Begrippenlijst inleiding tot de theoretische
orthopedagogiek
HOOFDSTUK 1: AGOGISCHE HANDELEN, AGOGIE EN AGOGIEK
AGOGIEK Bestudeerd de veranderingsprocessen en de beïnvloeding ervan op een
wetenschappelijke manier. Vanuit onderzoek en theorievorming geeft de
agogie bepaalde richtlijnen en aanbevelingen voor het theoretische
handelen
AGOGIE/ AGOGISCH De intentionele, niet – wederkerige beïnvloeding door één of meerdere
HANDELEN personen gericht op een wenselijke geachte reactie, door de cliënt
ervaren als welzijnsbevordering.
PEDAGOGIEK Richt zich op het opvoeden van het kind
AGOOG Helpt, begeleid of beïnvloed anderen in hun veranderingsproces
HANDELEN Het aanzetten tot verantwoordelijk handelen op psychosociaal vlak. ! ≠
Gedrag
Wat mensen bewust doen, het zijn minder observeerbare aspecten zoals
drijfveren, intenties, gevoelens en gedachten
GEDRAG Wat mensen concreet doen, dus wat observeerbaar is. Ook wat mensen
instinctief of impulsief doen.
AGOGISCH HANDELEN Een vrijwillige, gewenste verandering in het handelen op psycho- sociaal
vlak van (jong)volwassenen als individu, als groep, in een organisatie of
als lid van een groter samenlevingsverband op een systematische,
bewuste, doelgerichte en professionele manier en door een herkenbaar
agoog met als doel emancipatie
PSYCHOSOCIALE Hoe functioneer ik in functie van anderen? Hoe treed ik in contact met
VERANDERING anderen?
DOELGERICHT De verandering is op voorhand gepland en bedacht
SYSTEMATISCH Stap – voor- stap via ene planmatige manier aan verandering werken
BEWUST Over elke stap wordt goed nagedacht, elke stap wordt bewust gekozen
GEWENST DOOR Alle betrokkenen moeten achter de verandering staan
BETROKKENEN
NIET EVEN WEDERZIJDS Er is altijd sprake van iemand die wenst te veranderen en iemand die de
verandering mee helpt realiseren
ASYMMETRISCHE/ De betrokken partijen nemen een verschillende positie in, de ene stelt
COMPLEMENTAIR zich superieur op en de andere inferieur. Er is altijd een soort
RELATIE machtsverhouding tussen cliënt en therapeut
SYMMETRISCHE Zijn gebaseerd op gelijkheid, de partners streven naar een zo gering
RELATIES mogelijk verschil
BEROEPSMATIG Naast een sterk geprofessionaliseerd welzijnswerk blijft de niet-
professionele inbreng belangrijk
EIGENSCHAPPEN VAN - Psychosociale verandering
AGOGISCH HANDELEN - Doelgericht
- Systematisch
- Bewust
- Gewenst door de betrokkenen
- Niet even wederzijds
- Beroepsmatig
HULPVERLENING Welzijnswerk (vrijwilligerswerk)
VORMINGSWERK Jeugdwerk, sociaal cultureel vormingswerk
EXAGOGIEK/ CURATIEF Het vertrekpunt is problematisch, met wil dit verbeteren
1
, Begrippenlijst inleiding tot de theoretische
orthopedagogiek
AGOGISCH WERK
ANAGOGIEK/ POSITIEF Vertrekpunt is niet problematisch/ normaal, men wil verdere
AGOGISCH WERK ontwikkeling op gang brengen en verbeteren
KATAGOGIEK/ Vertrekpunt is niet problematisch, men wil dit behouden (preventie)
PREVENTIEF AGOGISCH
WERK
MICRONIVEAU De persoon zelf, kleine groep
MESONIVEAU Groepen, organisaties
GROEP Verzameling van mensen die elkaar kennen en waarvan je ziet dat ze bij
elkaar horen
ORGANISATIE Zijn groter en anoniemer dan groepen, de communicatie verloopt minder
direct en formeler/ officiëler. Er kan sprake zijn van hiërarchische
structuren
MACRONIVEAU De samenleving
WEDERKERIGE RELATIE Meer invloed van de agoog op de cliënt, maar ook een beetje
beïnvloeding van de cliënt
HOOFDSTUK 2: OPVOEDEN, PEDAGOGIE(K) EN ORTHOPEDAGOGIE(K)
OPVOEDEN (KOK) Het in relatie staan van de opvoeder(s) en opvoedeling(en), waarin de
opvoeder zich als persoon, als zijn wijze van mens- zijn representeert, een
klimaat creëert dat persoonlijkheidsgroei bevordert en leefsituaties zo
hanteert dat deze optimale kansen bieden op zelfontplooiing
OPVOEDINGSPROCES Ontwikkelingen + opvoeden
INNERLIJKE FACTOREN Aanleg
UITERLIJKE FACTOREN Omstandigheden waarin het kind opgroeit: milieu
NATURE Erfelijke aanleg, alles ligt genetisch vast
NURTURE Milieu, alles dat door de omgeving bepaald wordt
BREEDTE De hoeveelheid deelproblemen of problematische aspecten van de
opvoedingssituatie multiprobleemgezinnen
HOOGTE De ernst of het specifieke karakter van sommige deelaspecten
LENGTE De duurzaamheid of het chronische karakter van de problematiek van de
opvoedingssituatie
DE GEWONE Problemen die over het algemeen relatief gemakkelijk op te lossen zijn. Er
OPVOEDINGSSITUATIE is behoefte aan info of steun
OPVOEDINGSSPANNIN Ontstaan als de opvoedingsproblemen niet meer zo eenvoudig
G hanteerbaar zijn. De behoefte naar advies en info stijgt
OPVOEDINGSCRISIS Ontstaat als de spanningen oplopen
OPVOEDINGSNOOD OF Complexe probleem die over een lange tijd bestaan
POS
ORTHOPEDAGOGIEK Wetenschappelijke benadering of theorie/ de wetenschap van het
methodisch, planmatig en zinvol handelen, in die situaties waarin het
gewone opvoeden te kort schiet
ORTHOPEDAGOGIE Het handelen, doen, de praktijk
HULPWETENSCHAPPEN Wetenschappen die ten dienste van een andere wetenschap gebruikt
worden.
2
orthopedagogiek
HOOFDSTUK 1: AGOGISCHE HANDELEN, AGOGIE EN AGOGIEK
AGOGIEK Bestudeerd de veranderingsprocessen en de beïnvloeding ervan op een
wetenschappelijke manier. Vanuit onderzoek en theorievorming geeft de
agogie bepaalde richtlijnen en aanbevelingen voor het theoretische
handelen
AGOGIE/ AGOGISCH De intentionele, niet – wederkerige beïnvloeding door één of meerdere
HANDELEN personen gericht op een wenselijke geachte reactie, door de cliënt
ervaren als welzijnsbevordering.
PEDAGOGIEK Richt zich op het opvoeden van het kind
AGOOG Helpt, begeleid of beïnvloed anderen in hun veranderingsproces
HANDELEN Het aanzetten tot verantwoordelijk handelen op psychosociaal vlak. ! ≠
Gedrag
Wat mensen bewust doen, het zijn minder observeerbare aspecten zoals
drijfveren, intenties, gevoelens en gedachten
GEDRAG Wat mensen concreet doen, dus wat observeerbaar is. Ook wat mensen
instinctief of impulsief doen.
AGOGISCH HANDELEN Een vrijwillige, gewenste verandering in het handelen op psycho- sociaal
vlak van (jong)volwassenen als individu, als groep, in een organisatie of
als lid van een groter samenlevingsverband op een systematische,
bewuste, doelgerichte en professionele manier en door een herkenbaar
agoog met als doel emancipatie
PSYCHOSOCIALE Hoe functioneer ik in functie van anderen? Hoe treed ik in contact met
VERANDERING anderen?
DOELGERICHT De verandering is op voorhand gepland en bedacht
SYSTEMATISCH Stap – voor- stap via ene planmatige manier aan verandering werken
BEWUST Over elke stap wordt goed nagedacht, elke stap wordt bewust gekozen
GEWENST DOOR Alle betrokkenen moeten achter de verandering staan
BETROKKENEN
NIET EVEN WEDERZIJDS Er is altijd sprake van iemand die wenst te veranderen en iemand die de
verandering mee helpt realiseren
ASYMMETRISCHE/ De betrokken partijen nemen een verschillende positie in, de ene stelt
COMPLEMENTAIR zich superieur op en de andere inferieur. Er is altijd een soort
RELATIE machtsverhouding tussen cliënt en therapeut
SYMMETRISCHE Zijn gebaseerd op gelijkheid, de partners streven naar een zo gering
RELATIES mogelijk verschil
BEROEPSMATIG Naast een sterk geprofessionaliseerd welzijnswerk blijft de niet-
professionele inbreng belangrijk
EIGENSCHAPPEN VAN - Psychosociale verandering
AGOGISCH HANDELEN - Doelgericht
- Systematisch
- Bewust
- Gewenst door de betrokkenen
- Niet even wederzijds
- Beroepsmatig
HULPVERLENING Welzijnswerk (vrijwilligerswerk)
VORMINGSWERK Jeugdwerk, sociaal cultureel vormingswerk
EXAGOGIEK/ CURATIEF Het vertrekpunt is problematisch, met wil dit verbeteren
1
, Begrippenlijst inleiding tot de theoretische
orthopedagogiek
AGOGISCH WERK
ANAGOGIEK/ POSITIEF Vertrekpunt is niet problematisch/ normaal, men wil verdere
AGOGISCH WERK ontwikkeling op gang brengen en verbeteren
KATAGOGIEK/ Vertrekpunt is niet problematisch, men wil dit behouden (preventie)
PREVENTIEF AGOGISCH
WERK
MICRONIVEAU De persoon zelf, kleine groep
MESONIVEAU Groepen, organisaties
GROEP Verzameling van mensen die elkaar kennen en waarvan je ziet dat ze bij
elkaar horen
ORGANISATIE Zijn groter en anoniemer dan groepen, de communicatie verloopt minder
direct en formeler/ officiëler. Er kan sprake zijn van hiërarchische
structuren
MACRONIVEAU De samenleving
WEDERKERIGE RELATIE Meer invloed van de agoog op de cliënt, maar ook een beetje
beïnvloeding van de cliënt
HOOFDSTUK 2: OPVOEDEN, PEDAGOGIE(K) EN ORTHOPEDAGOGIE(K)
OPVOEDEN (KOK) Het in relatie staan van de opvoeder(s) en opvoedeling(en), waarin de
opvoeder zich als persoon, als zijn wijze van mens- zijn representeert, een
klimaat creëert dat persoonlijkheidsgroei bevordert en leefsituaties zo
hanteert dat deze optimale kansen bieden op zelfontplooiing
OPVOEDINGSPROCES Ontwikkelingen + opvoeden
INNERLIJKE FACTOREN Aanleg
UITERLIJKE FACTOREN Omstandigheden waarin het kind opgroeit: milieu
NATURE Erfelijke aanleg, alles ligt genetisch vast
NURTURE Milieu, alles dat door de omgeving bepaald wordt
BREEDTE De hoeveelheid deelproblemen of problematische aspecten van de
opvoedingssituatie multiprobleemgezinnen
HOOGTE De ernst of het specifieke karakter van sommige deelaspecten
LENGTE De duurzaamheid of het chronische karakter van de problematiek van de
opvoedingssituatie
DE GEWONE Problemen die over het algemeen relatief gemakkelijk op te lossen zijn. Er
OPVOEDINGSSITUATIE is behoefte aan info of steun
OPVOEDINGSSPANNIN Ontstaan als de opvoedingsproblemen niet meer zo eenvoudig
G hanteerbaar zijn. De behoefte naar advies en info stijgt
OPVOEDINGSCRISIS Ontstaat als de spanningen oplopen
OPVOEDINGSNOOD OF Complexe probleem die over een lange tijd bestaan
POS
ORTHOPEDAGOGIEK Wetenschappelijke benadering of theorie/ de wetenschap van het
methodisch, planmatig en zinvol handelen, in die situaties waarin het
gewone opvoeden te kort schiet
ORTHOPEDAGOGIE Het handelen, doen, de praktijk
HULPWETENSCHAPPEN Wetenschappen die ten dienste van een andere wetenschap gebruikt
worden.
2
