Geschiedenis
Thema 6 = VERANDERING
1900 -----> 2000
- Leven gaat er anders/beter uit zien
- Positieve veranderingen die het leven van de mens vergemakkelijken
- Mens moet minder doen en kan meer van zijn vrije tijd genieten
Groot -B: natuurlijke voorraad grondstoffen + exotische grondstoffen (kolonies) = textielsector
Vernieuwingen kolonies: bevolking ↑ -> ↑ grondstoffen
Open markt: overheid komt weinig tussen + weinig remmende en beschermende maatregelen
Natuurlijke voorraden: steenkool en ijzererts
Arbeidskrachten: bevolkingstoename en landbouwcrisis
Nijverheid: ijzerproductie, steenkoolwinning en wolnijverheid
INDUSTRIALISATIE: Groot-Brittannië → Zuidelijke Nederlanden → Duitse staten
Frankrijk → Noordelijke Nederlanden: eind 19e eeuw → te weinig grondstoffen
Zonder Kolonisatie geen industrialisatie
De ontwikkelingen waren niet mogelijk zonder kolonialisme, plundering, deportatie of slavernij.
Revolutie onmogelijk door gratis arbeid in de kolonies. De Europese nood aan arbeid, afzetmarkten en
grondstoffen vormde de brug naar kolonisatie.
1e Industriële revolutie 2e Industriële revolutie
1750 - 1850 ↔ 1870 - 1914
GB, Zuid-Ned., N-Frankrijk, Duitsland ↔ VS, Duitsland
Steenkool/stoommachines ↔ Verbrandingsmotoren/ elektriciteit
Textiel, ijzer, Transport (stoomtrein) ↔ Staal, Chemie, Farmacie, Transport, Plastic
Stoommachine (Watt) ↔ Telefoon, Radio, Batterij, Dynamo, vliegtuig, ...
Bauwens en Cockerill ↔ Solvay
Evolutie ↔ Revolutie
Evolutie: gelijdelijk proces
Revolutie: plotselinge verandering met een precieze datum
Gevolgen Industriële revolutie
a) Ontstaan consumptiemaatschappij
↓ bevolkingsaantal → ↓ arbeiders → loonarbeiders ↑ → vraag ↑ → productie ↑
Consumptiegoederen: producten dat het leven van de mens vergemakkelijken
b) Landschapsverandering; fabrieken met rokende schoorstenen
c) Mensen in beweging
Platteland → stad: overbevolking en landbouwcrisis
Economische migratie: zoeken naar beter betaald werk
Politieke migratie: legerdienst weigeren, vluchten voor Russische revolutie
d) Tijd = geld
Taylorisme; arbeiders laten specialiseren in één stuk productieproces
→ snellere, goedkopere productie
+ arbeiders kunnen geen concurrent worden
- arbeiders slechts inzetbaar op één deel productie
- vervreemdend werk; krijgen eindresultaat niet te zien
e) Standaardtijd (Greenwich)
, Thema 7 = KLOVEN
Industriële revolutie = kloven; arm ↔ rijk en man ↔ vrouw
John D. Rockefeller (1839-1737) → koopt in 1862 een olieraffinaderij
Strategie: aandelen kopen → wachten tot bedrijf winst maakt → aandelen verkopen
1870: Standard Oil company: monopolyvorming dus Rockefeller wordt mecenas
1913: Rockefeller foundation: welzijn v/d menden i/d hele wereld bevorderen
↓
Selfmade man: persoon die verantwoordelijk is voor eigen economisch succes
Economisch liberalisme: -economische groei is in voordeel van iedereen- (Adam Smith)
Principe 1 – VRIJHANDEL Principe 2 – SPECIALISATIE
1) Vrijspeel vraag en aanbod
- Marktmechanisme bepaalt productie Land houdt zich enkel bezig met
- Nooit te kort/overschot verwerkingen van eigen
2) Onzichtbare hand koloniale grondstoffen en
- Welvaart ẃ spontaan verdeeld verkoopt de afgewerkte
- Consument ↔ producent producten aan andere landen
→ Collectieve welvaart
-: monopolyvorming
TAAK OVERHEID: NIET ingrijpen in economie, WEL laissez faire
Protectionisme: bescherming binnenlandse landbouw/economie via invoerbeperkende maatregelen
Kapitalisme: economisch systeem waarbij productiemiddelen privébezit/persoonlijk eigendom zijn
Probleem: nood aan kapitaal om bedrijf te kunnen opstarten
Oplossing: stapsgewijze investering
Aandeel kopen → wachten tot bedrijf winst maakt → aandeel verkopen → eigen productiemiddelen
→ winst investeren
Gevolg: selfmade man = klasse van nieuwe rijken
1) Wat is de onzichtbare hand?
Consumenten: ↓ prijs en Producenten: ↑ prijs Vrije hand: voordeel verkoper en koper
Vrije markt → producten = prijs ↓ en kwaliteit ↑
2) Wat is laissez faire?
Vraagoverschot en aanbodoverschot ẃ gestabiliseerd tot één prijs (= aankoopprijs)
3) Wat is protectionisme?
Economie land beschermen → land moet zichzelf in alles kunnen voorzien
4) Waarom hindert monopolyvorming de vrije markt?
Monopolie; enige met product → prijs zelf bepalen = geen vrij spel van vraag en aanbod
Levensomstandigheden arbeiders
- Onhygiënisch, brakke woningen (beluiken), ↓ oppervlakte, slechte sanitaire
voorziening, laag loon, weinig voedsel, alcoholverslaving
- Boeren beter dan arbeiders; aten hun eigen oogst
- Bronnen lot arbeiders afkomstig van burgerij: arbeiders waren ongeletterd
- ↓ representativiteit: kenden urgentie van probleem niet
2
Thema 6 = VERANDERING
1900 -----> 2000
- Leven gaat er anders/beter uit zien
- Positieve veranderingen die het leven van de mens vergemakkelijken
- Mens moet minder doen en kan meer van zijn vrije tijd genieten
Groot -B: natuurlijke voorraad grondstoffen + exotische grondstoffen (kolonies) = textielsector
Vernieuwingen kolonies: bevolking ↑ -> ↑ grondstoffen
Open markt: overheid komt weinig tussen + weinig remmende en beschermende maatregelen
Natuurlijke voorraden: steenkool en ijzererts
Arbeidskrachten: bevolkingstoename en landbouwcrisis
Nijverheid: ijzerproductie, steenkoolwinning en wolnijverheid
INDUSTRIALISATIE: Groot-Brittannië → Zuidelijke Nederlanden → Duitse staten
Frankrijk → Noordelijke Nederlanden: eind 19e eeuw → te weinig grondstoffen
Zonder Kolonisatie geen industrialisatie
De ontwikkelingen waren niet mogelijk zonder kolonialisme, plundering, deportatie of slavernij.
Revolutie onmogelijk door gratis arbeid in de kolonies. De Europese nood aan arbeid, afzetmarkten en
grondstoffen vormde de brug naar kolonisatie.
1e Industriële revolutie 2e Industriële revolutie
1750 - 1850 ↔ 1870 - 1914
GB, Zuid-Ned., N-Frankrijk, Duitsland ↔ VS, Duitsland
Steenkool/stoommachines ↔ Verbrandingsmotoren/ elektriciteit
Textiel, ijzer, Transport (stoomtrein) ↔ Staal, Chemie, Farmacie, Transport, Plastic
Stoommachine (Watt) ↔ Telefoon, Radio, Batterij, Dynamo, vliegtuig, ...
Bauwens en Cockerill ↔ Solvay
Evolutie ↔ Revolutie
Evolutie: gelijdelijk proces
Revolutie: plotselinge verandering met een precieze datum
Gevolgen Industriële revolutie
a) Ontstaan consumptiemaatschappij
↓ bevolkingsaantal → ↓ arbeiders → loonarbeiders ↑ → vraag ↑ → productie ↑
Consumptiegoederen: producten dat het leven van de mens vergemakkelijken
b) Landschapsverandering; fabrieken met rokende schoorstenen
c) Mensen in beweging
Platteland → stad: overbevolking en landbouwcrisis
Economische migratie: zoeken naar beter betaald werk
Politieke migratie: legerdienst weigeren, vluchten voor Russische revolutie
d) Tijd = geld
Taylorisme; arbeiders laten specialiseren in één stuk productieproces
→ snellere, goedkopere productie
+ arbeiders kunnen geen concurrent worden
- arbeiders slechts inzetbaar op één deel productie
- vervreemdend werk; krijgen eindresultaat niet te zien
e) Standaardtijd (Greenwich)
, Thema 7 = KLOVEN
Industriële revolutie = kloven; arm ↔ rijk en man ↔ vrouw
John D. Rockefeller (1839-1737) → koopt in 1862 een olieraffinaderij
Strategie: aandelen kopen → wachten tot bedrijf winst maakt → aandelen verkopen
1870: Standard Oil company: monopolyvorming dus Rockefeller wordt mecenas
1913: Rockefeller foundation: welzijn v/d menden i/d hele wereld bevorderen
↓
Selfmade man: persoon die verantwoordelijk is voor eigen economisch succes
Economisch liberalisme: -economische groei is in voordeel van iedereen- (Adam Smith)
Principe 1 – VRIJHANDEL Principe 2 – SPECIALISATIE
1) Vrijspeel vraag en aanbod
- Marktmechanisme bepaalt productie Land houdt zich enkel bezig met
- Nooit te kort/overschot verwerkingen van eigen
2) Onzichtbare hand koloniale grondstoffen en
- Welvaart ẃ spontaan verdeeld verkoopt de afgewerkte
- Consument ↔ producent producten aan andere landen
→ Collectieve welvaart
-: monopolyvorming
TAAK OVERHEID: NIET ingrijpen in economie, WEL laissez faire
Protectionisme: bescherming binnenlandse landbouw/economie via invoerbeperkende maatregelen
Kapitalisme: economisch systeem waarbij productiemiddelen privébezit/persoonlijk eigendom zijn
Probleem: nood aan kapitaal om bedrijf te kunnen opstarten
Oplossing: stapsgewijze investering
Aandeel kopen → wachten tot bedrijf winst maakt → aandeel verkopen → eigen productiemiddelen
→ winst investeren
Gevolg: selfmade man = klasse van nieuwe rijken
1) Wat is de onzichtbare hand?
Consumenten: ↓ prijs en Producenten: ↑ prijs Vrije hand: voordeel verkoper en koper
Vrije markt → producten = prijs ↓ en kwaliteit ↑
2) Wat is laissez faire?
Vraagoverschot en aanbodoverschot ẃ gestabiliseerd tot één prijs (= aankoopprijs)
3) Wat is protectionisme?
Economie land beschermen → land moet zichzelf in alles kunnen voorzien
4) Waarom hindert monopolyvorming de vrije markt?
Monopolie; enige met product → prijs zelf bepalen = geen vrij spel van vraag en aanbod
Levensomstandigheden arbeiders
- Onhygiënisch, brakke woningen (beluiken), ↓ oppervlakte, slechte sanitaire
voorziening, laag loon, weinig voedsel, alcoholverslaving
- Boeren beter dan arbeiders; aten hun eigen oogst
- Bronnen lot arbeiders afkomstig van burgerij: arbeiders waren ongeletterd
- ↓ representativiteit: kenden urgentie van probleem niet
2
