Hoorcollege 2
Biopsychologie, neurowetenschap en de menselijke
natuur
Volwassen menselijk brein.
biopsychologen bestuderen de hersenen
biologische invalshoek van belang - wat is genetisch bepaald? wat
bepaald door het genetische of de omgeving
door ziekte, drugsgebruik … → biologische aspecten liggen aan de
basis van veel menselijke aspecten (waarneming, geheugen …)
100 miljard neuronen
10W energie
3.2 mil km bedrading
miljoen miljard verbindingen
1.5 kg - tamelijk weinig voor wat het is
hoe dit mentale processen en gedrag produceert - wat biopsychologen
willen verkennen met hun onderzoek
Wat is biopsychologie?
begrip
specialisme in de psychologie dat de interactie tussen biologie,
gedrag en de omgeving bestudeert
biochemische processen grondslag gedrag alle levende wezens
verklaring zoeken: hoe het zenuwstelsel en endocrien stelsel
samenwerken bij menselijke handelingen
maken deel uit van neurowetenschap
interdisciplinair domein dat onderzoek verricht naar de hersenen
en hun rol in de psychologische processen en gedrag
ontmoetingsplaats waar verschillende specialismen
samenkomen; neuropsychologie - verschillende disciplines:
biologen, psychologen, informatici, chemici, neurologen
Hoorcollege 2 1
, alle wetenschappers geïnteresseerd in de relatie tussen de
hersenen en de geest
Wat is het verband tussen genen en gedrag?
Kern
Evolutie staat voor de verandering van biologische en
psychologische processen in de mens, waarbij genetische
variaties die gunstig zijn voor overleving en voortplanting worden
doorgegeven van generatie op generatie
evolutie: belangrijke factor - vorming psychologische processen
genetische variaties worden bevoordeeld die leiden tot
aangepast gedrag
bv. vinken harde noten kraken met grote bek ↔ kleine bek natte
periode
wordt over generaties heen doorgegeven ↔ aangeboren =
binnen 1 organisme
aangeboren
natuurlijk, bij de geboorte al aanwezig; deel van de biologische
erfenis van een organisme
evolutie
geleidelijke proces van biologische verandering van een soort
doordat die zich aanpast aan zijn omgeving
hoe dit gebeurd, de drijvende kracht
natuurlijke selectie
drijvende kracht achter de evolutie waardoor de omgeving
de best aangepaste organismen gaat selecteren
Darwin - 1831
The Beagle - kustlijn ZA in beeld brengen - 5 jaar reis
aantekeningen over wat hij tegenkwam
hypothese ontstond: patroon gebaseerd op nauwe
verwantschappen tussen soorten; veranderingen in de
Hoorcollege 2 2
, omgeving ging leden van een soort dwingen tot concurrentie
om hulpbronnen
erfelijke eigenschappen → beter handhaven = overleven
en voortplanten
alle wezens hebben een gemeenschappelijke oorsprong
‘On the origin of species’ 1859
hoe werkt natuurlijke selectie?
omgevingsdruk - omgeving verandert: je aanpassen
competitie om hulpbronnen
selectie van het geschikte fenotype uit de verschillende fenotypes
waarneembare fysieke kenmerk organisme
plant zich voort:
succes bij voortplanting
genotype van de geschikte fenotypes worden doorgegeven aan
de volgende generatie (onderliggende genetische kenmerken)
aantal individuen met dat genotype groeit
als de omgeving ondertussen niet verandert, geen nieuwe
omgevingsdruk
adaptief kenmerk van generatie op generatie
dus:
genotype: genetische opmaak van een organisme
je kan een bepaalde waarneembare lengte krijgen, maar niet
identiek aan je ouders
moeder en vader: geven willekeurige combinatie mee van
hun genetische eigenschappen - erfenis leidt tot een uniek
genotype - biologische blauwdruk voor ontwikkeling
fenotype: waarneembare fysieke kenmerken van een organisme
(lengte, gewicht, huidskleur …)
komt voort uit de genotype (genotype geeft potentiële
maximale lengte aan)
Hoorcollege 2 3
Biopsychologie, neurowetenschap en de menselijke
natuur
Volwassen menselijk brein.
biopsychologen bestuderen de hersenen
biologische invalshoek van belang - wat is genetisch bepaald? wat
bepaald door het genetische of de omgeving
door ziekte, drugsgebruik … → biologische aspecten liggen aan de
basis van veel menselijke aspecten (waarneming, geheugen …)
100 miljard neuronen
10W energie
3.2 mil km bedrading
miljoen miljard verbindingen
1.5 kg - tamelijk weinig voor wat het is
hoe dit mentale processen en gedrag produceert - wat biopsychologen
willen verkennen met hun onderzoek
Wat is biopsychologie?
begrip
specialisme in de psychologie dat de interactie tussen biologie,
gedrag en de omgeving bestudeert
biochemische processen grondslag gedrag alle levende wezens
verklaring zoeken: hoe het zenuwstelsel en endocrien stelsel
samenwerken bij menselijke handelingen
maken deel uit van neurowetenschap
interdisciplinair domein dat onderzoek verricht naar de hersenen
en hun rol in de psychologische processen en gedrag
ontmoetingsplaats waar verschillende specialismen
samenkomen; neuropsychologie - verschillende disciplines:
biologen, psychologen, informatici, chemici, neurologen
Hoorcollege 2 1
, alle wetenschappers geïnteresseerd in de relatie tussen de
hersenen en de geest
Wat is het verband tussen genen en gedrag?
Kern
Evolutie staat voor de verandering van biologische en
psychologische processen in de mens, waarbij genetische
variaties die gunstig zijn voor overleving en voortplanting worden
doorgegeven van generatie op generatie
evolutie: belangrijke factor - vorming psychologische processen
genetische variaties worden bevoordeeld die leiden tot
aangepast gedrag
bv. vinken harde noten kraken met grote bek ↔ kleine bek natte
periode
wordt over generaties heen doorgegeven ↔ aangeboren =
binnen 1 organisme
aangeboren
natuurlijk, bij de geboorte al aanwezig; deel van de biologische
erfenis van een organisme
evolutie
geleidelijke proces van biologische verandering van een soort
doordat die zich aanpast aan zijn omgeving
hoe dit gebeurd, de drijvende kracht
natuurlijke selectie
drijvende kracht achter de evolutie waardoor de omgeving
de best aangepaste organismen gaat selecteren
Darwin - 1831
The Beagle - kustlijn ZA in beeld brengen - 5 jaar reis
aantekeningen over wat hij tegenkwam
hypothese ontstond: patroon gebaseerd op nauwe
verwantschappen tussen soorten; veranderingen in de
Hoorcollege 2 2
, omgeving ging leden van een soort dwingen tot concurrentie
om hulpbronnen
erfelijke eigenschappen → beter handhaven = overleven
en voortplanten
alle wezens hebben een gemeenschappelijke oorsprong
‘On the origin of species’ 1859
hoe werkt natuurlijke selectie?
omgevingsdruk - omgeving verandert: je aanpassen
competitie om hulpbronnen
selectie van het geschikte fenotype uit de verschillende fenotypes
waarneembare fysieke kenmerk organisme
plant zich voort:
succes bij voortplanting
genotype van de geschikte fenotypes worden doorgegeven aan
de volgende generatie (onderliggende genetische kenmerken)
aantal individuen met dat genotype groeit
als de omgeving ondertussen niet verandert, geen nieuwe
omgevingsdruk
adaptief kenmerk van generatie op generatie
dus:
genotype: genetische opmaak van een organisme
je kan een bepaalde waarneembare lengte krijgen, maar niet
identiek aan je ouders
moeder en vader: geven willekeurige combinatie mee van
hun genetische eigenschappen - erfenis leidt tot een uniek
genotype - biologische blauwdruk voor ontwikkeling
fenotype: waarneembare fysieke kenmerken van een organisme
(lengte, gewicht, huidskleur …)
komt voort uit de genotype (genotype geeft potentiële
maximale lengte aan)
Hoorcollege 2 3
