Nederlands: deel 4
LES 22
Drogredenen
Drogredenen, sofismes of fallacies zijn fouten in argumentaties. Soms zijn ze
opzettelijk, maar heel vaak worden ze gebruikt om te misleiden en te manipuleren.
Correlatie en causaliteit
Correlatie betekent dat er een statistisch verband is tussen variabelen. Causaliteit
betekent dat een verandering in de ene variabele een verandering in de andere
variabele veroorzaakt.
Syllogisme
Een syllogisme is een vorm van redeneren die uit drie onderdelen bestaat.
1. de majorpremisse; dat is een algemene uitspraak
De mens (1) is sterfelijk (2).
2. de minorpremisse, dat is een specifieke uitspraak.
Socrates (3) is een mens (1).
3. de conclusie, die wordt op basis van de twee premissen getrokken.
Socrates (3) is sterfelijk (2).
Een syllogisme is een vorm van deductief redeneren: van het algemene naar het
specifieke. Je kunt ook een inductie hebben en dat is dan van het specifieke naar het
algemene.
Geldigheid zegt iets over het verband tussen twee premissen: klopt dit verband of klopt
dit verband niet?
Waarheid zegt iets over de waarheid van de premissen: zijn deze uitspraken waar of
niet waar?
Drogredenen
1. Onjuiste oorzaak-gevolgrelatie
Er wordt gedaan alsof er een verband is tussen de oorzaak en het gevolg van iets, terwijl dit
verband niet bestaat of niet bewezen is.
Sinds het verboden is om te appen op de fiets, zijn er minder dodelijke
verkeersongevallen.
Appen op de fiets zorgt dus voor veel doden. -> kan ook een andere reden zijn
2. Verkeerde vergelijking
Er worden twee zaken onterecht met elkaar vergeleken. Dit zijn dus zaken die eigenlijk niet
te vergelijken zijn.
Geschiedenislessen zijn helemaal niet belangrijk. Oude kleren gooi je toch ook
gewoon weg?
3. Overhaaste generalisatie
Er wordt uit een enkel geval of een enkele situatie een conclusie getrokken die voor alle
gevallen geldt.
Mijn oma dronk elke dag 3 glazen cola en zij is 92 jaar oud geworden. Dat is dus
gezond.
4. Cirkelredenering
Er wordt eigenlijk helemaal geen argument gegeven, maar het standpunt wordt in andere
woorden herhaald. In een cirkelredenering wordt dus geen nieuwe informatie gegeven.
Ik vind vrijheid van meningsuiting erg belangrijk, omdat ik vind dat iedereen moet
kunnen zeggen wat
1
, hij of zij denkt.
5. Persoonlijke aanval
De persoon (de ‘tegenstander’) wordt aangevallen en niet zijn of haar argumenten.
Jij weet helemaal niks over gezond en gevarieerd eten, je bent zelf veel te zwaar!
6. Ontduiken / verschuiven van bewijslast
Er wordt niks bewezen; er wordt gedaan alsof er geen bewijs nodig is. Soms wordt er bij het
ontduiken van bewijslast ook geprobeerd om de ander het tegendeel te laten bewijzen.
Die voetballer had rood moeten krijgen voor die actie! Iedereen kent toch de regels
van voetbal?
7. Vertekenen van het standpunt
Er worden woorden in de mond van de ‘tegenstander’ gelegd die hij of zij helemaal niet zo
bedoelde.
Man: Ik vind vrouwen soms erg snel geïrriteerd.
Vrouw: Dus jij vindt dat ik een kort lontje heb?!
8. Bespelen van het publiek
Er wordt iets beweerd waar je als publiek niet snel tegenin durft te gaan.
U bent natuurlijk allemaal slim genoeg om mijn standpunt te begrijpen.
9. Onjuist beroep op autoriteit
Er wordt een bekend persoon aangehaald om het standpunt mee te onderbouwen, maar
deze persoon heeft weinig te maken met de zaak.
De economie is alleen nog te redden als de overheid eigenaar wordt van alle banken.
Bart de Wever zei dit gisteren nog op tv!
10. Onjuist beroep op een kenmerk of eigenschap
Er wordt extra nadruk gelegd op minder relevante kenmerken of eigenschappen, terwijl wél
relevante kenmerken of eigenschappen juist worden genegeerd.
Dat meisje draagt alleen maar grijze kleren, zij is vast totaal niet creatief.
11. Overdrijven van voor- of nadelen
De voordelen van een kwestie worden overdreven en de nadelen worden juist niet
genoemd, of andersom.
Scholen zouden een uur eerder moeten beginnen, omdat zowel de leerlingen als de
docenten dan
langer van hun middag kunnen genieten, meer tijd hebben voor huiswerk of het
nakijken van toetsen
en een gezond ochtendritme ontwikkelen.
12. Vals dilemma
Er wordt gedaan alsof er slechts een keuze is tussen twee mogelijkheden, terwijl er in
werkelijkheid (veel) meer mogelijkheden zijn.
De wetenschap kan het ontstaan van graancirkels niet goed verklaren, dus
graancirkels zijn het werk
van aliens.
Romantiek (1800-1850)
In de kunst bevatten de kunstwerken die tot de romantiek horen volgende kenmerken:
- Verbeelding en gevoel staan centraal. Eerder subjectieve tekst.
- Werkelijkheid proberen te ontvluchten door naar de natuur of het verleden te vluchten.
- Aandacht voor folklore, het primitieve… Oude volksliedjes, sprookjes en legendes werden
opgeschreven.
- Fascinatie voor het donkere, het mysterie en de dood.
- Gevoelsgeladen en soms bombastische taal.
2
LES 22
Drogredenen
Drogredenen, sofismes of fallacies zijn fouten in argumentaties. Soms zijn ze
opzettelijk, maar heel vaak worden ze gebruikt om te misleiden en te manipuleren.
Correlatie en causaliteit
Correlatie betekent dat er een statistisch verband is tussen variabelen. Causaliteit
betekent dat een verandering in de ene variabele een verandering in de andere
variabele veroorzaakt.
Syllogisme
Een syllogisme is een vorm van redeneren die uit drie onderdelen bestaat.
1. de majorpremisse; dat is een algemene uitspraak
De mens (1) is sterfelijk (2).
2. de minorpremisse, dat is een specifieke uitspraak.
Socrates (3) is een mens (1).
3. de conclusie, die wordt op basis van de twee premissen getrokken.
Socrates (3) is sterfelijk (2).
Een syllogisme is een vorm van deductief redeneren: van het algemene naar het
specifieke. Je kunt ook een inductie hebben en dat is dan van het specifieke naar het
algemene.
Geldigheid zegt iets over het verband tussen twee premissen: klopt dit verband of klopt
dit verband niet?
Waarheid zegt iets over de waarheid van de premissen: zijn deze uitspraken waar of
niet waar?
Drogredenen
1. Onjuiste oorzaak-gevolgrelatie
Er wordt gedaan alsof er een verband is tussen de oorzaak en het gevolg van iets, terwijl dit
verband niet bestaat of niet bewezen is.
Sinds het verboden is om te appen op de fiets, zijn er minder dodelijke
verkeersongevallen.
Appen op de fiets zorgt dus voor veel doden. -> kan ook een andere reden zijn
2. Verkeerde vergelijking
Er worden twee zaken onterecht met elkaar vergeleken. Dit zijn dus zaken die eigenlijk niet
te vergelijken zijn.
Geschiedenislessen zijn helemaal niet belangrijk. Oude kleren gooi je toch ook
gewoon weg?
3. Overhaaste generalisatie
Er wordt uit een enkel geval of een enkele situatie een conclusie getrokken die voor alle
gevallen geldt.
Mijn oma dronk elke dag 3 glazen cola en zij is 92 jaar oud geworden. Dat is dus
gezond.
4. Cirkelredenering
Er wordt eigenlijk helemaal geen argument gegeven, maar het standpunt wordt in andere
woorden herhaald. In een cirkelredenering wordt dus geen nieuwe informatie gegeven.
Ik vind vrijheid van meningsuiting erg belangrijk, omdat ik vind dat iedereen moet
kunnen zeggen wat
1
, hij of zij denkt.
5. Persoonlijke aanval
De persoon (de ‘tegenstander’) wordt aangevallen en niet zijn of haar argumenten.
Jij weet helemaal niks over gezond en gevarieerd eten, je bent zelf veel te zwaar!
6. Ontduiken / verschuiven van bewijslast
Er wordt niks bewezen; er wordt gedaan alsof er geen bewijs nodig is. Soms wordt er bij het
ontduiken van bewijslast ook geprobeerd om de ander het tegendeel te laten bewijzen.
Die voetballer had rood moeten krijgen voor die actie! Iedereen kent toch de regels
van voetbal?
7. Vertekenen van het standpunt
Er worden woorden in de mond van de ‘tegenstander’ gelegd die hij of zij helemaal niet zo
bedoelde.
Man: Ik vind vrouwen soms erg snel geïrriteerd.
Vrouw: Dus jij vindt dat ik een kort lontje heb?!
8. Bespelen van het publiek
Er wordt iets beweerd waar je als publiek niet snel tegenin durft te gaan.
U bent natuurlijk allemaal slim genoeg om mijn standpunt te begrijpen.
9. Onjuist beroep op autoriteit
Er wordt een bekend persoon aangehaald om het standpunt mee te onderbouwen, maar
deze persoon heeft weinig te maken met de zaak.
De economie is alleen nog te redden als de overheid eigenaar wordt van alle banken.
Bart de Wever zei dit gisteren nog op tv!
10. Onjuist beroep op een kenmerk of eigenschap
Er wordt extra nadruk gelegd op minder relevante kenmerken of eigenschappen, terwijl wél
relevante kenmerken of eigenschappen juist worden genegeerd.
Dat meisje draagt alleen maar grijze kleren, zij is vast totaal niet creatief.
11. Overdrijven van voor- of nadelen
De voordelen van een kwestie worden overdreven en de nadelen worden juist niet
genoemd, of andersom.
Scholen zouden een uur eerder moeten beginnen, omdat zowel de leerlingen als de
docenten dan
langer van hun middag kunnen genieten, meer tijd hebben voor huiswerk of het
nakijken van toetsen
en een gezond ochtendritme ontwikkelen.
12. Vals dilemma
Er wordt gedaan alsof er slechts een keuze is tussen twee mogelijkheden, terwijl er in
werkelijkheid (veel) meer mogelijkheden zijn.
De wetenschap kan het ontstaan van graancirkels niet goed verklaren, dus
graancirkels zijn het werk
van aliens.
Romantiek (1800-1850)
In de kunst bevatten de kunstwerken die tot de romantiek horen volgende kenmerken:
- Verbeelding en gevoel staan centraal. Eerder subjectieve tekst.
- Werkelijkheid proberen te ontvluchten door naar de natuur of het verleden te vluchten.
- Aandacht voor folklore, het primitieve… Oude volksliedjes, sprookjes en legendes werden
opgeschreven.
- Fascinatie voor het donkere, het mysterie en de dood.
- Gevoelsgeladen en soms bombastische taal.
2
