Samenvatting praktijkonderzoek

PRAKTIJKONDERZOEK

Een inleiding op praktijkonderzoek (h1 en 2 handboek)
 1. onderzoek in het dagelijks leven, in de praktijk en in de wetenschap
 2. hoe verhoudt praktijkonderzoek zich tot fundamenteel en toegepast
onderzoek?
 3. drie onderzoeksbenaderingen
 4. een definitie van praktijkonderzoek
 5. de cyclus van praktijkonderzoek

1. onderzoek in het dagelijks leven, in de praktijk en in de wetenschap

Wetenschappelijk onderzoek en onderzoek in het dagelijks leven
 Zie ppt

Wat is het verschil tussen wetenschappelijk onderzoek en onderzoek in het
dagelijks leven?
 Zie ppt

3 noodzakelijke voorwaarden voor een wetenschappelijke houding:
1. Weerlegbaarheid = centrale eis
o Uitspraak is informatief en niet normatief
o Is niet weerlegd

2. Precisie
o In het aangegeven van het domein: tijd en ruimte
o In de beweringen die we over de verschijnselen doen

3. Verantwoording - transparantie
o Verantwoordingsplicht tav collega's en openbaarheid

Volgens de filosoof Karl Popper (begin 20e eeuw)
 Wetenschappelijke kennis: door opstellen van voorlopige theorieën en de
poging deze te weerleggen
 Wetenschap 'moet' theorie proberen te weerleggen (falsifieerbaarheid)
 Theorie bevestigen ahv feiten (verificatiebeginsel) volstaat niet, zou
oneindige reeks van waarnemingen of feiten vereisen terwijl aantal
waarnemingen altijd beperkt is
o


 Wetenschappelijke kennis volgens Popper: altijd hypothetisch, voorlopig en
onzeker

Sommige hypothesen lijken op wetenschap, maar zijn eigenlijk niet
wetenschappelijk:
 Reden: ze zijn niet weerlegbaar. Ze zijn altijd waar, wat er ook gebeurt
o Bv: morgen zal het regenen, maar misschien ook niet
 Een theorie moet weerlegbaar zijn, dwz voldoende precies zodat theorie op
de proef gesteld kan worden
o Bv: het regent (zie ook 3 eisen voor wetenschappelijke houding)

2. hoe verhoudt praktijkonderzoek zich tot fundamenteel en toegepast
onderzoek?
 Ander doel naargelang type onderzoek

,  3 types onderzoek kunnen elkaar aanvullen
 Elk type onderzoek heeft zijn waarde




3. drie onderzoeksbenaderingen of paradigma's (= zienswijze)

1. Positivistische onderzoeksbenadering
 Er is 1 bestaande werkelijkheid, de werkelijkheid is objectief
 Onderzoek ahv 'metingen' - resultaten zijn observeerbaar en
kwantificeerbaar
 Algemene wetmatigheden (als.. Dan.. Obv statistisch onderzoek)
 Onderzoeksresultaten zijn makkelijker te veralgemenen (tijd- en context
overschrijdend)
 Storende factoren moeten geminimaliseerd worden
o Bv kwantificeerbare observaties die via statistische methoden
kunnen worden geanalyseerd - geen ruimte voor menselijke
interpretatie
o Opgelet: vaak gezien als 'de gouden standaard van valide en
betrouwbaar onderzoek'

2. Constructivistische of interpretatieve onderzoeksbenadering
 Er kunnen meerdere interpretaties van de werkelijkheid naast elkaar
bestaan (pedagogie: visies op opvoeding)
 Kennis = interpretatie van de werkelijkheid
 Door iedere mens op eigen wijze geconstrueerd, in interactie met anderen
en omgeving
 Op zoek naar interpretaties van gebeurtenissen
 Niet op zoek naar algemene wetmatigheden

3. Kritisch-emancipatorische onderzoeksbenadering
 Kennis is niet waardenvrij, wordt bepaald door machtsrelaties
 Onderzoek moet bijdragen aan de emancipatie van groepen en mensen -
empowerment
 Veel belang gehecht aan ervaringskennis en- deskundigheid
 Veel aandacht voor perspectief en betrokkenen zelf
 Bestaande structuren moeten in vraag gesteld worden
o Bv: actieonderzoek: gericht op verwerven van kennis maar ook op
het veranderen van de sociale werkelijkheid, bv het vergroten van
de competenties van de betrokkenen

,4. een definitie van praktijkonderzoek




Andere benamingen: actieonderzoek, praktijkgericht onderzoek,
ontwerponderzoek

2 vormen:
 1. kennisgericht praktijkonderzoek
 2. ontwerponderzoek (HB pagina 37 - HC 13)


5. de cyclus voor praktijkonderzoek




1. spelregels van praktijkonderzoek en kwaliteitscriteria
Criteria om te kunnen spreken van wetenschappelijk onderzoek:
 Intersubjectiviteit

,  Precisie
 Verantwoording
 Weerlegbaarheid

Daarnaast criteria die de kwaliteit van onderzoek bepalen:
 Fouten tegen de betrouwbaarheid en de validiteit = methodologische
kwaliteitseisen
 Bruikbaarheid en relevantie van het onderzoek

A) betrouwbaarheid
 Betrouwbaar = eerlijk en integer
 In onderzoek: de mate waarin dezelfde resultaten worden gevonden bij
herhaling van de metingsprocedures
o = de mate waarin het resultaat van een meting stabiel is bij andere
onderzoekers, ander tijdstip,..
 Waarborgen door goede meetprocedures waarmee toevalsfouten of
toevallige verstoringen vermeden kunnen worden
o




o




Hoe betrouwbaarheid garanderen en vergroten?
 Standaardisering van procedures
 Herhaling
 In sociaal-agogisch vakgebied: vaak niet mogelijk om onderzoek op
identieke wijze te herhalen
 Daarom: zorgvuldigheid in combinatie met een systematische en
transparante rapportage

B) validiteit (interne validiteit)
 Valide = geldig, valabel
 Meten we eigenlijk wel wat we willen meten? Onderzoek je wat je wil
onderzoeken?
 Validiteit: hangt af van de onderzoeksinstrumenten die je gebruikt
 Waarborgen door systematische fouten te vermijden:
o Fouten die het meetinstrument continu in een bepaalde richting
beïnvloeden
o Gemakkelijk bij natuurkundige experimenten (laboratorium),
moeilijker in het sociale domein, daarom spreekt men in sociale
domein soms over 'geldigheid'
o