Interculturele communicatie
1. Wat is cultuur? 3
1.1. Definitie van het begrip “cultuur”. 3
1.2. Cultuur is aangeleerd 3
1.3. Culturele programmering 5
1.4. Cultuur en subculturen 6
1.5. De wereldburger 7
1.6. Het TOPOI-model van Edwin Hoffman 8
1.7. Cultuur: zichtbaar en onzichtbaar 9
2. Werken met de culturele dimensies van Hofstede 9
3. Innovatie 14
3.1. Definities 14
3.1.1. Creativiteit 14
3.1.2. Uitvinding 14
3.1.3. Innovatie 14
3.1.4. Ontdekking 14
3.1.5. Design thinking 14
3.2. Consumentengedrag en innovaties 15
3.2.1. Psychologie van innovaties 15
3.2.2. Marktpotentieel van innovaties 15
3.3. Innovatieve regio’s, landen en steden 15
4. Intercultureel communiceren met de 6 basiswaarden van Hall 16
4.1. Cultuur bestuderen 16
4.2. Hoog- en laagcontextcultuur 16
4.3. Snelle en langzame boodschappen 17
4.4. Snelle en langzame informatiedoorstroming 17
5. Interculturele Sensitiviteit 18
5.1. Self-assessment tool 18
5.2. Interculturele sensitiviteit 20
5.2.1. Etnocentrische en etno relatieve fases 20
5.3. Biculturele of pluriculturele jongeren 21
6. Wonen, werken, studeren in het buitenland 22
6.1. Cultuurschok 22
6.2. Wonen in het buitenland 23
6.3. Werken in het buitenland 24
6.4. Studeren in het buitenland 25
6.5. Thuiskeerschok 25
6.6. Internationals in Gent 25
7. Diversiteit in teams en global leadership 26
7.1. Diversiteit in teams 26
7.2. Sterktes, zwaktes en voorwaarden 26
7.3. Vooringenomenheid 27
7.4. Multiculturele teams tijdens de fasen van groepsontwikkeling 27
1
, 7.5. Global leadership 29
7.6. Er zijn 9 GLOBE-dimensies 29
7.7. 10 Leiderschaps-clusters 29
7.8. GLOBE leiderschap en waarden 30
8. Aanvulling bij thema leiderschap 31
2
,1. Wat is cultuur?
1.1. Definitie van het begrip “cultuur”.
= Het geheel van normen, waarden, tradities, regels, kunstuitingen enz. van een land, volk of
groep.
Cultuur met een grote C
➔ Literatuur
➔ Kunst
➔ Muziek
➔ Theater
➔ Musea
➔ Bouwkunst
Cultuur met een kleine c
➔ Volkse cultuur
➔ Volksfeesten
➔ Kermiskoers
➔ Breughelfestijn
➔ …
1.2. Cultuur is aangeleerd
We worden geboren in een cultuur waarin we leren van onze ouders, omgeving,
maatschappij, … Voortgezet van generatie op generatie (met evolutie).
Zichtbare elementen
➔ De chaotische verkeerssituatie in India
➔ De straatmuzikanten in Frankrijk
➔ Torenhoge flatgebouwen in New York
➔ Hiermee weet je nog niet veel
Onzichtbare elementen
➔ Gewoonten, de reden waarom iemand zich gedraagt zoals hij/zij dat doet.
➔ Tijdens opvoeding worden heel veel waarden en normen ingeprent.
➔ Regels aanleren door socialisatie. ‘Opgevoed’ door onze peer-groep.
3
, De culturele ijsberg
= Een metafoor die dikwijls gebruikt wordt om de relatie tussen de zichtbare en onzichtbare
elementen duidelijk te maken.
Filmpje: https://www.youtube.com/watch?v=SkBXaKfxl7Y
1. Omschrijf in je eigen woorden wat de “culturele ijsberg” is.
➔ We zien maar een klein gedeelte van
de “cultuur” van een land. (de
architectuur, het verkeer, de
gastronomie, …)
◆ ijsberg steekt maar een klein
deeltje boven water uit
➔ De normen, waarden, overtuigingen
van een cultuur zijn in eerste instantie
onzichtbaar maar bepalen het gedrag
en de perceptie.
◆ belangrijker dan zichtbare
kenmerken
➔ vb. Titanic: liep lek op een ijsberg →
misverstanden ontstaan doordat de
conversatie ‘lek’ loopt op het onzichtbare gedeelte.
2. Waar of niet waar?
➔ 90 % van de ijsberg is onzichtbaar. → WAAR
➔ Je kan een andere cultuur niet begrijpen als je er niet mee in interactie gaat.
→ WAAR
➔ Inwoners van een land kunnen de cultuur van hun eigen land eenduidig
definiëren en zullen in wezen hetzelfde zeggen. → NIET WAAR
◆ Iemand die in de stad is opgegroeid kan helemaal anders zijn dan
iemand die op het platteland is opgegroeid in hetzelfde land.
➔ Het voorbeeld van “free speech” toont aan dat een begrip, ook als je dezelfde
taal gebruikt, iets anders kan betekenen in een andere cultuur → WAAR
3. Beantwoord de volgende vragen:
3.1. Er zijn verschillende factoren die een rol spelen bij hoe we een andere
cultuur ervaren. De perceptie van een andere cultuur is wat ons oordeel
bepaalt. Welke drie factoren onderscheiden de spreker?
➔ Emotionele factoren (subjectieve factoren)
➔ Zichtbare factoren
➔ Heb je contact met de cultuur?
4
1. Wat is cultuur? 3
1.1. Definitie van het begrip “cultuur”. 3
1.2. Cultuur is aangeleerd 3
1.3. Culturele programmering 5
1.4. Cultuur en subculturen 6
1.5. De wereldburger 7
1.6. Het TOPOI-model van Edwin Hoffman 8
1.7. Cultuur: zichtbaar en onzichtbaar 9
2. Werken met de culturele dimensies van Hofstede 9
3. Innovatie 14
3.1. Definities 14
3.1.1. Creativiteit 14
3.1.2. Uitvinding 14
3.1.3. Innovatie 14
3.1.4. Ontdekking 14
3.1.5. Design thinking 14
3.2. Consumentengedrag en innovaties 15
3.2.1. Psychologie van innovaties 15
3.2.2. Marktpotentieel van innovaties 15
3.3. Innovatieve regio’s, landen en steden 15
4. Intercultureel communiceren met de 6 basiswaarden van Hall 16
4.1. Cultuur bestuderen 16
4.2. Hoog- en laagcontextcultuur 16
4.3. Snelle en langzame boodschappen 17
4.4. Snelle en langzame informatiedoorstroming 17
5. Interculturele Sensitiviteit 18
5.1. Self-assessment tool 18
5.2. Interculturele sensitiviteit 20
5.2.1. Etnocentrische en etno relatieve fases 20
5.3. Biculturele of pluriculturele jongeren 21
6. Wonen, werken, studeren in het buitenland 22
6.1. Cultuurschok 22
6.2. Wonen in het buitenland 23
6.3. Werken in het buitenland 24
6.4. Studeren in het buitenland 25
6.5. Thuiskeerschok 25
6.6. Internationals in Gent 25
7. Diversiteit in teams en global leadership 26
7.1. Diversiteit in teams 26
7.2. Sterktes, zwaktes en voorwaarden 26
7.3. Vooringenomenheid 27
7.4. Multiculturele teams tijdens de fasen van groepsontwikkeling 27
1
, 7.5. Global leadership 29
7.6. Er zijn 9 GLOBE-dimensies 29
7.7. 10 Leiderschaps-clusters 29
7.8. GLOBE leiderschap en waarden 30
8. Aanvulling bij thema leiderschap 31
2
,1. Wat is cultuur?
1.1. Definitie van het begrip “cultuur”.
= Het geheel van normen, waarden, tradities, regels, kunstuitingen enz. van een land, volk of
groep.
Cultuur met een grote C
➔ Literatuur
➔ Kunst
➔ Muziek
➔ Theater
➔ Musea
➔ Bouwkunst
Cultuur met een kleine c
➔ Volkse cultuur
➔ Volksfeesten
➔ Kermiskoers
➔ Breughelfestijn
➔ …
1.2. Cultuur is aangeleerd
We worden geboren in een cultuur waarin we leren van onze ouders, omgeving,
maatschappij, … Voortgezet van generatie op generatie (met evolutie).
Zichtbare elementen
➔ De chaotische verkeerssituatie in India
➔ De straatmuzikanten in Frankrijk
➔ Torenhoge flatgebouwen in New York
➔ Hiermee weet je nog niet veel
Onzichtbare elementen
➔ Gewoonten, de reden waarom iemand zich gedraagt zoals hij/zij dat doet.
➔ Tijdens opvoeding worden heel veel waarden en normen ingeprent.
➔ Regels aanleren door socialisatie. ‘Opgevoed’ door onze peer-groep.
3
, De culturele ijsberg
= Een metafoor die dikwijls gebruikt wordt om de relatie tussen de zichtbare en onzichtbare
elementen duidelijk te maken.
Filmpje: https://www.youtube.com/watch?v=SkBXaKfxl7Y
1. Omschrijf in je eigen woorden wat de “culturele ijsberg” is.
➔ We zien maar een klein gedeelte van
de “cultuur” van een land. (de
architectuur, het verkeer, de
gastronomie, …)
◆ ijsberg steekt maar een klein
deeltje boven water uit
➔ De normen, waarden, overtuigingen
van een cultuur zijn in eerste instantie
onzichtbaar maar bepalen het gedrag
en de perceptie.
◆ belangrijker dan zichtbare
kenmerken
➔ vb. Titanic: liep lek op een ijsberg →
misverstanden ontstaan doordat de
conversatie ‘lek’ loopt op het onzichtbare gedeelte.
2. Waar of niet waar?
➔ 90 % van de ijsberg is onzichtbaar. → WAAR
➔ Je kan een andere cultuur niet begrijpen als je er niet mee in interactie gaat.
→ WAAR
➔ Inwoners van een land kunnen de cultuur van hun eigen land eenduidig
definiëren en zullen in wezen hetzelfde zeggen. → NIET WAAR
◆ Iemand die in de stad is opgegroeid kan helemaal anders zijn dan
iemand die op het platteland is opgegroeid in hetzelfde land.
➔ Het voorbeeld van “free speech” toont aan dat een begrip, ook als je dezelfde
taal gebruikt, iets anders kan betekenen in een andere cultuur → WAAR
3. Beantwoord de volgende vragen:
3.1. Er zijn verschillende factoren die een rol spelen bij hoe we een andere
cultuur ervaren. De perceptie van een andere cultuur is wat ons oordeel
bepaalt. Welke drie factoren onderscheiden de spreker?
➔ Emotionele factoren (subjectieve factoren)
➔ Zichtbare factoren
➔ Heb je contact met de cultuur?
4
