Samenvatting anatomie hoofdstuk 3: ontwikkeling zenuwstelsel

Inhoud
Hoofdstuk 3: ontwikkeling van het zenuwstelsel .................................................................................... 2
3.1 Primaire neurulatie = ontwikkeling neurale buis........................................................................... 2
3.2 Secundaire neurulatie ................................................................................................................... 2
3.3 Ontstaan van 3 primaire hersenblaasjes en het ruggenmerg ....................................................... 3
3.3.1 Ontwikkeling van het ruggenmerg (medulla spinalis) ............................................................ 4
3.3.2 Het orthosympatisch/ sympatisch zenuwstelsel .................................................................. 10
3.3.3 Ontwikkeling van de hersenen ............................................................................................ 11
3.4 Stoornissen in de ontwikkeling v/h centraal zenuwstelsel .......................................................... 34
3.5 Aangeboren afwijkingen v/h centraal zenuwstelsel: sluitingsdefecten van de neurale buis
(“Neural Tube Defects”)..................................................................................................................... 34




1

,Hoofdstuk 3: ontwikkeling van het zenuwstelsel

3.1 Primaire neurulatie = ontwikkeling neurale buis

• 1ste aanleg centrale zenuwstelsel:
o Op einde 3de week van ontwikkeling:
▪ Wanneer ectoderm aan de dorsale zijde v/h embryo zich craniaal v/d
primitiefstreep verdikt en de z.g. neurale plaat vormt
➔ Centraal zenuwstelsel = afgeleid v/d neurale plaat (deel v/h ectoderm
dat door chorda geïnduceerd werd)
➔ Want tijdens proces neurulatie wordt neurale plaat omgevormd tot
neurale buis (aanvankelijk nog via neuroporus anterior & posterior met
de amnionholte in open verbinding)
En uit die neurale buis ontwikkelen zich hersenen en ruggenmerg
(centraal zenuwstelsel)
▪ Neuroporus anterior
➢ Sluit op dag 24 (18 tot 20 somieten stadium)
▪ Neuroporus posterior
➢ Sluit op dag 28 (25 tot 31 somieten stadium)
 Als beide gesloten: neurulatie voltooid: centraal zenuwstelsel bestaat nu
als gesloten buis
 Uit buiswand ontwikkelen zich:
- Neuroblasten, leidt tot→ neuronen
- Glioblasten → steuncellen

• Tijdens neurulatie zondert zich uit ectoderm ook nog de crista neuralis af, beiderzijds v/d
neurale buis
➔ cellen uit crista neuralis dragen bij aan vorming perifeer zenuwstelsel


3.2 Secundaire neurulatie
 Vindt plaats aan caudale zijde v/d primaire neuraalbuis
 Door oplossing van weefsel, fagocytose, ontstaat er verlenging v/d neuraalbuis

• Definitie secundaire neurulatie: differentiatie v/d primitiefstreep tot eminentia caudales, en
nadien fusie met de neurale buis
o Duurt tot week 8




2

, • Het meest caudale deel van het ruggenmerg wordt gevormd door secundaire neurulatie van
de caudale eminentie ( = mesoderm craniaal van cloacale membraan)



SAMENGEVAT:


De neurale buis sluit immers thv neuroporus posterior op niveau somiet 31

Neurectoderm: 4 occipit, 8 cervicale, 12 thoracale, 5 lumbale, 2 sacrale

➔ Primaire neurulatie

Mesoderm : 3 sacrale , 1 cocc

➔ Secundaire neurulatie




3.3 Ontstaan van 3 primaire hersenblaasjes en het ruggenmerg

 Uit de holte van de neurale buis ontstaan het ventrikelsysteem van de hersenen en het
centraal kanaal van het ruggenmerg.


• Het craniaal deel van de neurale buis zet sterk uit, hier ontstaan 3 primaire hersenblaasjes:
1) het prosencephalon (voorhersenen
2) het mesencephalon (middenhersenen)
3) het rhombencephalon (ruithersenen)
• Het niet uitgezette deel - caudaal van het rhombencephalon - wordt de medulla spinalis of
het ruggenmerg




3

, 3.3.1 Ontwikkeling van het ruggenmerg (medulla spinalis)


• De wand van de neurale buis bestaat oorspronkelijk uit een enkele laag cellen = de neuro-
epitheliale cellen
o waarvan de kernen dicht bij de centrale holte liggen.
o Dus oorspronkelijk bestaat wand v/d neurale buis uit een pseudogestratifiëerd
epitheel met lang uitgetrokken cellen, die snel delen
(Nadat de buis is gesloten, delen de cellen zich en wordt het epitheel meerrijg. De plaats
van de kern is afhankelijk van het stadium van de celcyclus)
• De cytodifferentiatie in de neurale buis begint op dag 24 !!
o in het gebied van het rhombencephalon & schrijdt vandaar verder in craniale en
caudale richting.
o De precursoren van de meeste celtypes die we in het centraal zenuwstelsel
aantreffen, nl.:
▪ de verschillende types van neuronen
▪ meeste gliacellen
▪ de ependymcellen
➔ zijn afkomstig van de neuroepitheliale cellen


o Cytodifferentiatie: verschillende golven van migratie van cellen
1ste migratie: Neuroblasten waaruit later de ≠ types neuronen uit ontstaan
➢ Migreren naar oppervlak neurale buis & vormen 2de laag, tegen
periferie v/d 1ste laag
= de mantelzone
- de differentiërende neuroblasten v/d mantelzone vormen
uitlopers (= neurieten, want op dit stadium nog geen
onderscheid mogelijk ts axonen en dendrieten)
→neurieten vormen 3de laag = marginale zone
<-> terwijl de kiemcellen tegen de binnenwand v/d neurale buis
blijven liggen en daar verder delen
= de ependymale zone = 1ste laag

2de migratie: glioblasten die hun vermogen om te delen behouden

➢ uit glioblasten ontstaan ≠ soorten gliacellen v/h centraal
zenuwstelsel
- omringen axonen v/d marginale zone met myelineschede
waardoor marginale zone wit uitzicht krijgt
→ marginale zone = witte stof
→ mantelzone = grijze stof


4