 7: BBW............................................................................................................................42
Hoofdstuk 6: de echtscheiding..........................................................................................................43
Afdeling 1: Romeinen en Germanen: echtscheiding.....................................................................43
Afdeling 2: Kerk: ontbindbaarheid van het huwelijk.....................................................................43
Afdeling 3: omzeilen echtscheidingsverbod..................................................................................43
Afdeling 4: Franse revolutie en BW: opnieuw echtscheiding........................................................44
1
, Afdeling 5: evolutie van 1804-2007..............................................................................................45
Afdeling 6: toekomst: nood aan verdere hervormingen...............................................................46
Afdeling 7: conclusie.....................................................................................................................46
Deel 3: zakenrecht................................................................................................................................46
Hoofdstuk 1: inleidende begrippen..................................................................................................46
Afdeling 1: hedendaagse termen en BBW....................................................................................46
Afdeling 2: vergelijking Romeins en huidig recht..........................................................................49
Afdeling 3: actiones in rem en zakelijke rechten...........................................................................50
Afdeling 4: soorten zaken.............................................................................................................51
Hoofdstuk 2: evolutie van eigendom, bezit en detentie...................................................................53
Afdeling 1: primitieve maatschappij: 1.........................................................................................53
Afdeling 2: vroege Rome: 2...........................................................................................................53
Afdeling 3: ontwikkelde Rome: 3..................................................................................................54
Hoe van 2 naar 3.......................................................................................................................54
Voordelen van 3 tov 2...............................................................................................................55
Dominium <-> onze eigendom..................................................................................................55
Possessio <-> ons bezit.............................................................................................................57
Afdeling 4: Na-Klassieke periode: 2...............................................................................................58
Afdeling 5: Justinianus: 3..............................................................................................................58
Afdeling 6: Germanen: 2...............................................................................................................58
Afdeling 7: ius commune: 3..........................................................................................................58
De terugkeer van het bezit........................................................................................................58
De terugkeer van eigendom......................................................................................................58
De definities van Bartolus en Hotman......................................................................................60
Afdeling 8: het vernunftrecht: 3 en eigendom onbeperkt............................................................60
Afdeling 9: Franse revolutie en BW van 1804: 3 en eigendom beperkt........................................61
Afdeling 10: latere evolutie...........................................................................................................62
Afdeling 11: BBW..........................................................................................................................62
Afdeling 12: besluit.......................................................................................................................63
Hoofdstuk 3: verkrijging van eigendom............................................................................................63
Afdeling 1: eigendomsverkrijging: algemene begrippen...............................................................63
Afdeling 2: eigendomsoverdracht door overeenkomst.................................................................63
Begrippen.................................................................................................................................63
Beschikkingsbevoegdheid.........................................................................................................65
Leveringshandeling en titel.......................................................................................................65
Afdeling 3: oorspronkelijke eigendomsverkrijging: verjaring........................................................68
2
, Afdeling 4: oorspronkelijke eigendomsverkrijging: andere gevallen.............................................68
Afdeling 5: bescherming...............................................................................................................69
Hoofstuk 4: zakelijke zekerheden......................................................................................................71
Afdeling 1: inleiding......................................................................................................................71
Afdeling 2: vruchtgebruik..............................................................................................................72
Voorwerp..................................................................................................................................72
Inhoud......................................................................................................................................72
Vestiging, tenietgaan en bescherming......................................................................................73
Oneigenlijk vruchtgebruik.........................................................................................................73
Latere ontwikkeling...................................................................................................................74
Deel 4: verbintenissenrecht..................................................................................................................75
Hoofdstuk 1: inleiding.......................................................................................................................75
Hoofdstuk 2: classificatie van bronnen van verbintenissen..............................................................76
Hoofdstuk 3: contractenrecht...........................................................................................................79
Afdeling 1: algemeen versus bijzonder contractenrecht...............................................................79
Afdeling 2: algemeen contractenrecht..........................................................................................79
De wilsleer................................................................................................................................79
De precontractuele fase............................................................................................................79
Contractsluiting: formalisme <-> consensualisme.....................................................................79
Voorwaarden van een geldig contract......................................................................................82
Uitvoering.................................................................................................................................89
Wanprestatie............................................................................................................................89
Hoofdstuk 4: delicten en quasi-delicten...........................................................................................95
Afdeling 1: bij de Romeinen..........................................................................................................95
Het begrip delictum..................................................................................................................95
De actiones bij een delictum.....................................................................................................96
Furtum......................................................................................................................................96
Damnum iniuria datum (lex aquilia).........................................................................................97
Iniuria........................................................................................................................................99
Risico-aansprakelijkheid..........................................................................................................100
Afdeling 2: gewoonterecht..........................................................................................................101
Afdeling 3: ius commune............................................................................................................101
Afdeling 4: BW............................................................................................................................104
Afdeling 5: latere ontwikkelingen...............................................................................................105
Afdeling 6: BBW..........................................................................................................................106
Afdeling 7: de toekomst..............................................................................................................107
3
, Deel 5: erfrecht...................................................................................................................................107
Hoofdstuk 1: inleiding.....................................................................................................................107
Hoofdstuk 2: Romeinen..................................................................................................................108
Hoofdstuk 3: voor de Franse Revolutie...........................................................................................108
Afdeling 1: wettelijke devolutie..................................................................................................108
Zeer veel regelingen................................................................................................................108
Descendenten.........................................................................................................................109
Ascendenten...........................................................................................................................114
Collateralen.............................................................................................................................114
Erfloze nalatenschap...............................................................................................................115
Conclusie................................................................................................................................115
Afdeling 2: testament.................................................................................................................115
Begrippen...............................................................................................................................115
Verdwijning en terugkeer........................................................................................................116
De band met de Kerk..............................................................................................................116
De beperkte testamentvrijheid...............................................................................................117
Afdeling 3: openvallen van nalatenschap....................................................................................117
Afdeling 4: overdracht onder levenden......................................................................................118
Afdeling 5: de fiscus....................................................................................................................120
Afdeling 6: erfrecht = belangrijkste element van het oude recht................................................120
Hoofdstuk 4: Franse Revolutie........................................................................................................121
Afdeling 1: uitgangspunten.........................................................................................................121
Afdeling 2: deconcentratie..........................................................................................................121
Afdeling 3: verjonging.................................................................................................................122
Afdeling 4: vereenvoudiging.......................................................................................................122
Afdeling 5: gevolgen...................................................................................................................122
Hoofdstuk 5: BW van 1804.............................................................................................................123
Hoofdstuk 6: na 1804......................................................................................................................124
Hoofdstuk 7: BBW...........................................................................................................................125
Deel 6: huwelijksvermogensrecht.......................................................................................................126
Hoofdstuk 1: inleiding.....................................................................................................................127
Hoofdstuk 2: Rome.........................................................................................................................127
Hoofdstuk 3: Germanen.................................................................................................................127
Hoofdstuk 4: leenrecht ancien regime............................................................................................128
Hoofdstuk 5: gemeenrecht ancien regime......................................................................................128
Hoofdstuk 6: Franse revolutie en BW van 1804..............................................................................130
4