Taal : diagnostiek
Diagnostiek van verworven taalontwikkelingsstoornissen
Afasie bij volwassenen
1. Inleiding
Afasie is meer dan een verworven taalstoornis alleen…
Als onze taal abrupt en dus van het ene op het andere moment verstoord raakt, leidt dit niet
alleen tot ernstige communicatiemoeilijkheden maar de impact op het leven van alledag, op
relationeel, sociaal, psychisch, emotioneel en professioneel vlak is vaak ingrijpend.
1.1 Afasie en cognitieve communicatiestoornissen
Onze communicatie is het dagdagelijks leven verloopt hoofdzakelijk via taal.
We gebruiken;
- Woorden
- Zinnen
- Verhalen
Om geheel vanzelfsprekend onze gedachten, onze ideeën en onze gevoelens met anderen te
doelen, zowel via spreken als via schrijven.
Omgekeerd begrijpen we de woorden, de zinnen en de verhalen die gezegd of geschreven worden
door te luisteren of door te lezen.
In de 1ste plaats is het onze opdracht als logopedist om zo goed als we kunnen in het hoofd van de
persoon met afasie (PMA) te kunnen kijken.
Dit betekent dat we er alles aan zullen doen om de gestoorde taalkenmerken te benoemen
en te begrijpen waarom de woorden, de zinnen, de verhalen door de PMA fout begrepen
worden en/of fout gezegd worden.
Bovendien willen we de ernst en de impact van de taal – en communicatiestoornis kunnen
inschatten en de evolutie ervan opvolgen.
We willen begrijpen welke gevolgen afasie kan hebben;
1) Het invullen van talrijke dagelijkse activiteiten
2) De participatie in de maatschappij in de 4 sociale levensdomeinen:
a. Huishoudelijk leven
b. Interpersoonlijke relaties en interacties
c. Werk en onderwijs
d. Burgerlijk, sociaal en cultureel leven
In dit OPO deel gaan we het globaal hebben over communicatie, voor een goede communicatie zijn
heel wat zaken belangrijk;
- Taal; juiste woorden kunnen vinden, juiste zinnen kunnen maken
- Cognitie; je moet u aandacht kunnen houden
- Spraak; je weet in u hoofd wat je wilt vertellen, maar zou dit niet tot uiting kunnen brengen.
We bespreken taal en cognitie, want spraak komt in het OPO spraak aanbod.
1
, 2. Beschrijven van afasie
2.1 Afasie
2.1.2 Situering en definitie
AFASIE = een taalstoornis ten gevolge van een focaal hersenletsel nadat de taal verworven is, in alle
taalmodaliteiten.
In mensen taal;
Een taalstoornis ten gevolge van een focaal
hersenletsel, vooral in de linker hersenhelft, een
letsel specifiek in 1 deel van de hersenen
Je hoort het woord bis, en je gaat in je woordenboek kijken of je dit woord herkent. We kunnen nooit
zeggen in welk bepaald punt in het moment kan uitvallen. Mensen kunnen bv. Veel problemen
hebbe, met het mondeling doorgeven van de informatie maar het dan wel makkelijk kunnen
opschrijven.
De meeste hebben allemaal een probleem met het oproepen van woorden,
woordvindingsproblemen.
2
, • Situering van afasie als een neurogene communicatiestoornis
Afasie behoort samen met spraakapraxie, dysartrie en cognitieve communicatiestoornissen tot de
neurogene communicatiestoornissen.
= dit zijn communicatiestoornissen van talige – (afasie), spraakmotorische (spraakapraxie of dysartrie)
of cognitieve origine die ontstaan ten gevolge van een niet aangeboren hersenletsel of NAH.
Deze stoornissen kunnen geisoleerd of samen voorkomen.
Een NAH is een letsel in de hersenen dit ontstaan is na de geboorte ten gevolge van:
• Beroerte
• Trauma
• Hersentumor
• Infectie
• Intoxicaties en vitaminedeficiënties
• Neurodegeneratieve ziektes
De oorzaak moet altijd een hersenletsel zijn, de meest voorkomende is een beroerte.
Afhankelijk van de oorzaak van het hersenletsel ga je ook altijd een ander uitval hebben.
Afasie door een beroerte, is de meest voorkomende in onze populatie.
• Definitie van afasie als een verworven taalstoornis
Het woord afasie is afgeleid van het Griekse woord apathos en betekent letterlijk ‘geen spraak’.
MAAR afasie is een taalstoornis en GEEN spraakstoornis, veroorzaakt door een focaal hersenletsel
nadat de taal verworven is geweest.
Afasie is een taalstoornis betekent dat het een centrale stoornis is waarbij de 4
taalmodaliteiten (luisteren, spreken, lezen en schrijven) in meer of mindere mate zijn
aangetast.
Zo onderscheid afasie zich van een dysartrie of spraakstoornis. Bij spraakstoornissen is enkel
het spreken aangetast en zijn luisteren, lezen en schrijven nog intact.
Er moet een aantoonbaar niet aangeboren hersenletsel (NAH) zijn om te spreken van afasie.
Aantoonbaar wil zeggen dat het letsel zichtbaar is op beeldvorming.
Zo’n hersenletsel maakt het onderscheid tussen afasie en een verwarde taalproductie met
een psychogene oorzaak, zoals bij schizofrenie.
Daarnaast moet het hersenletsel focaal zijn. Het hersenletsel heeft met andere woorden een
duidelijke focus, wat een meerwaarde is voor anatomo-klinische correlaties; de onderzoeker
koppelt de plaats van het letsel aan de symptomen die hij hoort/ziet en legt zo verbanden.
Afasie is een verworven stoornis. Door de term ‘verworven’ onderscheidt afasie zich van een
taalontwikkelingsstoornis.
2.2.2 Prevalentie en incidentie
3
, - Prevalentie verwijst naar het totaal aantal personen met afasie op een bepaald ogenblik.
- Incidentie verwijst naar het aantal nieuwe gevallen.
2.2.3 Oorzaken
Er zijn verschillende oorzaken die de normale werking van het zenuwstelsel en in het bijzonder de
hersenen kunnen verstoren. Hersencellen functioneren normaal omdat zij van voldoende zuurstof en
voedingsstoffen door het bloed worden voorzien.
De hersencellen sterven af als zij een paar minuten te weinig voedingsstoffen en zuurstof krijgen
toegediend.
Cellen die afsterven noemt men necrose!
We sommen enkele oorzaken van zenuwcelsterfte op;
- Cerebrovasculair accident (CVA)
- Tumor
- Infectie
- Intoxicatie
- Vitaminedeficiëntie
- Trauma
- Degeneratieve stoornis
• Cerebrovasculaire stoornissen
Een CVA is een ongeval van de bloedvaten in de hersenen. In de omgangstaal herkennen we een CVA
als een ‘beroerte’. Afasie ontstaat wanneer de taalcentra in de taaldominante hersenhelft plots
(acuut) niet meer van voedingsstoffen of zuurstof worden voorzien.
Een CVA kan 2 oorzaken hebben;
- Een ischemisch CVA (ook wel herseninfarct of ‘attaque’) in dit geval is de bloedtoevoer naar
de hersenen afgesloten door een embool (afsluiting van een slagader) of een trombus
(bloedprop). Het achterliggende hersenweefsel wordt hierdoor minder of niet doorbloed.
- Een hemorragisch CVA (hersenbloeding) dan kan bloed uit de bloedbaan ontsnappen door
een scheuring van een bloedvat. Hierdoor worden de zenuwcellen niet meer voorzien van
voedingsstoffen en stroomt het bloed uit het bloedvat in de hersenen.
Omdat het bloed nergens heen kan, vergroot de druk op de omliggende gebieden waarvan
de hersencellen eveneens afsterven.
4
Diagnostiek van verworven taalontwikkelingsstoornissen
Afasie bij volwassenen
1. Inleiding
Afasie is meer dan een verworven taalstoornis alleen…
Als onze taal abrupt en dus van het ene op het andere moment verstoord raakt, leidt dit niet
alleen tot ernstige communicatiemoeilijkheden maar de impact op het leven van alledag, op
relationeel, sociaal, psychisch, emotioneel en professioneel vlak is vaak ingrijpend.
1.1 Afasie en cognitieve communicatiestoornissen
Onze communicatie is het dagdagelijks leven verloopt hoofdzakelijk via taal.
We gebruiken;
- Woorden
- Zinnen
- Verhalen
Om geheel vanzelfsprekend onze gedachten, onze ideeën en onze gevoelens met anderen te
doelen, zowel via spreken als via schrijven.
Omgekeerd begrijpen we de woorden, de zinnen en de verhalen die gezegd of geschreven worden
door te luisteren of door te lezen.
In de 1ste plaats is het onze opdracht als logopedist om zo goed als we kunnen in het hoofd van de
persoon met afasie (PMA) te kunnen kijken.
Dit betekent dat we er alles aan zullen doen om de gestoorde taalkenmerken te benoemen
en te begrijpen waarom de woorden, de zinnen, de verhalen door de PMA fout begrepen
worden en/of fout gezegd worden.
Bovendien willen we de ernst en de impact van de taal – en communicatiestoornis kunnen
inschatten en de evolutie ervan opvolgen.
We willen begrijpen welke gevolgen afasie kan hebben;
1) Het invullen van talrijke dagelijkse activiteiten
2) De participatie in de maatschappij in de 4 sociale levensdomeinen:
a. Huishoudelijk leven
b. Interpersoonlijke relaties en interacties
c. Werk en onderwijs
d. Burgerlijk, sociaal en cultureel leven
In dit OPO deel gaan we het globaal hebben over communicatie, voor een goede communicatie zijn
heel wat zaken belangrijk;
- Taal; juiste woorden kunnen vinden, juiste zinnen kunnen maken
- Cognitie; je moet u aandacht kunnen houden
- Spraak; je weet in u hoofd wat je wilt vertellen, maar zou dit niet tot uiting kunnen brengen.
We bespreken taal en cognitie, want spraak komt in het OPO spraak aanbod.
1
, 2. Beschrijven van afasie
2.1 Afasie
2.1.2 Situering en definitie
AFASIE = een taalstoornis ten gevolge van een focaal hersenletsel nadat de taal verworven is, in alle
taalmodaliteiten.
In mensen taal;
Een taalstoornis ten gevolge van een focaal
hersenletsel, vooral in de linker hersenhelft, een
letsel specifiek in 1 deel van de hersenen
Je hoort het woord bis, en je gaat in je woordenboek kijken of je dit woord herkent. We kunnen nooit
zeggen in welk bepaald punt in het moment kan uitvallen. Mensen kunnen bv. Veel problemen
hebbe, met het mondeling doorgeven van de informatie maar het dan wel makkelijk kunnen
opschrijven.
De meeste hebben allemaal een probleem met het oproepen van woorden,
woordvindingsproblemen.
2
, • Situering van afasie als een neurogene communicatiestoornis
Afasie behoort samen met spraakapraxie, dysartrie en cognitieve communicatiestoornissen tot de
neurogene communicatiestoornissen.
= dit zijn communicatiestoornissen van talige – (afasie), spraakmotorische (spraakapraxie of dysartrie)
of cognitieve origine die ontstaan ten gevolge van een niet aangeboren hersenletsel of NAH.
Deze stoornissen kunnen geisoleerd of samen voorkomen.
Een NAH is een letsel in de hersenen dit ontstaan is na de geboorte ten gevolge van:
• Beroerte
• Trauma
• Hersentumor
• Infectie
• Intoxicaties en vitaminedeficiënties
• Neurodegeneratieve ziektes
De oorzaak moet altijd een hersenletsel zijn, de meest voorkomende is een beroerte.
Afhankelijk van de oorzaak van het hersenletsel ga je ook altijd een ander uitval hebben.
Afasie door een beroerte, is de meest voorkomende in onze populatie.
• Definitie van afasie als een verworven taalstoornis
Het woord afasie is afgeleid van het Griekse woord apathos en betekent letterlijk ‘geen spraak’.
MAAR afasie is een taalstoornis en GEEN spraakstoornis, veroorzaakt door een focaal hersenletsel
nadat de taal verworven is geweest.
Afasie is een taalstoornis betekent dat het een centrale stoornis is waarbij de 4
taalmodaliteiten (luisteren, spreken, lezen en schrijven) in meer of mindere mate zijn
aangetast.
Zo onderscheid afasie zich van een dysartrie of spraakstoornis. Bij spraakstoornissen is enkel
het spreken aangetast en zijn luisteren, lezen en schrijven nog intact.
Er moet een aantoonbaar niet aangeboren hersenletsel (NAH) zijn om te spreken van afasie.
Aantoonbaar wil zeggen dat het letsel zichtbaar is op beeldvorming.
Zo’n hersenletsel maakt het onderscheid tussen afasie en een verwarde taalproductie met
een psychogene oorzaak, zoals bij schizofrenie.
Daarnaast moet het hersenletsel focaal zijn. Het hersenletsel heeft met andere woorden een
duidelijke focus, wat een meerwaarde is voor anatomo-klinische correlaties; de onderzoeker
koppelt de plaats van het letsel aan de symptomen die hij hoort/ziet en legt zo verbanden.
Afasie is een verworven stoornis. Door de term ‘verworven’ onderscheidt afasie zich van een
taalontwikkelingsstoornis.
2.2.2 Prevalentie en incidentie
3
, - Prevalentie verwijst naar het totaal aantal personen met afasie op een bepaald ogenblik.
- Incidentie verwijst naar het aantal nieuwe gevallen.
2.2.3 Oorzaken
Er zijn verschillende oorzaken die de normale werking van het zenuwstelsel en in het bijzonder de
hersenen kunnen verstoren. Hersencellen functioneren normaal omdat zij van voldoende zuurstof en
voedingsstoffen door het bloed worden voorzien.
De hersencellen sterven af als zij een paar minuten te weinig voedingsstoffen en zuurstof krijgen
toegediend.
Cellen die afsterven noemt men necrose!
We sommen enkele oorzaken van zenuwcelsterfte op;
- Cerebrovasculair accident (CVA)
- Tumor
- Infectie
- Intoxicatie
- Vitaminedeficiëntie
- Trauma
- Degeneratieve stoornis
• Cerebrovasculaire stoornissen
Een CVA is een ongeval van de bloedvaten in de hersenen. In de omgangstaal herkennen we een CVA
als een ‘beroerte’. Afasie ontstaat wanneer de taalcentra in de taaldominante hersenhelft plots
(acuut) niet meer van voedingsstoffen of zuurstof worden voorzien.
Een CVA kan 2 oorzaken hebben;
- Een ischemisch CVA (ook wel herseninfarct of ‘attaque’) in dit geval is de bloedtoevoer naar
de hersenen afgesloten door een embool (afsluiting van een slagader) of een trombus
(bloedprop). Het achterliggende hersenweefsel wordt hierdoor minder of niet doorbloed.
- Een hemorragisch CVA (hersenbloeding) dan kan bloed uit de bloedbaan ontsnappen door
een scheuring van een bloedvat. Hierdoor worden de zenuwcellen niet meer voorzien van
voedingsstoffen en stroomt het bloed uit het bloedvat in de hersenen.
Omdat het bloed nergens heen kan, vergroot de druk op de omliggende gebieden waarvan
de hersencellen eveneens afsterven.
4
